Europa będzie realizować cele klimatyczne. Von der Leyen o stanie Unii

Europa może, musi i będzie konsekwentnie realizować swoje cele klimatyczne – powiedziała przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen w swoim corocznym Orędziu o stanie Unii. Zapowiedziała, że KE przedstawi nowe ramy dotyczące odporności klimatycznej, utworzy Sojusz na rzecz Ubezpieczeń Klimatycznych oraz Europejską Korporację ds. Surowców Krytycznych.

Elektryfikacja i niezależność

Ursula von der Leyen przypomniała, że od początku wojny w Iranie importowane paliwa kopalne kosztowały Unię Europejską dodatkowe 90 mld euro. Chociaż od ataku Rosji na Ukrainę Europa znacznie zdywersyfikowała swoje dostawy, uzależnienie od zewnętrznych dostawców wciąż jest kosztowne, dlatego Europa musi osiągnąć niezależność i przyspieszyć swoją elektryfikację przy zachowaniu neutralności technologicznej – w oparciu o odnawialne źródła energii, energię jądrową, biometan i inne rozwiązania – mówiła przewodnicząca KE.

Naszym celem jest podwojenie udziału energii elektrycznej do 2040 roku. Dzięki temu Europa mogłaby obniżyć swoje wydatki na import paliw kopalnych o 260 miliardów euro rocznie. Musimy jednak również zapewnić dostępność wytwarzanej przez nas energii elektrycznej. W zeszłym roku zainstalowaliśmy ponad 80 gigawatów mocy z odnawialnych źródeł energii. Jednak sześć razy większa moc wciąż czeka na podłączenie. Dlatego tak pilnie potrzebujemy pakietu dotyczącego sieci energetycznych. Musimy szybciej inwestować. Przyspieszyć podłączanie do sieci. Rozwijać magazynowanie energii. Krótko mówiąc, sprawmy, by przyszłość Europy była elektryczna.
Ursula von der Leyen w Orędziu o stanie Unii 2026

„Jednak wszystko to traci sens, jeśli nasze przedsiębiorstwa nie będą konkurować na równych zasadach. Nadal mamy zbyt wiele niebezpiecznych zależności. W przypadku wielu kluczowych surowców jesteśmy w ponad 80 proc. zależni od Chin. W przypadku niektórych pierwiastków ziem rzadkich – w 90 proc.” – podkreśliła. Dlatego też zaproponowała utworzenie Europejskiej Korporacji ds. Surowców Krytycznych, która pomoże zabezpieczyć dostawy surowców koniecznych do produkcji samochodów elektrycznych, chipów i akumulatorów, czystych technologii oraz technologii w sektorze obronnym.

Europa na rzecz klimatu

Jak zaznaczyła szefowa KE, Unia wcale nie zapomina o klimacie: „nie ma jednak wątpliwości: Europa może, musi i będzie konsekwentnie realizować swoje cele klimatyczne. (…) Były to najgorętsze miesiące letnie w historii (w Europie Zachodniej – przyp. Energetyka24) – ale prawdopodobnie najchłodniejsze z tych, które nadejdą w przyszłości. Nauka nie pozostawia wątpliwości. Europa ociepla się dwukrotnie szybciej niż średnia globalna”.

Jeśli chodzi o zmiany klimatyczne, to lato było latem prawdy. Prawie żadna część naszego kontynentu nie została oszczędzona. W belgijskich Wysokich Fens torfowisko, które tworzyło się przez stulecia, spłonęło, zamieniając się w pustkowie pokryte popiołem. Płomienie szalały od gór Irlandii po wyspy Grecji i Chorwacji. W Alpach pradawne lodowce co dzień cofają się coraz dalej. Skutki tego wszystkiego są po prostu druzgocące: 660 000 hektarów spłonęło doszczętnie. Utracono około 12 milionów ton plonów. Kluczowe rzeki, takie jak Dunaj, Ren i Garonna, znikają na naszych oczach. Ponad 35 000 dodatkowych zgonów podczas fal upałów.
Ursula von der Leyen w Orędziu o stanie Unii 2026

Przewodnicząca KE zapowiedziała, że w październiku zaprezentowane zostaną nowe ramy dotyczące odporności klimatycznej, w których zostanie wskazane 100 najbardziej narażonych obszarów w Europie. Pozwoli to na lepszą ocenę i zarządzanie ryzykiem. Celem tej strategii jest uczynienie Europy liderem w dziedzinie technologii adaptacyjnych do zmiany klimatu.

Drugą zapowiedzią jest stworzenie Sojuszu na rzecz Ubezpieczeń Klimatycznych. Obecnie tylko około 25 proc. strat powodowanych przez ekstremalne zjawiska pogodowe jest pokrywanych przez prywatne ubezpieczenia, a krajowe budżety często stają się ubezpieczycielami „ostatniej instancji”. UE zamierza wypełnić tę lukę. Kolejnym działaniem będzie Europejski Plan na Wypadek Fal Upałów, obejmujący lepsze systemy wczesnego ostrzegania, adaptację obszarów miejskich i systemy chłodzenia. Komisja planuje podjąć też działania na rzecz wody (European Water Initative). Jak podkreśliła Ursula von der Leyen, z europejskich rurociągów tracone jest około ¼ wody, głównie z powodu wycieków. Inicjatywa obejmie więc m.in. propozycje mające na celu poprawę zarządzania tym ryzykiem.

Bezpieczeństwo Europy

Dodatkowo przewodnicząca Komisji Europejskiej zapowiedziała propozycję utworzenia Europejskiej Rady Bezpieczeństwa. Poinformowała także o przyszłych pracach nad nową europejską strategią bezpieczeństwa, obejmującą mechanizm wzorowany na artykule 4 traktatu o NATO. Ma być on protokołem bezpieczeństwa na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, by móc szybko skoordynować odpowiedź na zagrożenie.

„Uruchomienie go przez jedno państwo członkowskie skutkowałoby zwołaniem wszystkich państw członkowskich w celu skoordynowania europejskiej reakcji, powstrzymania dalszej eskalacji i złagodzenia skutków” — przekazała Ursula von der Leyen.

Wystąpienia Ursuli von der Leyen w Parlamencie Europejskim w Strasburgu wysłuchał premier Kanady Mark Carney jako pierwszy lider państwa spoza UE. Przewodnicząca KE przekonywała do dalszego zacieśniania współracy z Kanadą w kolejnych obszarach – m.in. sojuszu technologicznego czy integracji baz obronnych. Mówiła także o „otwarciu dla Kanady drogi do uzyskania statusu pierwszego członka stowarzyszonego UE”.

Von der Leyen podkreśliła, że UE będzie dalej nasilać presję gospodarczą na Rosję poprzez sankcje. Jak powiedziała, nie musi to jednak oznaczać nowych obostrzeń, ale wzmocnienie tych już nałożonych.