Wielka Brytania właśnie po raz pierwszy przejęła tankowiec należący do rosyjskiej floty cieni. Operację przeprowadzono w niedzielę na kanale La Manche. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski podziękował za tę akcję na Twitterze. Niedawno podobnego zatrzymania dokonała także Francja, choć nie była to taka pierwsza operacja.

Tankowiec w Wielkiej Brytanii

Premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer poinformował w niedzielę 14 czerwca, że polecił siłom zbrojnym przejąć tankowiec rosyjskiej floty cieni, który zamierzał przepłynąć przez kanał La Manche. „Ta udana operacja stanowi kolejny cios dla Rosji i przypomina tym, którzy napędzają wojnę Putina w Ukrainie, że nie pozwolimy im się ukryć” – napisał Starmer na swoim koncie na platformie X.

W odpowiedzi prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski napisał, że jest wdzięczny Wielkiej Brytanii za przejęcie tankowca. „Europa powinna pilnie podjąć kroki ustawodawcze, które umożliwiłyby nie tylko zatrzymywanie tankowców i ograniczenia w transporcie ropy, ale także konfiskowanie przewożonej przez nie ropy. To na pewno pomogłoby przybliżyć pokój” – stwierdził.

Akcja przejęcia tankowca

Żołnierze Royal Marines, wspierani przez oficerów Narodowej Agencji ds. Przestępczości (NCA), weszli na pokład rosyjskiego tankowca Smyrtos, płynącego pod banderą Kamerunu, w niedzielę wczesnym rankiem. Operacja trwała sześć godzin – poinformowało BBC. Ministerstwo Obrony przekazało, że statek zostanie zatrzymany u południowego wybrzeża Anglii, gdzie prowadzone będą dalsze dochodzenia. Jak dodano, akcję zajęcia tankowca przeprowadzono zgodnie z prawem krajowym i międzynarodowym i odbyła się ona na wodach międzynarodowych. Funkcjonariusze NCA dokonali także aresztowania 38-letniego obywatela Indii pod zarzutem popełnienia przestępstw objętych sankcjami. NCA poinformowała, że ​​na pokładzie pozostało 24 członków załogi pochodzenia gruzińskiego i indyjskiego.

Jak ustalił portal BBC Verify, statek wypłynął 5 czerwca z rosyjskiego portu Ust-Ługa, terminalu naftowego w pobliżu Sankt Petersburga, i w sobotę wpłynął do kanału La Manche. Statek otrzymał zezwolenie w lipcu 2025 r. i od tego czasu zmienił nazwę z Myrtos na Smyrtos, a także dwukrotnie zmienił banderę, pod którą pływa.

To pierwszy przypadek przejęcia tankowca rosyjskiej floty cieni przez Brytyjczyków. Dotąd wspomagali oni jedynie operacje Francuzów i Amerykanów. Mimo że Wielka Brytania, obok Francji, zobowiązała się do utrudniania przepływu statków powiązanych z objętą sankcjami rosyjską flotą cienia, poruszających się na ich wodach, to do tej pory dziesiątki jednostek objętych sankcjami wciąż przepływało przez wody terytorialne Wielkiej Brytanii. Premier kraju już w marcu ogłosił, że brytyjskie siły zbrojne „mogą teraz wchodzić na pokład statków objętych sankcjami i przepływających przez nasze wody”. Wielka Brytania nałożyła sankcje na ponad 500 statków. Zabraniają one jednostkom wpływania do portów Wielkiej Brytanii, a także zakazują brytyjskim firmom i osobom prywatnym świadczenia usług finansowych, ubezpieczeniowych lub maklerskich statkom dostarczającym rosyjską ropę naftową.

Gdzie jeszcze przejęto niedawno tankowce?

Niedawno przejęcia statku floty cieni dokonała także m.in. Francja na Atlantyku. Rosyjski tankowiec Tagor został zatrzymany 31 maja na wodach międzynarodowych. W akcji brała udział również Wielka Brytania oraz „inni partnerzy”, o czym pisała red. Katarzyna Łukasiewicz.

„Operacja ta miała na celu sprawdzenie przynależności państwowej statku podejrzanego o pływanie pod fałszywą banderą. Po wejściu zespołu inspekcyjnego na pokład statku, analiza dokumentów potwierdziła podejrzenia dotyczące nieprawidłowości bandery. Zgodnie z prawem międzynarodowym i na wniosek prokuratury, statek został zawrócony” – informował wówczas portal France24, powołując się na Prefekturę Morską Atlantyku (francuski organ państwowy).

To nie pierwszy przypadek zatrzymania przez Francję tankowca podejrzanego o przynależność do floty cieni. W marcu francuski sąd skazał zaocznie kapitana tankowca podejrzewanego o przynależność do rosyjskiej floty cienia na rok więzienia za nieprzestrzeganie rozkazów zatrzymania statku po tym, jak francuska marynarka wojenna dokonała abordażu na statek we wrześniu 2025 r.

Statek należący do floty cieni w kwietniu 2026 r. zajęli także Szwedzi. Ustalono wówczas, że statek znajdował się na liście sankcji UE, a także ujawniono kilka niejasnych okoliczności związanych z jego działalnością, w tym status bandery. Statek spowodował wyciek ropy do Morza Bałtyckiego.

Flota cieni

Zgodnie z szacunkami Lloyd’s List z 2025 r. – platformy dziennikarskiej zbierającej dane o żegludze – globalna flota cieni liczy od 600 do ponad 1000 statków. Jej liczebność podwoiła się w ciągu ostatniego roku i stanowi około 10 proc. floty tankowców pływających po świecie. Według brytyjskiego Ministerstwo Obrony może to być około 700 statków, odpowiadających łącznie średnio za 75 proc. transportu rosyjskiej ropy naftowej objętej sankcjami.

Zgodnie z definicją Lloyd’s List tankowiec floty cieni to taki, który spełnia przynajmniej jeden z warunków:

• Angażuje się w zwodnicze praktyki żeglugowe (np. fałszowanie sygnału GPS, wyłączanie systemu automatycznej identyfikacji AIS);
• Transportuje ropę objętą sankcjami, w tym z Rosji, Iranu lub Wenezueli;
• Jest ubezpieczony poza strukturami International Group of P&I Clubs (poza zachodnim systemem).

Z kolei zgodnie z szerszą definicją firmy analitycznej Kpler – według której statek floty cieni to statek, który działa poza zachodnimi ramami regulacyjnymi i ubezpieczeniowymi w celu przewożenia ładunków objętych sankcjami – globalna flota cieni liczy około 3,3 tys. statków. Według ich danych tankowce należące do tej floty we wrześniu 2025 r. przewoziły średnio nawet około 3,7 mln baryłek rosyjskiej ropy.

Natomiast zgodnie z analizą CREA (ang. Centre for Research on Energy and Clean Air) w maju 2026 roku 48 proc. rosyjskiej ropy naftowej transportowano drogą morską tankowcami z floty cieni objętymi sankcjami. Kolejne 44 proc. wolumenu przetransportowano tankowcami należącymi lub ubezpieczanymi przez kraje G7+. Pozostałą część przetransportowano tankowcami z floty cieni nieobjętymi sankcjami. W ubiegłym miesiącu przychody Rosji z eksportu paliw kopalnych wzrosły o 2 proc. – do ponad 725 mln euro dziennie, głównie z powodu wzrostu eksportu LNG do Unii Europejskiej. Pięciu największych unijnych importerów rosyjskich paliw kopalnych zapłaciło Rosji łącznie 2 mld euro w maju.