Sejm przyjął ustawę o wsparciu dla przemysłu energochłonnego. Kto otrzyma pomoc?

Sejm przyjął w czwartek projekt ustawy, który wprowadza system wsparcia dla przedsiębiorstw energochłonnych. Dopłaty do kosztów energii mają sięgnąć 4,8 mld zł i są przewidziane na lata 2027-2030. Teraz ustawa trafi do Senatu.

Wsparcie dla konkurencyjności

Za uchwaleniem ustawy głosowało 230 poslów, 64 było przeciw, a 145 wstrzymało się od głosu. Teraz ustawą o wsparciu przedsiębiorców sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów energii elektrycznej zajmie się Senat.

Wcześniej Sejm przyjął poprawkę, która przewiduje rezygnację z procedury konkursowej w przypadku, gdy łączna wysokość wsparcia wynikająca ze złożonych przez przedsiębiorstwa energochłonne wniosków będzie wyższa od kwoty przeznaczonej na dany nabór. Zamiast tego wypłaty będą proporcjonalnie obniżone.

Projekt ustawy został przygotowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii i ma na celu ograniczenie wpływu wysokich cen energii elektrycznej na konkurencyjność polskiego przemysłu energochłonnego. W uzasadnieniu projektu wskazano, że to jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla tego sektora na rynku globalnym.

Skąd środki na wsparcie?

Ustawa przewiduje wprowadzenie systemu wsparcia na lata 2027-2030. Środki w wysokości 4,8 mld zł rozłożono na kolejne lata: 800 mln zł w 2027 r., po 1,6 mld zł w latach 2028–2029 oraz 800 mln zł w 2030 r. Pomoc będzie miała charakter czasowy, a jej beneficjenci będą zobowiązani do przeznaczenia co najmniej 50 proc. ekwiwalentu otrzymanej pomocy na działania związane m.in. z dekarbonizacją, poprawą efektywności energetycznej, rozwojem OZE, magazynowaniem energii lub zwiększeniem elastyczności poboru energii.

Jednocześnie projekt przewiduje zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT). Polegają one na czasowym podwyższeniu stawki podatku dla wyodrębnionej grupy podatników uzyskujących niestandardowo znaczące zyski, w szczególności w związku z obecną sytuacją geopolityczną i rynkową. Regulacją mają zostać objęte podmioty, których przychody przekraczają 50 mln euro. Zmiana ta ma zapewnić źródło finansowania programów wsparcia dla sektora energochłonnego.

Jeśli ustawa zostanie przyjęta przez Senat oraz podpisana przez prezydenta, wejdzie w życie od 1 stycznia 2027 r., o ile pomoc publiczna zostanie zatwierdzona przez Komisję Europejską. 13 października wiceminister energii Wojciech Wrochna mówił, że KE może wydać decyzję już w ciągu kilku tygodni.

Pomoc w ramach CISAF

Wsparcie dla przedsiębiorstw energochłonnych jest oparte na unijnym CISAF (ang. Clean Industrial Deal State Aid Framework). W jego ramach pomoc publiczna może pokryć maksymalnie 50 proc. kosztów kwalifikowanego zużycia energii elektrycznej, a wysokość wsparcia nie może skutkować uzyskaniem ceny poniżej 50 euro za megawatogodzinę na kwalifikujące się zużycie (art. 3 projektu ustawy.

CISAF wyznacza warunki, na jakich państwa członkowskie UE mogą udzielać pomocy publicznej przedsiębiorstwom, w celu przyspieszenia transformacji energetycznej i przekształcania gospodarki Unii zgodnie z ambitnymi celami klimatycznymi UE. Ramy zostały ogłoszone w czerwcu 2025 r. Każde wsparcie przyjęte na poziomie krajowym musi jeszcze zostać zatwierdzone przez Komisję Europejską.

Niektóre państwa członkowskie UE zagwarantowały wsparcie swoim sektorom przemysłowym w ramach CISAF już wcześniej, na co uwagę zwróciła Wanda Buk, doradczyni prezydenta RP Karola Nawrockiego, we wpisie na platformie X. W grudniu 2025 r. KE zatwierdziła pomoc publiczną w wysokości 1,5 mld euro dla przemysłu we Włoszech, a w lutym 2026 r. w wysokości 1,1 mld euro dla przemysłu we Francji oraz 3 mld euro dla przemysłu w Niemczech.

We Włoszech pomoc będzie przyznana w formie grantów, subsydiów i pożyczek, które będzie można otrzymać do końca 2030 r. Mają wesprzeć produkcję technologii zeroemisyjnych. We Francji pomoc przyjęła formę ulg podatkowych, obowiązujących do końca 2028 r. Mają wesprzeć inwestycje w rozwój możliwości produkcyjnych czystych technologii, przede wszystkim solarnych, wiatrowych, pomp ciepła i bateryjnych magazynów energii. Celem jest przede wszystkim zmniejszenie kosztów komponentów i surowców krytycznych. W Niemczech pomoc obejmuje zarówno ulgi podatkowe jak i dotacje, granty i pożyczki. Mają wesprzeć zarówno przemysł czystych technologii, jak i surowców krytycznych, w tym również ich odzysku.

Krytyka ustawy

Jak przekazała Wanda Buk, „po pierwsze, według HIPH (Hutnicza Izba Przemysłowo-Handlowa – przyp.) z 350 uprawnionych firm pomoc otrzyma plus/minus 7. Których? Zdecyduje komisja w uznaniowym konkursie, bez prawa do odwołania”. Na platformie X udostępniła fragmenty opracowania HIPH, według którego nieliczne przedsiębiorstwa energochłonne zakwalifikują się do otrzymania wsparcia w pojedynczym naborze według warunków ustawy. Według HIPH „wsparcie trafi do wybranych podmiotów z gotowymi inwestycjami zamiast do tych odbiorców, którzy tej pomocy najbardziej potrzebują”.

Według Ministerstwa Finansów podwyżka CIT ma przynieść do budżetu dodatkowo około 7 mld zł w ciągu 3 lat. To więcej, niż przewiduje ustawa o wsparciu przedsiębiorców sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów energii elektrycznej (4,8 mld zł). Jak stwierdziła Wanda Buk na platformie X, w jej opinii zostanie to wykorzystane na „łatanie dziury budżetowej”. „Czy całość trafi do przedsiębiorców energochłonnych? A gdzie tam Cyk, i 2,2 mld do kieszonki MFGOVPL na łatanie dziury budżetowej” – napisała.