- WIADOMOŚCI
Tańszy gaz spowolni elektryfikację? Projekt ME wobec realiów systemu
Autor. kostinat / Envato
Sejm niedługo zajmie się przygotowanym przez Ministerstwo Energii projektem ustawy, w której znajduje się m.in. zapis o wprowadzeniu mechanizmu maksymalnych cen gazu. Scenariusz wydaje się optymistyczny dla odbiorców końcowych. Czy jednak jest korzystny dla gospodarki oraz transformacji energetycznej?
Mowa o projekcie ustawy o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2027 r. w związku z sytuacją na rynku gazu oraz o zmianie niektórych ustaw (UD501). Ma on stanowić odpowiedź na trwającą od miesięcy niestabilność europejskiego i światowego rynku gazu.
Elastyczność – w elektroenergetyce i komunikacji
Jak tłumaczy projektodawca, istotą projektowanych rozwiązań jest czasowe ograniczenie wpływu wzrostu cen paliw gazowych na odbiorców wymagających szczególnej ochrony, przy jednoczesnym zapewnieniu przedsiębiorstwom energetycznym środków niezbędnych do zachowania płynności finansowej i ciągłości dostaw paliw gazowych.
W założeniach ujęto także system rekompensat dla przedsiębiorstw energetycznych, które prowadzą działalność w zakresie obrotu paliwami gazowymi. Paweł Lachman, prezes Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC) zauważa jednak, że zapowiedź utrzymania niskich cen gazu przez trzy lata, bez jednoczesnej i jasnej deklaracji co do cen energii elektrycznej, może spowolnić proces elektryfikacji.
W uzasadnieniu projektu ME wskazano, że podobny mechanizm już w Polsce istniał. Lachman, odpowiadając na pytanie E24, także zwrócił na to uwagę. Jak mówił, gdy w latach 2022-2023 podjęto decyzje o zamrożeniu cen gazu – wtedy przy jednoczesnym podniesieniu cen prądu dla pomp ciepła o ok. 80% – silnie zahamowano wcześniejszy dynamiczny rozwój rynku pomp ciepła w Polsce.
@motykamilosz Rozumiem uwarunkowania polityczne, jednak przecieki w prasie mówią o planach podwyżek cen energii w grupie taryfowej G. Brak podobnej deklaracji tutaj jak w przypadku gazu jest też ważnym sygnałem.
— Paweł Lachman🇵🇱🇺🇦 (@Pawel_Lachman) November 15, 2026
Przypomnijmy, że nasza gospodarka jest jedną z najmniej zelektryfikowanych w Unii Europejskiej. Opublikowany 17 lipca br. unijny Plan działania na rzecz elektryfikacji proponuje dla całej UE cel zelektryfikowania w 46% do 2040 r. Tymczasem Polska zakłada, że wskaźnik ten osiągnie wówczas zaledwie 26,3%.
Zdaniem ekspertów z Forum Energii, którzy opisują tę kwestię w publikacji „Elektryfikacja dla bezpieczeństwa. Jak ograniczyć zależność Polski od importu?”, byłby to najniższy poziom ambicji w zakresie elektryfikacji w UE,„utrwalający zależność kraju od importu palic i energii”.
Nie sposób budować konkurencyjności gospodarki, gdy jej funkcjonowanie uzależnione jest od paliw, których podaż jest niepewna, a cena wyższa niż w krajach ich wydobycia.
Forum Energii, Elektryfikacja dla bezpieczeństwa. Jak ograniczyć zależność Polski od importu?
W raporcie zaznaczono również, że choć spadek udziału Rosji w imporcie za pośrednictwem gazociągów z 40% w 2021 r. do 6% w 2025 r. niewątpliwie należy uznać za sukces dywersyfikacji, to „obecny światowy kryzys energetyczny wywołany przez wojnę USA i Izraela z Iranem, dobitnie pokazuje, że dywersyfikacja to za mało. Pozwala ona jedynie zmienić kierunek, z którego energia jest importowana, ale nie jej ilość”. Podkreślono, że na zglobalizowanych rynkach LNG czy ropy nagły wzrost popytu czy spadek podaży „bezpośrednio i natychmiast przekładają się na ceny w UE, będącej największym importerem LNG na świecie”.
Konieczne jest zatem wykonanie kolejnego kroku po dywersyfikacji, a mianowicie ograniczenie ilości importowanych paliw, a co za tym idzie – ograniczenie ich zużycia.
Forum Energii, Elektryfikacja dla bezpieczeństwa. Jak ograniczyć zależność Polski od importu?
W publikacji „Polisy na kryzysy” Fundacji Instrat zaznaczono z kolei, że „w 2030 r. Polska będzie bardziej narażona na szoki gazowe niż dzisiaj”. W ciągu ostatnich pięciu lat mieliśmy natomiast do czynienia już z dwoma takimi szokami – w październikowym raporcie wskazywano, że ceny gazu w Polsce przekraczały znów 300 zł/MWh i były dwukrotnie wyższe niż w analogicznym okresie zeszłego roku.
Czy procedowana ustawa okaże się dobrym rozwiązaniem? Zdania ekspertów są podzielone. Wyłania się jednak potrzeba równoległego komunikowania sytuacji – tak, na rynku gazu, jak i energii elektrycznej. Wyraźnie widać też konieczność przyspieszenia tempa wdrażania elektryfikacji oraz uelastyczniania systemu elektroenergetycznego.

