29 maja 2026 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie nakazał Wojewódzkiemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie wypłatę 40 tys. zł beneficjentom programu Czyste Powietrze wraz z odsetkami. Pieniądze zostały przeznaczone na wymianę drzwi w budynku mieszkalnym, jednak WFOŚiGW odmówił wypłaty dotacji przy rozliczeniu inwestycji twierdząc, że koszty były nierynkowe. Jak przekazało Energetyce24 biuro prasowe Sądu Okręgowego w Olsztynie, wyrok jest nieprawomocny.

Beneficjenci mieli rację

Zgodnie z regulaminem obowiązującym w okresie od stycznia 2023 r. do listopada 2024 r. (momentu zawieszenia programu), w programie Czyste Powietrze zniesione były limity kosztów jednostkowych dla prac termomodernizacyjnych (czyli cen maksymalnych elementów termomodernizacji). Beneficjenci złożyli więc wniosek zgodnie z obowiązującym regulaminem, choć ten element regulaminu jest dziś przedmiotem badań przez CBA. Następnie w 2025 r. wprowadzono już limity kosztów jednostkowych, które, jak skomentował Bartłomiej Orzeł, były pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów ds. Programu Czyste Powietrze, działały wstecz.

Zgodnie z ówczesnymi założeniami programu inwestycję należało najpierw zrealizować, a później otrzymać zwrot poniesionych kosztów. W sprawie przed Sądem Rejonowym w Olsztynie, I Wydziałem Cywilnym, a konkretnie postępowaniu o sygn. akt I C 353/26 przeciwko Wojewódzkiemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie, chodziło o wypłatę 40 tys. zł za wymianę drzwi w budynku mieszkalnym na etapie rozliczenia inwestycji.

Jak przekazał Energetyce24 rzecznik prasowy sędzia Adam Barczak, sąd zasądził od pozwanego WFOŚiGW na rzecz powoda kwotę 40 tys. zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 listopada 2025 r. do dnia zapłaty oraz 5 617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Orzeczenie nie jest prawomocne i Fundusz wciąż może złożyć apelację.

Brak podstaw do odmowy

Według informacji przekazanych serwisowi GlobEnergia przez kancelarię reprezentującą beneficjentów, Kancelarię Radców Prawnych i Adwokatów Lech Obara i Współpracownicy, WFOŚiGW najpierw przez kilka miesięcy nie rozpatrywał wniosku o płatność, a następnie odmówił wypłaty. Jak powiedział Szymon Dwórznik, prawnik Kancelarii, Fundusz określił poniesione przez beneficjentów koszty jako „nierynkowe”.

Sąd wskazał, że brak było jakichkolwiek podstaw do odmowy wypłaty, a Beneficjenci którzy prawidłowo zrealizowali przedsięwzięcie i złożyli wniosek o płatność mogą na drodze sądowej domagać się wypłaty dotacji od Funduszu. (...) Naszym zdaniem wyrok jako prawdopodobnie jeden z pierwszych tego typu może być przełomowy jeżeli chodzi o cały program Czyste Powietrze, może on utorować drogę tysiącom Beneficjentów i Wykonawców, którym Fundusze zalegają z wypłatą środków, co oznacza że nie będą oni skazani na łaskę ustawodawcy i jego obecne, nieefektywne próby naprawy programu.
Szymon Dwórznik, prawnik kancelarii reprezentującej beneficjentów, w komentarzu dla GlobEnergia

Podobne zdanie wyraził Bartłomiej Orzeł w swoim wpisie na platformie X: „jestem przekonany, że polskie sądy zaleje fala spraw, które państwo i jego instytucje będą masowo przegrywać, bo urzędnicy okazali się niekompetentni”, a także Andrzej Guła, lider Polskiego Alarmu Smogowego:

Przełomowy wyrok?

To dopiero jeden wyrok sądu rejonowego I instancji i niekoniecznie przełoży się na orzekanie w całym kraju. Udowadnia jednak, że po odmowie wypłaty swoich praw można dochodzić w sądzie.

Jak poinformowała kancelaria w rozmowie z DGP, do tej pory zgłosiło się do nich już kilkadziesiąt osób – zarówno beneficjentów, jak i wykonawców, którzy zmagają się z problemem braku wypłaty środków z programu.

Bartłomiej Orzeł podkreślił, że strona społeczna i organizacje branżowe zwracały uwagę na błędy w programie, które pozwoliły na sytuacje takie jak powyższa. W efekcie wszystkich zmian i problemów z Czystym Powietrzem społeczeństwo mogło utracić zaufanie do programu, co widać w liczbie składanych wniosków. Między 16 a 22 maja złożono ich tylko 846. Od uruchomienia nowej wersji programu, czyli od końca marca 2025 r., najwięcej wniosków złożono w tygodniu 2-8 sierpnia: 2365 wniosków. Wcześniej składano 5-6 tys. wniosków tygodniowo.