„Strażnik i architekt”. PSE przygotowuje się na transformację energetyczną

W założeniu PSE mają być „strażnikiem bezpieczeństwa” systemu oraz „architektem jego rozwoju”, a w efekcie - stać się liderem zrównoważonej transformacji energetycznej nie tylko w Polsce, ale również w Europie.

Przyspieszająca elektryfikacja

”Przyszłość jest elektryczna – to elektrony, a nie paliwa kopalne będą zasilać gospodarkę, ogrzewać nasze domy i napędzać środki transportu” - zaznacza Grzegorz Onichimowski, prezes zarządu PSE. „Dostęp do taniej energii elektrycznej zadecyduje o rozwoju Polski w kolejnych dekadach. Jako operator systemu przesyłowego musimy zapewnić, by trzymane w ryzach koszty nie zmniejszyły poziomu bezpieczeństwa, a odbiorcom nigdy nie zabrakło energii”.

Biorąc pod uwagę plany postępującej elektryfikacji naszej rzeczywistości, wnioski wydają się oczywiste: postęp zielonej transformacji oraz nowoczesnej gospodarki będzie się opierać w znacznej mierze na sprawności sieci elektroenergetycznych, które muszą się rozwijać i modernizować równolegle z rosnącymi mocami OZE.

Polskę czeka stopniowa elektryfikacja ciepłownictwa, przemysłu i transportu oraz dynamiczny rozwój źródeł odnawialnych, magazynów energii oraz energetyki jądrowej. Do 2035 roku udział OZE w produkcji energii elektrycznej przekroczy 70 proc. i dalej będzie się zwiększał w kolejnych latach.
podkreśla Grzegorz Onichimowski

Właśnie dlatego konieczne jest przygotowanie systemu na to, aby zapewnił stabilną pracę sieci bez źródeł konwencjonalnych, które nie będą już wykorzystywane do dostarczania inercji czy zarządzania napięciami, a jedynie do bilansu mocy w momentach niższej generacji OZE.

Nowa strategia PSE ma zapewnić Polsce nie tylko bezpieczeństwo, ale i przyszły sukces - przynajmniej w założeniu jej twórców.

System elektroenergetyczny przyszłości

PSE zamierza osiągnąć ten cel m.in. poprzez: rozwój rynku usług systemowych, wykorzystywanie kompensatorów synchronicznych – urządzeń zapewniających odpowiednie parametry techniczne systemu – oraz dążenie do kształtowania pracy sieci (ang. grid forming) przez inwertery.

Do kluczowych celów spółki należy skrócenie okresu oczekiwania na przyłączenie zasobów do systemu oraz proaktywny rozwój infrastruktury. Jak zaznacza Konrad Purchała, wiceprezes zarządu PSE, obecny proces jest niewydolny i wymaga kompleksowej zmiany.

Przede wszystkim, chcemy uzyskać możliwość aktywnego kształtowania systemu elektroenergetycznego i miksu przyłączonych do niego źródeł, po to aby odbiorcy mogli uzyskiwać energię po jak najniższej cenie, uwzględniając nie tylko koszty jej produkcji, ale także koszty sieciowe i inne opłaty taryfowe. W naszej ocenie wydawanie warunków przyłączenia powinno być oparte na konkursach, w których pod uwagę brana byłyby nie tylko cena, ale także np. tempo realizacji czy local content.
podkreśla Purchała.

Pomóc ma w tym również rozbudowa i modernizacja samych sieci. „Do 2040 r. oddamy do użytku 7 tys. km nowych linii oraz 28 nowych stacji. Zmodernizujemy prawie 3,5 tys. km linii istniejących oraz rozbudujemy lub zmodernizujemy blisko 100 stacji elektroenergetycznych. Stanowi to praktycznie 100% posiadanych stacji” - zaznacza Włodzimierz Mucha, wiceprezes zarządu PSE.

Zdaniem Muchy, jednym z problemów jest rozbudowywanie sieci przez operatorów w sposób reaktywny, co nie uwzględnia dużej niepewności realizacji projektów przyłączeniowych. „Tworzy to ryzyko rozwoju w sposób nieefektywny kosztowo. Dlatego chcemy wdrożyć proaktywne podejście do planowania inwestycji, polegające na wskazywaniu przez operatora miejsc w sieci, które zapewnią możliwość przyłączenia i odbioru energii” - mówi Mucha.

Energia elektryczna dla odbiorców i klimatu

Jak podkreśla Agnieszka Okońska, wiceprezeska PSE, jednym z celów nowej strategii jest prowadzenie inwestycji w taki sposób, by jak najmniej obciążały odbiorców.

Dlatego będziemy korzystać z finansowania zewnętrznego, w tym środków z funduszy bezzwrotnych. W 20026 opracujemy też długoterminową Strategię Finansową PSE, która obejmie zarówno ambitny plan inwestycyjny jak i realizację wszystkich inicjatyw strategicznych.
podkreśla Agnieszka Okońska

Ceny energii elektrycznej i osiągnięcie neutralności klimatycznej w ramach wyznaczonych przez unijne plany transformacji budzą niepokój wielu konsumentów. Jednak jak zapowiada zarząd PSE, w 2026 roku planują przyjąć Politykę klimatyczną PSE i przygotować kalkulator emisji, które mają pomóc w osiągnięciu neutralności klimatycznej do 2040 roku.

Bezpieczeństwo i sterowalność systemów

Kolejnym aspektem jest zwiększenie obserwowalności i sterowalności zasobów rozproszonych, a także zbieranie i przetwarzanie kluczowych danych. Purchała zapowiada, że od 2026 roku PSE będzie stopniowo cyfryzowało poszczególne procesy, zarówno te dotyczące uczestników rynku, jak i procesy wewnętrzne usprawniające funkcjonowanie firmy.

”Wdrożymy także w przyszłym roku w PSE kompleksowy system zarządzania danymi, ponieważ wierzymy, że w dzisiejszej cyfrowej erze dane to fundament podejmowania dobrych decyzji. To poprawi efektywność i przyspieszy realizację zadań operatora” - komentuje Purchała.

Biorąc pod uwagę zagrożenia działań hybrydowych ze strony Rosji, z kwestią cyfryzacji i większego udziału OZE bezpośrednio łączy się zagadnienie odporności infrastruktury elektroenergetycznej na zagrożenia fizyczne i te pochodzące z cyberprzestrzeni.

Jak przyznaje Tomasz Sikorski, wiceprezes zarządu PSE, szybko rosnąca moc źródeł rozproszonych redefiniuje paradygmat pracy sieci dystrybucyjnej.

Stąd priorytetowe podejście w naszej strategii do zintegrowanego zarządzania pracą sieci przez operatorów systemu. Musi być ono realizowane w skali całego systemu, gdyż tylko wtedy pozwoli na wymaganą koordynację działań operatorskich i współkorzystanie z regulacyjności zasobów przyłączonych do sieci poszczególnych operatorów.
mówi Sikorski