Biometan szansą dla polskiej energetyki. PSG rozwija sieć i wspiera inwestorów

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele administracji rządowej i parlamentu, sektora energetycznego, środowiska naukowego, samorządów oraz przedsiębiorcy. Konferencję zorganizowały Polska Spółka Gazownictwa i Instytut Nafty i Gazu – Państwowy Instytut Badawczy.

Dyskusje koncentrowały się na możliwościach wykorzystania krajowych surowców organicznych, zwiększeniu produkcji odnawialnych paliw gazowych i przygotowaniu polskiej energetyki na wyzwania kolejnych dekad. Ważnym tematem była także rola istniejącej sieci gazowej, która umożliwia transport biometanu od producentów do odbiorców.

Biometan wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne

Otwierając konferencję, minister energii Miłosz Motyka podkreślił, że transformacja energetyczna powinna służyć zarówno gospodarce, jak i bezpieczeństwu państwa.

– Nie inwestujemy w transformację energetyczną dlatego, że jest nam wygodnie, tylko dlatego, że transformacja się opłaca i podnosi nasze bezpieczeństwo – powiedział minister.

Przypomniał również o reformie Prawa energetycznego z kwietnia 2026 r., która ułatwiła przyłączanie instalacji do sieci i stworzyła korzystniejsze warunki rozwoju biogazowni. Kolejnym krokiem jest najnowsza nowelizacja przepisów dotyczących odnawialnych źródeł energii, przewidująca system aukcyjny dla instalacji produkujących biometan o mocy powyżej 1 MW.

Nowe rozwiązania mają poprawić warunki planowania inwestycji i ułatwić pozyskiwanie finansowania. Dla banków i inwestorów przewidywalność przyszłych przychodów jest bowiem jednym z istotnych czynników przy ocenie opłacalności przedsięwzięć. Znaczenie mają również sprawne procedury administracyjne i możliwość przyłączenia instalacji do sieci.

W ocenie ministra biometan należy do perspektywicznych odnawialnych paliw dla polskiej gospodarki i sektora komunalnego. Jego rozwój może jednocześnie zwiększać bezpieczeństwo energetyczne, wzmacniać konkurencyjność przedsiębiorstw i pomagać w ograniczaniu emisji.

Lokalna produkcja, większa niezależność

Produkcja biometanu z lokalnie dostępnych surowców może ograniczyć zapotrzebowanie na gaz z importu i zwiększyć wykorzystanie krajowych zasobów. Ponieważ paliwo to może być przesyłane istniejącą siecią gazową, może trafiać do odbiorców przemysłowych i innych użytkowników gazu.

Na znaczenie biometanu dla bezpieczeństwa energetycznego Polski zwrócił uwagę Szymon Paweł Moś, prezes zarządu Polskiej Spółki Gazownictwa.

– Biometan przestał być wyłącznie koncepcją – to rzeczywisty kierunek rozwoju polskiej energetyki i gospodarki. To również element budowy suwerenności państwa. W obecnych wymagających czasach traktujmy biometan jako komponent wzmacniający odporność i bezpieczeństwo Polski. To lokalne, odnawialne i niezależne od warunków pogodowych źródło energii, które może realnie wspierać krajowy system energetyczny– powiedział prezes PSG.

Kolejne biometanownie bliżej realizacji

Jednym z tematów konferencji były plany inwestycyjne i perspektywy przyłączania kolejnych instalacji. Prezes PSG poinformował, że na 2027 r. zaplanowano realizację ośmiu umów dotyczących przedsięwzięć biometanowych.

Tempo prac będzie zależało również od przygotowania inwestorów i pozostałych partnerów. Dotychczasowe postępy wskazują jednak, że część projektów stopniowo zbliża się do realizacji.

– Mamy osiem umów z terminem realizacji na przyszły rok. Oczywiście wiele zależy również od naszych partnerów, ale widzimy realne zamierzenia inwestycyjne i rzeczywisty postęp prac. Rok 2025 był okresem istotnych przygotowań, rok 2026 przyniósł rozwój kolejnych projektów, a w 2027 roku powinno być jeszcze lepiej – podkreślił Szymon Paweł Moś.

Bezpieczeństwo energetyczne zaczyna się od krajowych zasobów

O znaczeniu biogazu i biometanu dla bezpieczeństwa energetycznego Polski mówił również dr hab. Maciej Hodorowicz, zastępca dyrektora ds. Gazownictwa i Technologii Nafty w Instytucie Nafty i Gazu – Państwowym Instytucie Badawczym.

