Europa nie zdąży zapełnić magazynów gazu przed zimą? KE może obniżyć oczekiwania

Rzeczniczka Komisji Europejskiej Anna Kaisa Itkonen poinformowała w piątek, że podstawowy cel określony w unijnych przepisach nadal wynosi 90 proc., jednak KE skontaktowała się z państwami członkowskimi i przekazała im, że zgromadzenie zapasów odpowiadających 80 proc. pojemności magazynów powinno wystarczyć do zaspokojenia potrzeb UE podczas nadchodzącego sezonu grzewczego.Itkonen zaznaczyła, że unijne prawo przewiduje możliwość dalszego złagodzenia wymagań, dlatego w przypadku utrzymywania się niekorzystnych warunków rynkowych Komisja może zdecydować o obniżeniu docelowego poziomu o kolejne 5 pkt proc., czyli do 75 proc. Zastrzegła jednak, że takie rozwiązanie nie było dotychczas przedmiotem rozmów z państwami członkowskimi.

Sytuacja ma zostać ponownie oceniona podczas zaplanowanego na wrzesień posiedzenia unijnej grupy koordynacyjnej do spraw gazu, w której zasiadają przedstawiciele państw członkowskich. Komisja chce wówczas poznać aktualną sytuację poszczególnych krajów oraz tempo zatłaczania surowca do magazynów, a następnie zdecydować, czy konieczne będzie wykorzystanie dodatkowej elastyczności przewidzianej w przepisach.

Słabe tempo, drogi gaz

Tempo gromadzenia zapasów pozostaje wolniejsze niż w poprzednich latach, ponieważ do zakupu gazu zniechęcają utrzymujące się wysokie ceny. Wzrost notowań surowca jest związany z wojną USA i Izraela z Iranem i ograniczeniami w transporcie przez cieśninę Ormuz, którą przed rozpoczęciem konfliktu przepływała znaczna część światowych dostaw skroplonego gazu ziemnego. Zakłócenia w żegludze zmniejszyły dostępność LNG i zwiększyły konkurencję o ładunki trafiające na rynek światowy.

Komisja już w marcu zachęcała państwa członkowskie do korzystania z elastyczności oraz do odpowiednio wczesnego przyjęcia celu wynoszącego 80 proc., aby ograniczyć presję na ceny i uniknąć konieczności szybkiego uzupełniania zapasów pod koniec sezonu zatłaczania. KE oceniała wówczas, że chociaż poziom magazynowania pozostawał niższy od średniej z poprzednich pięciu lat, nie występowało bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw.

Magazyny zapewniają zwykle od 25 do 30 proc. gazu zużywanego w UE podczas zimy, dlatego obowiązek ich zapełniania został wprowadzony po kryzysie energetycznym wywołanym ograniczeniem rosyjskich dostaw i agresją Rosji na Ukrainę w 2022 roku. Rozwiązanie miało zmniejszyć ryzyko niedoborów oraz ograniczyć konieczność kupowania dużych ilości surowca w okresach zwiększonego zapotrzebowania.

W 2025 roku Unia zdecydowała o przedłużeniu regulacji na lata 2026 i 2027, utrzymując podstawowy próg na poziomie 90 proc., ale wprowadzając możliwość odchylenia od niego o 10 pkt proc. w przypadku trudnych warunków rynkowych lub ograniczeń technicznych. Komisja może dodatkowo obniżyć wymagany poziom o 5 pkt proc., jeżeli problemy na rynku będą się utrzymywać. Państwa członkowskie nie muszą już osiągać wymaganego poziomu w jednym konkretnym terminie, ponieważ przepisy pozwalają im wykonać obowiązek w dowolnym momencie między 1 października a 1 grudnia. Krajowe ścieżki zapełniania magazynów mają natomiast charakter orientacyjny, co pozwala dostosować tempo zakupów do cen gazu oraz dostępności dostaw.