Lista zaufanych wykonawców w Czystym Powietrzu od 2027 roku

 „Szukamy rozwiązań, które ograniczą ryzyko związane z działalnością części wykonawców. Zdecydowana większość firm działa uczciwie, ale chcemy wyeliminować naciągaczy i nieuczciwe praktyki. Najbardziej zaawansowanym pomysłem jest właśnie lista zaufanych wykonawców. Będzie ona dobrowolna i, moim zdaniem, może przynieść korzyści całemu rynkowi”– przekazał Krzysztof Bolesta.

Dodał, że najbliższa runda negocjacji z EBI zaplanowana jest na wrzesień. Jeśli bank zaakceptuje proponowane zmiany, lista zaufanych wykonawców mogłaby zacząć funkcjonować od 2027 r.

Kryteria największym wyzwaniem

Wiceminister przyznał, że największym wyzwaniem pozostaje opracowanie kryteriów wpisu na listę, które z jednej strony pozwolą skutecznie weryfikować wykonawców, a z drugiej nie będą stanowiły nadmiernej ingerencji w rynek.

„Konsultujemy te rozwiązania z UOKiK i Prokuratorią Generalną, a naszym doradcą technicznym jest Bank Światowy. Oprócz wymaganych certyfikatów firmy będą musiały spełnić także dodatkowe kryteria. Zależy nam, aby na liście znalazły się również małe i średnie przedsiębiorstwa” – zaznaczył.

Jego zdaniem jednym z rozważanych kryteriów mogłoby być m.in. doświadczenie potwierdzone liczbą zrealizowanych inwestycji termomodernizacyjnych.

Maleją zaległości w wypłatach

Bolesta poinformował także, że wojewódzkie fundusze ochrony środowiska są bliskie wyeliminowania zaległości w rozpatrywaniu wniosków o płatność starszych niż 30 dni.

„Na początku 2026 r. wartość nierozpatrzonych wniosków wynosiła około 1,5 mld zł. W połowie lipca było to już tylko około 60 mln zł. Wydaje mi się, że wkrótce zejdziemy do zera i ten problem przestanie istnieć” – powiedział.

Dodał, że wojewódzkie fundusze wypłaciły już środki dla 84 proc. wniosków o płatność złożonych w 2025 r., natomiast w przypadku wniosków złożonych w 2026 r. wskaźnik ten wynosi 42 proc.

Mała reforma już obowiązuje

Wiceminister klimatu i środowiska Miłosz Bolesta poinformował teź o rezygnacji z wprowadzenia trójstronnych umów zawieranych między beneficjentem, wojewódzkim funduszem ochrony środowiska i wykonawcą inwestycji. Jak wyjaśnił, postulat wycofania się z tego rozwiązania pojawił się w trakcie konsultacji społecznych, ponieważ takie umowy mogłyby skomplikować funkcjonowanie programu. Obecnie umowy zawierane są między wojewódzkim funduszem ochrony środowiska a beneficjentem lub jego pełnomocnikiem.

Jak przekazał wcześniej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), w trakcie konsultacji koncepcja trójstronnych umów ewoluowała w kierunku wprowadzenia dodatkowych zabezpieczeń, takich jak weksle wystawiane przez wykonawców w przypadku wypłaty zaliczek na realizację inwestycji. Bolesta podkreślił jednak, że resort pracuje nad innym mechanizmem ochrony beneficjentów.

”Szukamy sposobu na jeszcze lepsze zabezpieczenie osób korzystających z programu, ale raczej nie będzie to forma weksla” – powiedział.

Przedmiotem rozmów z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI), jest także propozycja, aby beneficjent nie musiał wykonywać pełnego zakresu prac wskazanego w audycie energetycznym budynku. Obecnie uczestnicy programu są zobowiązani do przeprowadzenia audytu przed rozpoczęciem inwestycji i uzyskania po jej zakończeniu świadectwa charakterystyki energetycznej, potwierdzającego efekty wykonanych prac.

20 lipca weszła w życie tzw. mała reforma programu Czyste Powietrze. Zmiany rozszerzyły katalog wyjątków od obowiązującej zasady posiadania nieruchomości przez co najmniej trzy lata oraz zwiększyły poziom wsparcia na termomodernizację. W przypadku wybranych prac dofinansowanie wzrosło o dodatkowe 10 proc. kosztów kwalifikowanych.

AZ/ PAP