Zwrócił uwagę, że rozwój krajowych źródeł energii pozwala ograniczać zależność od importu surowców i lepiej przygotować się na kolejne kryzysy energetyczne.

– Transformacja energetyczna ma nas przede wszystkim uodpornić jeszcze lepiej na każdy kolejny kryzys energetyczny. Chodzi o to, żebyśmy zbudowali taki system energetyczny, aby być niezależni – podkreślił przedstawiciel INiG-PIB.

Europejskie doświadczenia inspiracją dla Polski

Na geopolityczne uwarunkowania rozwoju rynku biometanu zwrócił uwagę Stanisław Gawkowski, senator Rzeczypospolitej Polskiej i przewodniczący Senackiej Komisji Klimatu i Środowiska. Wskazał, że Europa nie dysponuje wystarczającymi własnymi zasobami surowców energetycznych, a sytuacja międzynarodowa sprawia, że bezpieczeństwo dostaw gazu pozostaje istotnym wyzwaniem.

Zagrożenia związane z Rosją, niestabilna sytuacja w krajach arabskich i ryzyka towarzyszące importowi surowców z odległych kierunków pokazują, jak ważne jest rozwijanie własnych źródeł energii.

Zdaniem senatora przykładem państwa konsekwentnie rozwijającego sektor biometanu jest Francja. Produkcja tego paliwa ma tam stanowić jeden z elementów zwiększania bezpieczeństwa energetycznego.

– Francuzi zakładają, że biometan może pokrywać znaczącą część krajowego zapotrzebowania na gaz. W Polsce również mamy ogromny potencjał, który powinniśmy wykorzystać – podkreślił.

Przywołane podczas konferencji szacunki wskazują, że z surowców rolnych Polska mogłaby produkować około 8 mld m³ biogazu rocznie, co odpowiada około 4 mld m³ biometanu. Według senatora osiągnięcie tego poziomu oznaczałoby istotny udział krajowego paliwa w zaspokajaniu potrzeb rynku gazu. Rozwój produkcji mógłby również tworzyć nowe możliwości dla rolników, producentów urządzeń i krajowych firm technologicznych.

Sieć gazowa gotowa na nowe wyzwania

Wykorzystanie potencjału biometanu wymaga infrastruktury, która pozwoli odbierać paliwo z nowych instalacji i dostarczać je do odbiorców. Istotną rolę odgrywa tu Polska Spółka Gazownictwa, zarządzająca siecią liczącą około 215 tys. km gazociągów. Roczne nakłady inwestycyjne spółki przekraczają 3 mld zł.

Prowadzone inwestycje obejmują modernizację istniejącej infrastruktury, poprawę bezpieczeństwa dostaw oraz zwiększanie możliwości przyłączania nowych odbiorców i producentów gazu. Sieć rozwijana z myślą o obecnych potrzebach rynku musi być jednocześnie przygotowywana na zmiany związane z rosnącym znaczeniem odnawialnych paliw gazowych.

– Każda inwestycja w sieć gazową to inwestycja w transformację energetyczną Polski. Chcemy aktywnie uczestniczyć w rozwoju rynku biometanu, wzmacniając bezpieczeństwo i suwerenność energetyczną naszego kraju – podkreślił prezes PSG.

Decyzje dotyczące modernizacji i rozbudowy infrastruktury będą wpływać na możliwości przyłączania nowych instalacji przez kolejne lata. Dlatego już na etapie planowania trzeba uwzględniać zarówno przyszłe potrzeby odbiorców, jak i potencjał nowych producentów gazu.

Część przedsięwzięć jest realizowana przy wsparciu funduszy europejskich, m.in. z programu FEnIKS i Krajowego Planu Odbudowy. Środki te pomagają finansować rozwój infrastruktury, która może odgrywać coraz większą rolę w integracji tradycyjnych i odnawialnych paliw gazowych.

Możliwości przyłączenia biometanowni zależą jednak nie tylko od długości i przepustowości sieci. Znaczenie mają także lokalne warunki techniczne, wielkość produkcji oraz zapotrzebowanie odbiorców. Dlatego plany rozwoju infrastruktury muszą uwzględniać specyfikę poszczególnych regionów i przewidywane kierunki wzrostu rynku.

Od potencjału do konkretnych projektów

Mimo olbrzymiego potencjału rynek biometanu w Polsce znajduje się na wczesnym etapie rozwoju. Do sieci gazowej przyłączono dotąd dwie biometanownie, ale zainteresowanie kolejnymi przedsięwzięciami wyraźnie wzrosło.

