Pozwolenia w ostatniej chwili. Jak niemieccy urzędnicy wywołali spór o turbiny?

Niemiecka Energiewende od lat budzi kontrowersje, lecz mimo krytyki jest konsekwentnie realizowana przez kolejne rządy. Dyskusja koncentruje się zwykle na kosztach energii, odejściu od atomu, uzależnieniu od rosyjskiego gazu oraz wpływie transformacji na konkurencyjność niemieckiego przemysłu. Rozbudowa odnawialnych źródeł energii wywołuje jednak także setki lokalnych sporów, w których cele polityki klimatycznej zderzają się z ochroną przyrody, krajobrazu i prawem mieszkańców do decydowania o swoim najbliższym otoczeniu. Jedną z takich spraw opisały niedawno media z Badenii-Wirtembergii.

Podejrzenia mieszkańców

Jak opisuje lokalna Suedwest Presse, spór wokół niemiecznej transformacji energetycznej wybuchł na przełomie czerwca i lipca 2026 roku w północnym Schwarzwaldzie. Jego początkiem była decyzja urzędu powiatowego we Freudenstadt, który zgodził się na budowę czterech turbin na terenach leśnych w pobliżu Besenfeldu.

Inwestor, spółka ATE Windpark Seewald II, złożył wniosek 27 stycznia, a pozwolenie na rozbudowę istniejącego zagłębia wiatrowego otrzymał 30 czerwca. Zaledwie dzień później zaczął obowiązywać nowy plan regionalny, który zmieniał zasady lokalizowania dużych instalacji wiatrowych i wyznaczał obszary przeznaczone pod ich budowę. Najwięcej podejrzeń wzbudziła zbieżność terminów. Nowy plan regionalny miał uporządkować rozwój energetyki wiatrowej i skoncentrować kolejne inwestycje na wyznaczonych obszarach.

Jak potwierdza Regionalverband Nordschwarzwald, dokument stał się prawnie wiążący 1 lipca 2026 roku, czyli zaledwie dzień po wydaniu zgody dla Seewald II. Pozwolenie wydane w ostatnim dniu obowiązywania wcześniejszych zasad otworzyło inwestorowi drogę do realizacji projektu, ale jednocześnie nie oszczędziło pytań o pośpiech administracji.

Mieszkańcy i lokalni samorządowcy zaczęli podejrzewać, że urząd przyspieszył postępowanie, aby zatwierdzić inwestycję, zanim nowe regulacje mogły ograniczyć jej realizację w dotychczasowym kształcie.

Wątpliwości nasiliły się, gdy okazało się, że w podobnym czasie Landratsamt Freudenstadt wydał również zgodę na budowę turbiny w Alpirsbach a dwie początkowo odrębne sprawy szybko połączyły się w jeden konflikt.

Gmina czuje się otoczona

Sprzeciw władz Seewaldu nie dotyczy wyłącznie czterech turbin planowanych w ramach projektu Seewald II. W okolicy powstaje już park składający się z ośmiu instalacji, a nowa inwestycja ma stanowić jego rozszerzenie.

Jak opisują lokalne media, mieszkańcy „czują się osaczeni” i obawiają się wpływu kolejnych projektów na krajobraz, przyrodę oraz turystykę. Budowa elektrowni w lesie wiąże się z przygotowaniem placów montażowych, poszerzeniem dróg dojazdowych i poprowadzeniem infrastruktury przyłączeniowej.

W tle sporu pojawiły się również sugestie, że na tempo postępowania wpłynęły pieniądze. Podczas posiedzenia rady gminy jedna z radnych stwierdziła, że cała procedura ma „wyraźny finansowy posmak”. Lokalna prasa odczytała te słowa jako sugestię możliwych nieprawidłowości, a nawet korupcji, czemu Landratsamt Freudenstadt stanowczo zaprzeczył. Wobec narastających wątpliwości rada gminy uznała, że jedynym sposobem obrony interesów Seewaldu jest zaskarżenie wydanego pozwolenia.

Urząd przekonuje, że nie miał wyboru

Urząd odpiera zarzuty i przekonuje, że w tej sprawie nie miał dużego pola manewru. Skoro inwestor spełnił wymagania prawa budowlanego, środowiskowego oraz przepisów dotyczących ochrony przed emisjami, należało wydać mu pozwolenie.

Zgłoszone zastrzeżenia zostały przeanalizowane, a całą sprawę skonsultowano z Ministerstwem Środowiska Badenii-Wirtembergii. Po zakończeniu postępowania istniał już, zdaniem urzędników, „jasny obowiązek natychmiastowego wydania pozwolenia”.

Tłumaczenia urzędu nie przekonały jednak władz Seewaldu, bo nawet jeśli wszystkie procedury zostały zachowane, wątpliwości budzi moment podjęcia decyzji.

Pozwolenie wydano w ostatnim dniu obowiązywania dotychczasowych zasad, otwierając inwestorowi drogę do realizacji projektu. Po wejściu nowego planu regionalnego uzyskanie takiej zgody byłoby znacznie trudniejsze.

Sprawa trafiła do sądu

Wątpliwości wokół Seewald II wzrosły, gdy ten sam urząd niemal równocześnie zezwolił na budowę 230-metrowej turbiny w Alpirsbach. Decyzję podjęto mimo sprzeciwu mieszkańców i przed rozpatrzeniem dwóch petycji, zaledwie kilka dni przed wejściem planu regionalnego, który uniemożliwiłby realizację inwestycji w tym miejscu.

Landratsamt tłumaczył, że dalsza zwłoka mogła narazić urząd na roszczenia inwestora, a petycje nie wstrzymywały postępowania. Rada miejska Alpirsbach jednogłośnie zaskarżyła pozwolenie i przeznaczyła na spór około 25 tys. euro. Lokalne władze utrzymują, że administracja wykonała jedynie prawny obowiązek, choć przyznały, że przepisy nie pozwalają w pełni uwzględnić wpływu inwestycji na krajobraz i turystykę.

Spór rozstrzygną sądy administracyjne, do których pozwolenia zaskarżyły władze Seewaldu i Alpirsbach po decyzjach podjętych przez tamtejsze rady. Samorządy domagają się sprawdzenia, czy Landratsamt Freudenstadt prawidłowo przeprowadził postępowania i rzeczywiście musiał wydać zgody tuż przed wejściem nowych zasad. Termin rozpraw nie został jeszcze ogłoszony, dlatego nie wiadomo, kiedy zapadną pierwsze rozstrzygnięcia. Do tego czasu pozwolenia pozostają ważne, chyba że sąd wstrzyma ich wykonanie na czas procesu.

Jeżeli skargi samorządów zostaną uwzględnione, zgody mogą zostać uchylone lub skierowane do ponownego rozpatrzenia, co opóźni inwestycje albo całkowicie zablokuje budowę pięciu turbin.