- WIADOMOŚCI
Słońce zaświeci również w nocy. Czas na kolejną rewolucję
Autor. Envato / Mint_Images
Dalszy rozwój energetyki słonecznej wymaga instalacji magazynów energii. Pozwoli to przesunąć produkcję z fotowoltaiki na wieczorny szczyt zapotrzebowania. Wymagają tego zwłaszcza dojrzałe rynki, które nie są już w stanie zaabsorbować większej ilości energii z paneli. To temat szczególnie ważny w kontekście dyskusji na tegorocznym szczycie klimatycznym w Turcji. Kto przoduje w instalacji bateryjnych magazynów energii na świecie?
Według raportu think tanku energetycznego Ember bateryjne magazyny energii zainstalowane w 2026 r. pozwolą „przesunąć” 34 proc. produkcji nowej energii słonecznej wytwarzanej w ciągu dnia. Dlatego tak ważne jest, aby rozwój magazynowania energii postawić w centrum dyskusji podczas szczytu klimatycznego COP31, którego jednym z głównych tematów jest elektryfikacja – twierdzą eksperci.
Kolejna faza dla energetyki słonecznej
Energetyka słoneczna to obecnie najszybciej rozwijające się źródło energii elektrycznej. W pierwszej połowie tego roku odpowiadała za 10 proc. globalnej produkcji energii, co oznacza prawie dwukrotny wzrost (z 5,6 proc.) w porównaniu z pierwszą połową 2023 r. W ciągu ostatnich trzech lat produkcja energii słonecznej rosła siedem razy szybciej niż całkowita produkcja energii. W przeciętnym dniu w 2026 r. około południa pokrywała już 25 proc. światowego zapotrzebowania, a na bardziej dojrzałych rynkach ponad połowę – wynika z raportu think tanku Ember.
Jednakże w godzinach, w których nie ma słońca, pokrycie zapotrzebowania przez energetykę słoneczną spada niemal do zera. Nawet na rynkach z najwyższym udziałem energii słonecznej dominują wtedy paliwa kopalne. Nie są oczywiście jedynym źródłem – pracują też źrodła wiatrowe, wodne czy jądrowe, ale żadne nie rozwijają się tak szybko, jak energetyka słoneczna. Sytuacja może się zmienić dzięki rozwojowi magazynowania energii.
Jeśli tempo rozwoju bateryjnych magazynów energii obserwowane w pierwszej połowie 2026 r. utrzyma się, już 34 proc. nowoprodukowanej energii słonecznej może być przesunięte np. na wieczorny szczyt zapotrzebowania. Wydłużenie okresu eksploatacji energii słonecznej na godziny bezsłoneczne umożliwi odblokowanie kolejnej fazy rozwoju tej technologii. Analitycy Ember podkreślają, że dojrzałe rynki, gdzie jest już duży udział energetyki słonecznej, osiągają granice możliwości absorpcji energii słonecznej w południe – coraz częściej pojawiają się ujemne ceny i spadają wskaźniki pozyskania energii słoncznej. Bez wdrożenia magazynów energii trudno będzie oczekiwać dalszego rozwoju fotowoltaiki. W 2025 r. instalacje paneli fotowoltaicznych w UE spadły o 0,7 proc., co stanowiło pierwszy spadek od dekady.
Autor. Ember / Kostansta Rangelova / Batteries have unlocked the era of anytime solar / Dane: BNEF i Ember
Kto jest globalnym liderem?
Dokładnie to dzieje się już np. w Kalifornii w USA czy w Bułgarii, gdzie połączenie fotowoltaiki i akumulatorów pozwaliło na pokrycie około ¼ szczytowego wieczornego zapotrzebowania na energię w pierwszej połowie tego roku, choć w Bułgarii jeszcze trzy lata temu w tych godzinach (19:00-21:00) jeszcze właściwie nie była dostępna – podobnie jak w Chile, gdzie teraz energia zgromadzona w bateryjnych magazynach pokrywa 10 proc. wieczornego szczytowego zapotrzebowania.
Bułgaria i Chile to wiodące rynki jeśli chodzi o instalację bateryjnych magazynów energii. W 2025 r. zainstalowały wystarczającą liczbę akumulatorów, by móc przesunąć ponad ¾ nowej produkcji energii elektrycznej ze słońca na wieczorny szczyt zapotrzebowania. W Bułgarii jeszcze w 2023 r. praktycznie nie było magazynów energii, podczas gdy w 2025 r. kraj dysponował już 3 GWh, a w maju 2026 r. – 8,6 GWh. Na trzecim miejscu znajduje się Australia, która jest w stanie przesunąć 60 proc. produkcji.
Czego jeszcze potrzeba?
Jak podkreślają eksperci, bateryjne magazyny energii nie rozwiążą problemów sezonowych paneli fotowoltaicznych – nie stworzą rewolucji w regionach, gdzie zimą słońce świeci krócej i regularnie występują okresy pochmurne – ale są rozwiązaniem na ograniczenia energetyki słonecznej w ciągu doby.
Oczekuje się, że w tym roku nastąpi wzrost pojemności magazynów o około połowę rok do roku (niemal 460 GWh), chociaż nie wszystkie muszą być wykorzystywane do magazynowania energii słonecznej, a wiele z nich pozostaje niewykorzystanych. Sytuacja wciąż się jednak poprawia. W 2025 r. 74 proc. wszystkich zainstalowanych akumulatorów było wykorzystywanych do przesyłu energii, podczas gdy jeszcze w 2020 r. było to zaledwie 47 proc.
„Kolejny etap rozwoju energetyki słonecznej będzie zależał od czegoś więcej niż tylko instalacji dodatkowych akumulatorów” – zaznaczają analitycy Ember. „Rynki muszą również zapewnić, aby akumulatory mogły w pełni uczestniczyć w rynkach energii elektrycznej, tak aby były wykorzystywane tam, gdzie przynoszą największą wartość. Tam, gdzie wdrażaniu towarzyszy efektywna konstrukcja rynku, akumulatory mogą zwiększyć wykorzystanie taniej energii słonecznej, zmniejszyć zależność od paliw kopalnych w godzinach wieczornych i wzmocnić uzasadnienie biznesowe dla dalszej ekspansji energetyki słonecznej” – podkreślają.
Elektryfikacja – której rozwój energetyki słonecznej jest tak ważną częścią – to centralny temat tegorocznego szczytu klimatycznego ONZ COP31 w Turcji. Negocjatorzy tureccy zachęcają rządy do podpisania zobowiązania, które zakłada elektryfikację 35 proc. globalnej gospodarki do 2035 r., podczas gdy wskaźnik ten wynosi obecnie ok. 20 proc. Krytycy podkreślają, że w dyskusji brakuje skupienia na bezemisyjnych źródłach energii – sama elektryfikacja, czyli zwiększenie udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii, polegająca na np. zmianie źródeł ogrzewania, nie pomoże w redukcji emisji.

