Najpoważniejsza susza we Francji od co najmniej 80 lat. Upały były bezlitosne

Fala upałów w dniach 18-30 czerwca w Europie Zachodniej przyczyniła się do tego, że był to najcieplejszy czerwiec w historii pomiarów w tym regionie. Na świecie był to drugi najcieplejszy czerwiec. Szczególnie trudna sytuacja panowała we Francji, którą dotknęły trzy fale upałów w krótkim czasie: w maju, czerwcu i lipcu. Ta sytuacja doprowadziła do powstania tam najpoważniejszej suszy od co najmniej 1947 r. Straty w rolnictwie szacowane są na miliardy euro.

Zabójczy czerwiec w Europie

Ze względu na upały i utrzymujące się wysokie ciśnienie, które hamowało opady deszczu, w dużej części Europy Zachodniej, części Europy Środkowej i Wschodniej oraz na południu Wielkiej Brytanii w czerwcu warunki były bardziej suche niż przeciętnie. Na poniższych grafikach przedstawiono anomalie opadów, wilgotności względnej powietrza, objętościowej zawartości wilgoci w górnych 7 cm gleby oraz temperatury powietrza przy powierzchni w czerwcu 2026 r., w odniesieniu do średnich wartości z czerwca w latach 1991–2020.

W Europie czerwcowa fala upałów przyczyniła się do 10 tys. nadmiarowych zgonów, z czego 2 tys. we Francji. Susza związana z temperaturami i brakiem opadów przyczynia się do wielomiliardowych strat w rolnictwie.

Susza we Francji

Jak pisał we wpisie na platformie X dr Serge Zaka, specjalizujący się w agrometeorologii, we Francji, „na obszarze od Vendée po Burgundię” (czyli na terenie niemal całego kraju), odchylenie od normy wskaźnika wilgotności gleby sięga nawet -95%. Wskaźnik ten określa ilość wody dostępnej dla roślin. W pobliżu miejscowości Paray-le-Monial, na północny zachód od Lyonu, odnotowano wilgotność gleby na poziomie 0,02% na głębokości aż 2 metrów. „To tyle samo, co na pustyni” – przekazał naukowiec. „Nigdy nie widziałem, by roślinność cierpiała tak bardzo jak w 2026 roku. Lasy są w opłakanym stanie. W całej Francji znaczna liczba drzew słabnie, a wiele z nich już obumiera” – dodał.

Na dzień 20 lipca jest to najpoważniejsza susza glebowa od czasu rozpoczęcia wiarygodnych pomiarów w tym zakresie (1947 r.), znacznie przewyższająca susze z lat 2022 i 1976. Jeśli do końca miesiąca nie spadną (znaczne) opady deszczu, wskaźnik ten (wskaźnik wilgotności gleby) powinien osiągnąć najniższy poziom, jaki kiedykolwiek odnotowano we Francji we wszystkich miesiącach.
Dr Serge Zaka, agrometeorolog we wpisie na platformie X 20.07.2026

Susza w Polsce

Także w Polsce czerwiec 2026 r. został zaklasyfikowany jako ekstremalnie ciepły według metodologii Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego (IMGW-PIB). Średnia obszarowa temperatura powietrza w czerwcu 2026 r. wyniosła w Polsce 18,8°C i była o 2°C wyższa od średniej wieloletniej dla tego miesiąca (z lat 1991-2020). Biorąc pod uwagę czerwce od 1951 r., był to trzeci najcieplejszy czerwiec w Polsce.

Jednocześnie uśredniona dla całego obszaru Polski suma opadów w czerwcu wyniosła 72,5 mm i była o 3,5 mm wyższa od normy dla tego miesiąca (z lat 1991-2020). Zgodnie z metodologią IMGW ubiegły miesiąc zalicza się do miesięcy w normie pod względem opadów. Biorąc pod uwagę pomiary od 1951 r., czerwiec 2026 r. plasuje się na 37. miejscu pod względem ilości opadów.

Jednakże w czasie największych czerwcowych upałów dostępność wody dla roślin była niska.  Ze względu na silnie nasłonecznienie, wysoką temperaturę i suche powietrze sytuacja ulegała pogorszeniu z dnia na dzień podczas fali upałów. Tam, gdzie upał był najlżejszy, wilgotność gleby w warstwie przypowierzchniowej – na głębokości do 7 cm – była na poziomie 70% W pozostałych częściach kraju było to 20-15%., a lokalnie nawet 10% i mniej. W takich warunkach rośliny praktycznie nie są w stanie pobierać wody. W takich warunkach rośliny tracą znaczne ilości wody przez parowanie i wiele z nich wysycha. W lepszej sytuacji są te, których budowa ogranicza transpirację lub pochłanianie promieniowania słonecznego.

Jak podkreślają eksperci IMGW, długotrwały brak opadów, w połączeniu z wysokimi temperaturami, pogłębia stres środowiskowy dla gleby.

W efekcie gleba traci swoją żyzność i zdolność do wspierania wzrostu roślin, a jej regeneracja po ustaniu suszy może trwać bardzo długo. To z kolei przedłuża okres negatywnego oddziaływania na rośliny oraz wydłuża ich walkę o przetrwanie. Dla nas warunki pogodowe mogą się już poprawiać, natomiast rośliny nadal zmagają się ze skutkami wcześniejszych, niekorzystnych warunków.
IMGW-PIB, „Upały są trudne nie tylko dla ludzi!”, 25 czerwca 2026 r.

Sytuacja w lipcu

Dnia 21 lipca większość rzek w Polsce znajdowała się w strefie stanów niskich (kolor czarny) lub średnich (kolor niebieski) zgodnie z danymi IMGW-PIB.

Jednakże ze względu na zwiększone opady w ostatnich dniach, szczególnie na północy kraju, poziom wód w niektórych rzekach wzrósł. Jak informowało w poniedziałek IMGW, „obowiązują ostrzeżenia przed wezbraniami z przekroczeniem stanów ostrzegawczych oraz gwałtownymi wzrostami stanów wody. Jednocześnie na znacznej części kraju nadal utrzymuje się susza hydrologiczna”.

Dopiero ze względu na te opady IMGW podało w niedzielę informację o możliwej poprawie warunków związanych z suszą w kraju.