Polska Spółka Gazownictwa wydała 495 warunków przyłączenia dla inwestycji biometanowych. Kolejnych 25 umów jest w trakcie realizacji, a 42 znajdują się na etapie przygotowania. Dane te pokazują skalę zainteresowania inwestorów, choć nie oznaczają, że wszystkie planowane przedsięwzięcia zostaną zrealizowane.

O tempie rozwoju rynku zdecydują m.in. dostępność finansowania, sprawność procedur i warunki przyłączenia do sieci. Znaczenie będą miały również nowe mechanizmy wsparcia. System aukcyjny przewidziany w nowelizacji przepisów dotyczących odnawialnych źródeł energii ma pomóc inwestorom planować przychody i zwiększyć możliwości finansowania instalacji produkujących biometan o mocy powyżej 1 MW.

Prezes PSG zwrócił uwagę, że rynek potrzebuje impulsu, który pozwoli przekształcić rosnące zainteresowanie w kolejne realizowane projekty. Wyraził nadzieję, że nowe inwestycje i poprawa warunków ich przygotowania przyspieszą rozwój sektora.

Od finansowania do przyłączenia do sieci

Realizacja inwestycji biometanowej to proces obejmujący wiele etapów: od zabezpieczenia surowców, przez pozyskanie wszystkich wymaganych zgód i pozwoleń, budowę przyłącza gazowego, wreszcie budowę i uruchomienie samej instalacji. Każdy z nich wiąże się z kosztami, wymaga przygotowania i musi być skoordynowany z pozostałymi.

Dlatego o powodzeniu przedsięwzięć decydują nie tylko przepisy i możliwości techniczne, lecz także dostęp do kapitału, sprawność procedur administracyjnych i płynność finansowa firm uczestniczących w inwestycjach.

Local content. Miejsce dla polskich firm

Osobnym tematem konferencji był udział krajowych przedsiębiorstw w realizacji inwestycji. Jak wynika z informacji przedstawionych przez PSG, udział krajowego komponentu local content w działaniach spółki przekracza 93 proc.

PSG chce nie tylko utrzymać ten poziom, lecz także tworzyć warunki sprzyjające dalszemu rozwojowi polskich firm. Jednym z istotnych zagadnień jest zapewnienie wykonawcom dostępu do rozwiązań ułatwiających finansowanie bieżącej działalności.

We współpracy z Pekao Faktoring z Grupy Banku Pekao SA spółka udostępniła swoim dostawcom dobrowolną usługę faktoringu odwrotnego. Umożliwia ona wcześniejsze otrzymanie płatności za faktury, co może ułatwić zarządzanie bieżącymi finansami przedsiębiorstw.

Arkadiusz Kazana, członek zarządu PSG, podkreślił, że spółce zależy na tworzeniu warunków, w których krajowe firmy będą mogły rozwijać się wraz z realizowanymi inwestycjami. Zwrócił uwagę, że szybki dostęp do środków ma szczególne znaczenie dla mniejszych przedsiębiorstw, które często konkurują z większymi podmiotami dysponującymi szerszym zapleczem finansowym.

Jak dodał, PSG analizuje również zawierane umowy i obowiązujące procedury. Zabezpieczenie interesów spółki pozostaje konieczne, ale nie powinno oznaczać nakładania na wykonawców nadmiernych i nieuzasadnionych obowiązków. Celem jest wypracowanie racjonalnych zasad współpracy, które będą korzystne dla obu stron i pozwolą krajowym przedsiębiorstwom rozwijać działalność.

PSG wspiera inwestorów na etapie planowania

Przygotowanie biometanowni wymaga nie tylko odpowiedniego zaplecza finansowego i technologicznego, ale również sprawdzenia, czy w wybranej lokalizacji możliwe będzie przyłączenie instalacji do sieci. Dlatego PSG rozwija narzędzia, które mają pomóc inwestorom ocenić warunki realizacji projektów już na wczesnym etapie.

Jednym z nich jest Mapa Chłonności, która pozwala analizować możliwości przyłączenia instalacji do sieci gazowej. Narzędzie wykorzystuje dane przestrzenne, dokumenty planowania przestrzennego oraz informacje o przewidywanych zmianach chłonności sieci w kolejnych latach.

Dzięki temu inwestorzy mogą lepiej ocenić, gdzie budowa biometanowni ma uzasadnienie techniczne i jakie uwarunkowania należy uwzględnić podczas przygotowywania projektu. Ma to szczególne znaczenie w przypadku przedsięwzięć wymagających dużych nakładów finansowych i długiego okresu przygotowań.

