Centra danych oceniane jak sprzęt AGD. UE wprowadza skalę A–G

21 września 2026 roku Komisja Europejska przyjęła rozporządzenie ustanawiające wspólny system oceny centrów danych (EU Data Centres Rating Scheme). Obowiązek klasyfikacji obejmie obiekty, których zainstalowana moc infrastruktury IT wynosi co najmniej 500 kW. Nowe zasady będą dotyczyć zarówno nowo powstających centrów danych, jak i funkcjonujących instalacji. Termin udostępnienia pierwszych etykiet wyznaczono na 15 sierpnia 2027 roku.

Od lodówki do centrum danych

System nawiązuje do etykiet energetycznych stosowanych na urządzeniach gospodarstwa domowego, takich jak lodówki, pralki czy zmywarki. Klasyfikacja w skali od A do G ma pozwalać na szybką ocenę efektywności energetycznej.

Wprowadzenie wspólnego systemu oceny to odpowiedź na szybki rozwój infrastruktury cyfrowej i związany z tym wzrost zapotrzebowania na energię.

W 2024 roku centra danych zlokalizowane w Unii Europejskiej zużyły około 68 TWh energii elektrycznej. Według szacunków Międzynarodowej Agencji Energetycznej do 2030 roku zapotrzebowanie to może wzrosnąć do 114 TWh, co będzie odpowiadać ponad 3 proc. całkowitego zużycia energii elektrycznej w państwach członkowskich. Jednocześnie unijna strategia zakłada trzykrotne zwiększenie potencjału przetwarzania danych w ciągu najbliższych pięciu do siedmiu lat.

Rosnące potrzeby cyfrowej Europy

Tak szybka rozbudowa infrastruktury cyfrowej oznacza nowe wyzwania dla europejskiego systemu energetycznego. Rosnące zapotrzebowanie na energię może prowadzić do większego obciążenia sieci elektroenergetycznych i wzrostu emisji dwutlenku węgla. Dlatego poza zapewnienie dostaw energii równie istotne jest monitorowanie jej zużycia i racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi.

”Aby transformacja cyfrowa rzeczywiście przyniosła korzyści naszemu społeczeństwu, musimy sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na energię centrów danych. Zrozumienie ich zużycia energii i zasobów to kluczowy pierwszy krok do ich zrównoważonej integracji z naszym systemem energetycznym. Suwerenność cyfrowa musi iść w parze z odpowiedzialnością energetyczną” – ocenił Dan Jørgensen, komisarz ds. energii i mieszkalnictwa, w komunikacie Komisji Europejskiej dotyczącym nowego systemu oceny centrów danych.

Od raportowania do oceny

Nowy system jest kolejnym etapem działań regulacyjnych Unii Europejskiej na rzecz poprawy efektywności centrów danych. Obowiązek raportowania informacji dotyczących zużycia energii elektrycznej i wody funkcjonował już wcześniej. Dotychczas przekazywane dane służyły jednak przede wszystkim analizie całego rynku oraz przygotowywaniu zbiorczych zestawień na poziomie krajowym.

Wprowadzenie etykiet zmieni sposób wykorzystania tych informacji. Umożliwi prezentowanie parametrów energetycznych i środowiskowych konkretnych centrów danych w ujednoliconej i porównywalnej formie. Dzięki temu ocena nie będzie ograniczać się wyłącznie do ogólnej charakterystyki sektora, lecz obejmie też poszczególne obiekty.

Etykieta uwzględni kilka wskaźników

O ile w przypadku urządzeń gospodarstwa domowego zasada klasyfikacji jest stosunkowo prosta, o tyle ocena centrów danych wymaga uwzględnienia znacznie większej liczby parametrów. Infrastruktura ta funkcjonuje nieprzerwanie przez całą dobę, a jej zapotrzebowanie na energię i wodę zależy m.in. od obciążenia serwerów, zastosowanych systemów chłodzenia, warunków atmosferycznych, wykorzystywanych źródeł energii oraz możliwości odzyskiwania ciepła.

Wśród analizowanych parametrów znajdą się m.in. wskaźniki PUE (Power Usage Effectiveness) i WUE (Water Usage Effectiveness), określające efektywność wykorzystania energii elektrycznej i wody. System ma również uwzględniać informacje o pochodzeniu energii, sposobie współpracy centrum danych z siecią elektroenergetyczną, elastyczności jego pracy oraz możliwościach ponownego wykorzystania ciepła powstającego podczas funkcjonowania infrastruktury.

