Reklama
Reklama
  • WIADOMOŚCI
  • KOMENTARZ

Polska dogaduje się z USA poza Waszyngtonem. Umowa klimatyczna z Kalifornią w cieniu polityki Trumpa

W Stanach nie cichnie dyskusja nad materiałami powstałymi z wykorzystaniem AI. X Corp. pozwała kalifornijskiego prokuratora generalnego w sprawie ustawy dotyczącej tej kwestii.
Autor. Lesli Whitecotton/Unsplash

W piątek 13 listopada wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Bolesta podpisał porozumienie z gubernatorem stanu Kalifornia w USA Gavinem Newsomem ws. współpracy w obszarze czystej energii i ochrony klimatu. Zdaniem amerykanisty Rafała Michalskiego, Kalifornia może być istotnym punktem odniesienia przy prowadzeniu własnych polityk, uczeniu się błędach, ale również inspirowaniu się już testowanymi za oceanem systemami.

Reklama

Z kolei w kontekście politycznym oznacza to tyle, że należy prowadzić dwa równoległe kanały kontaktów – pierwszy to tradycyjne relacje z Waszyngtonem, drugie to współpraca regionalna.

Polska dogaduje się z... Kalifornią

Jak poinformowało Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ), Bolesta spotkał się z gubernatorem Gavinem Newsomem, a ich rozmowy dotyczyły m.in. rozwoju czystej energii, w tym energetyki odnawialnej, innowacji energetycznych i środowiskowych.

Podczas spotkania strony podpisały dwustronne porozumienie wyrażające wolę współpracy w obszarze czystej energii i ochrony klimatu.

”Stany nie są jedynie jednostkami administracyjnymi – mają własne prawo, budżet oraz szerokie kompetencje legislacyjne” – zaznacza amerykanista Rafał Michalski. „Dziesiąta poprawka do Konstytucji USA wprowadza „zasadę domniemania kompetencji” – jeśli konkretne uprawnienie nie zostało przekazane rządowi federalnemu ani nie zakazano ich stanom, przysługują one „stanom lub narodowi”. Stąd mogą prowadzić dyplomację regionalną, wiele z nich ma własne zagraniczne przedstawicielstwa gospodarcze czy regularne organizują misję handlowe”.

Dlatego właśnie możliwe jest podpisanie przez polskie ministerstwo umowy czy porozumienia w konkretnym stanem, pomijając niejako administrację na poziomie federalnym. Jak zaznacza ekspert, istnieją granice tej polityki: „Stany nie mogą zawierać traktatów w imieniu Stanów Zjednoczonych ani prowadzić negocjacji, które zobowiązałyby w jakikolwiek sposób administrację federalną do określonych działań. Polski rząd może współpracować bezpośrednio z kalifornijskim odpowiednikiem w sprawach, które dotyczyć będą jedynie działalności Kalifornii”.

Jak podał resort, możliwe obszary współpracy z Kalifornią obejmują m.in. rozwój energetyki odnawialnej oraz działania adaptacyjne. Sygnatariusze chcą też wspólnie dążyć do intensyfikacji globalnych wysiłków na rzecz dekarbonizacji, a także do realizowania zobowiązań Porozumienia paryskiego przez wszystkie państwa, które go ratyfikowały.

Michalski podkreśla, że pomimo licznych problemów wewnętrznych, Kalifornia nadal posiada silną gospodarkę, a także ogromne doświadczenie w rozwoju energetyki odnawialnej, magazynowania energii oraz modernizacji sieci.

Reklama

”Prowadzi ona jeden z najważniejszych rynków technologicznych, a kolejne administracje współpracują z szeroko pojętym sektorem przemysłu, innowacji czy technologii cyfrowej. Stara się również (z różnym skutkiem) realizować programy walk z pożarami, suszą oraz falami upałów” – komentuje Michalski.

Jak dodaje ekspert, szansą dla Polski może być otwarcie ścieżki do budowy relacji z kalifornijskimi inwestorami, też obserwującymi ruchy kolejnych gubernatorów.

Poza Waszyngtonem

Tematem spotkania była również międzynarodowa współpraca na rzecz ochrony klimatu. Omówiono też priorytety w związku z trwającym w Turcji 31. spotkaniem stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu.