PSG rozbudowuje również zespół doradców wspierających inwestorów w przygotowaniu projektów. Ich zadaniem jest usprawnienie procesu uzgodnień i skrócenie czasu potrzebnego na realizację przedsięwzięć. Dostęp do informacji o możliwościach przyłączenia już na wczesnym etapie planowania pomaga podejmować bardziej świadome decyzje i lepiej ocenić opłacalność inwestycji.

Przedstawiciele PSG wskazywali, że wiedza o planowanych przedsięwzięciach pozwala określić, na jakim etapie znajduje się dany projekt, jakie są jego perspektywy i kiedy może dojść do przyłączenia do sieci.

Informacje te pomagają zestawiać potencjał surowcowy z możliwościami infrastruktury i potrzebami odbiorców. Ułatwiają również planowanie rozwoju sieci w regionach, w których można spodziewać się wzrostu liczby nowych instalacji.

Komorowo pokazuje możliwości i wyzwania rynku

Rozwój biometanu może przynieść korzyści nie tylko energetyce, lecz także polskiemu rolnictwu. Przykładem jest instalacja w Komorowie, uruchomiona we wrześniu 2026 r. przez spółkę Agro-Biogas. Przedsiębiorstwo założyło trzech rolników prowadzących gospodarstwa o łącznej powierzchni 450 ha i hodujących 1600 krów mlecznych. Wykorzystanie gnojowicy i obornika do produkcji odnawialnego paliwa pozwoliło połączyć działalność rolniczą z nowym kierunkiem inwestycyjnym.

Budowa instalacji rozpoczęła się w marcu 2025 r., a rozruch techniczny przeprowadzono w sierpniu 2026 r. Przygotowanie całego przedsięwzięcia trwało jednak około trzech lat i obejmowało liczne uzgodnienia oraz procedury administracyjne.

Przykład z Komorowa pokazuje, że biogazownie mogą pomóc rolnikom zagospodarować pozostałości z produkcji rolnej, a jednocześnie zapewnić dodatkowe źródło przychodów i wspierać lokalną gospodarkę. Realizacja takich przedsięwzięć wymaga jednak również uwzględnienia potrzeb mieszkańców. Wczesny dialog z lokalną społecznością, rzetelne informacje o funkcjonowaniu instalacji i przedstawianie konkretnych korzyści mogą pomóc rozwiać obawy związane z nowymi inwestycjami.

Istotne jest także upowszechnianie wiedzy o możliwościach wykorzystania biogazu i biometanu wśród rolników oraz przedsiębiorców z sektora rolno-spożywczego. Przetwarzanie lokalnie dostępnych surowców i produktów ubocznych ułatwia ich zagospodarowanie, a w odpowiednich warunkach może również poprawić opłacalność działalności. Dzięki temu rozwój biometanu może wspierać zarówno transformację energetyczną, jak i konkurencyjność polskiego rolnictwa.

Potrzebne stabilne regulacje i długofalowe finansowanie

Podczas konferencji podkreślano, że tempo rozwoju rynku biometanu będzie zależało od kilku czynników: stabilnych przepisów, dostępu do finansowania, sprawnych procedur administracyjnych i odpowiednio rozwiniętej infrastruktury. Ważne jest również uwzględnienie inwestycji biometanowych w przyszłych programach wsparcia, w tym w kolejnej perspektywie finansowej Unii Europejskiej.

Rozwój krajowej produkcji biometanu może przynieść korzyści wielu sektorom gospodarki – od rolnictwa i przemysłu po energetykę i ciepłownictwo. Aby wykorzystać ten potencjał, potrzebne są jednak długofalowe plany i współpraca wszystkich uczestników rynku. Operatorzy sieci, instytucje naukowe, administracja i inwestorzy muszą wspólnie tworzyć warunki umożliwiające realizację kolejnych projektów na większą skalę.

Konferencja „Rola PSG i INiG-PIB w transformacji energetycznej Polski” pokazała, że rozwój krajowego rynku biometanu zależy zarówno od dostępności surowców i infrastruktury, jak i od warunków, w których inwestorzy mogą przygotowywać i finansować nowe przedsięwzięcia. Kolejnym wyzwaniem będzie przełożenie rosnącego zainteresowania na konkretne inwestycje. Istotną rolę odegrają w tym współpraca instytucji, producentów i przedsiębiorców oraz dalsze przygotowanie sieci gazowej do przyjmowania odnawialnych paliw.