Oznacza to, że etykieta będzie pokazywać szerszy zestaw informacji o charakterystyce energetycznej i środowiskowej obiektu, a nie jedynie ocenę jego efektywności. Ma to szczególne znaczenie przy porównywaniu centrów danych wykorzystujących odmienne technologie i działających w różnych warunkach.

Ile energii pochłania centrum danych?

Jednym z podstawowych wskaźników wykorzystywanych do oceny efektywności centrów danych jest PUE. Określa on stosunek całkowitego zużycia energii przez obiekt do energii wykorzystywanej bezpośrednio przez urządzenia IT, w tym serwery i pozostały sprzęt informatyczny.

Praca serwerów stanowi jednak tylko część całkowitego zapotrzebowania energetycznego centrum danych. Dodatkowa energia jest potrzebna do chłodzenia urządzeń, zapewnienia zasilania awaryjnego oraz utrzymania pozostałych systemów technicznych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania obiektu.

Im mniej energii pochłaniają te dodatkowe instalacje, tym korzystniejszy jest wynik PUE. Wartość wskaźnika zbliżająca się do 1 oznacza wysoką efektywność energetyczną – coraz większa część energii zużywanej przez obiekt jest wówczas wykorzystywana bezpośrednio przez infrastrukturę IT.

Można to porównać z oceną efektywności samochodu. Istotne jest nie tylko to, ile energii potrzeba do napędzania pojazdu, ale również jakie straty powstają podczas jego eksploatacji. Podobnie w centrum danych liczy się zarówno energia wykorzystywana do wykonywania operacji obliczeniowych, jak i ta niezbędna do zapewnienia odpowiednich warunków pracy urządzeń.

Woda i ciepło – kolejne wyzwania środowiskowe

Drugim ważnym obszarem oceny będzie gospodarowanie wodą. W centrach danych zasób ten wykorzystywany jest przede wszystkim w wybranych technologiach chłodzenia oraz systemach regulujących wilgotność powietrza w pomieszczeniach serwerowych.

Poziom zużycia wody zależy od rozwiązań technicznych zastosowanych w danym obiekcie. Część centrów danych korzysta z systemów chłodzenia, które nie wymagają bezpośredniego wykorzystania wody, inne stosują technologie pozwalające ograniczyć zużycie energii kosztem większego zapotrzebowania na ten zasób.

Nie zawsze bowiem zmniejszenie zużycia jednego rodzaju zasobów oznacza poprawę wszystkich parametrów efektywności. Niektóre rozwiązania chłodnicze pozwalają ograniczyć pobór energii elektrycznej, ale wiążą się z większym wykorzystaniem wody. Inne minimalizują zużycie wody, lecz mogą wymagać większych nakładów energetycznych.

Istotnym elementem oceny będzie również odzysk ciepła odpadowego. Energia cieplna powstająca podczas pracy serwerów może być ponownie wykorzystywana, m.in. w lokalnych systemach ciepłowniczych. Według szacunków wykorzystanie połowy ciepła generowanego przez europejskie centra danych mogłoby zaspokoić potrzeby grzewcze około 4 milionów gospodarstw domowych.

Etykieta nie oznacza zakazu działalności

Wprowadzenie klasyfikacji od A do G nie będzie oznaczało zakazu funkcjonowania centrów danych osiągających niższe wyniki. Jak podkreśla Polski Związek Centrów Danych (PLDCA), głównym celem nowych oznaczeń jest zwiększenie przejrzystości rynku i dostarczenie informacji umożliwiających ocenę efektywności poszczególnych obiektów.

Odrębną kwestią pozostaje ustanowienie minimalnych wymagań dotyczących efektywności energetycznej. Równolegle prowadzone są prace nad przyszłymi standardami w tym zakresie. Konsultacje społeczne dotyczące minimalnych wymagań wydajnościowych mają potrwać do 14 grudnia 2026 roku.

Rozporządzenie przyjęte przez Komisję Europejską trafiło do Parlamentu Europejskiego i Rady UE, które mają dwa miesiące na przeanalizowanie dokumentu. Przegląd skuteczności nowych przepisów zaplanowano na koniec 2028 roku.