Poruszenie tematu zmian klimatu podczas spotkania Bolesty i Newsom’a jest tym bardziej znaczące, że Stany Zjednoczone po raz kolejny są „wielkim nieobecnym” szczytu klimatycznego COP31, a administracja Donalda Trumpa aktywnie podważa naukę o klimacie, jednocześnie wycofując finansowanie dla instytucji naukowych takich jak NASA czy NOAA. Czy w takim wypadku Kalifornia podejmuje międzynarodowe działania klimatyczne na własną rękę?

”Za obu kadencji Donalda Trumpa faktem jest, że gubernatorzy stanowi próbują zbudować własnego rodzaju „stowarzyszenie”, które prowadziłoby negocjacje z partnerami zagranicznymi w imieniu całych regionów USA (minimalizując – jak to nazywają – negatywny wpływ Białego Domu na stosunki gospodarcze)” – zaznacza Michalski. „W tym kontekście prezydent Trump może zmienić politykę klimatyczną całego państwa, ale nie jest w stanie zablokować wszystkich działań prowadzonych przez stany (czy nawet pojedyncze miasta)”.

Reklama
Dla partnerów zagranicznych oznacza to tyle, że należy prowadzić dwa równoległe kanały kontaktów - pierwszy to tradycyjne relacje z Waszyngtonem, drugi to współpraca regionalna. Szczególnie w najbliższych dwóch latach ten konflikt na linii federacja-stany może się zaostrzyć. Donald Trump posiada narzędzia wpływu pośredniego: może próbować blokować środki federalne. Władze stanowe w takim scenariuszu będą tym bardziej walczyć o "usamodzielnienie administracyjne" - co poniekąd już działo się na niektórych obszarach. Przykładem może być Teksas, który za prezydentury Joe Bidena próbował prowadzić samodzielną politykę imigracyjną. Z kolei w ostatnich miesiącach władze stanów północnych samodzielnie prowadziły rozmowy z Kanadą.
Rafał Michalski, amerykanista

Wybory już niedługo

Wiceminister Bolesta i gubernator Newsom wyrazili solidarność z Ukrainą, której energetyka i ciepłownictwo są systematycznie niszczone przez rosyjskie ataki. 

Rozmówcy podkreślili również, że dekarbonizacja musi być prowadzona z uwzględnieniem potrzeb gospodarek i społeczności lokalnych. Wskazali również na zagrożenia dla gospodarki i energetyki wynikające z degradacji środowiska naturalnego i zmian klimatu.

Newsome pełni funkcję gubernatora Kaliforni od stycznia 2019 r., jednak główne wzmianki i spekulacje dotyczące jego możliwej kandydatury na prezydenta USA z ramienia Partii Demokratycznej. Jeszcze na początku ubiegłego roku Newsome zaprzeczał podobnym insynuacją, jednak sytuacja uległa zmianie w październiku 2025 r., kiedy oficjalnie zapowiedział „rozważenie startu” w wyborach prezydenckich w 2028 r.

Michalski potwierdza, że Newsome ma ambicje prezydenckie i od 2024 r. stara się budować swój profil kandydata, a zaangażowanie w sprawy międzynarodowe jest jednym z elementów przygotowywania się do startu w wyborach. Czy jednak można stwierdzić, że wylot do Polski był rozpatrywany jako część tego procesu?

Reklama

”Gavin Newsom rozmawiał w lipcu tego roku z ministrem Radosławem Sikorskim. Stanowisko gubernatora Kalifornii również wymusza bezpośrednie zaangażowanie w rozmowy z partnerami zagranicznymi (chociażby budząca stałe kontrowersje Kalifornijska osobna polityka wobec Chin). Z perspektywy polityka zdjęcia z Polski na pewno pomagają budować jego pozycję w Europie, ale samo biuro gubernatora w komunikatach prasowych przedstawia to jako inicjatywę stanową. Wobec tego twierdzenie, że Polska była kolejnym przystankiem do ogłoszenia starań o nominację prezydencką jest najpewniej daleko idącą spekulacją” – komentuje Michalski.

MM / PAP

Reklama