Wysłannicy Trumpa po spotkaniu z Putinem. Co przekażą Zełenskiemu?

Wysłannicy prezydenta USA Donalda Trumpa Steve Witkoff i Jared Kushner zakończyli spotkanie z prezydentem Rosji Władimirem Putinem w sprawie możliwości zakończenia wojny w Ukrainie. Rozmowa odbyła się po dwudniowych negocjacjach między Kijowem a Moskwą zorganizowanych w stolicy Zjednoczonych Emiratów Arabskich – Abu Zabi. Teraz Witkoff i Kushner udadzą się do Dublina w Irlandii, gdzie przebywa prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.

Witkoff i Kushner u Putina

Specjalny wysłannik Steve Witkoff i zięć Donalda Trumpa Jared Kushner mieli rozmawiać z Władimirem Putinem o nowej propozycji przyszłego porozumienia dotyczącego bezpieczeństwa w Europie – przekazał portal Axios. Rozmowy miały dotyczyć także zgody na udział przedstawicieli Europy w kolejnej rundzie rozmów pokojowych między Rosją a Ukrainą. Rosyjskie media państwowe przekazały z kolei, że podczas spotkania z Witkoffem i Kushnerem Putin zaproponował przeprowadzenie wspólnej rosyjsko-ukraińskiej misji humanitarnej w Konstantynówce we wschodniej Ukrainie – na wzór operacji w okupowanych przez Rosję Ołeszkach w obwodzie chersońskim.

Amerykańscy wysłannicy z Moskwy mają udać się do Dublina, gdzie przebywa prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski, by przedstawić mu wyniki rozmów z Putinem. W czwartek w stolicy Irlandii odbywa się szczyt Europejskiej Wspólnoty Politycznej, a na piątek zaplanowane jest nieformalne posiedzenie Rady Europejskiej. Polskę reprezentuje na tych wydarzeniach premier Donald Tusk.

Wołodymyr Zełenski w Dublinie spotkał się z Donaldem Tuskiem i przekazał mu życzenia z okazji polskiego Dnia Niepodległości oraz podziękowania za wspieranie ukraińskiej niepodległości. Przywódcy rozmawiali o tym, jak Polska może pomóc Ukrainie przygotować się na zimę oraz rozwinąć dostawy paliwa.

Jak Zełenski ocenia postępy?

W środę w Irlandii Wołodymyr Zełenski oświadczył także, że wierzy, że przełom w rozmowach pokojowych z Rosją jest możliwy przed końcem roku. „Dzisiaj naprawdę jest taka możliwość, to okno możliwości, w którym wszyscy uczestnicy procesu negocjacyjnego szczerze chcą osiągnąć rezultat przed 2027 r.” – powiedział Zełenski, cytowany przez AFP.

Podczas konferencji prasowej w Dublinie z premierem Irlandii Michealem Martinem prezydent Ukrainy dodał, że wiele zależy od „woli strony amerykańskiej, by wywierać presję na Rosję – lub jej braku – a także od formatu dialogu, jaki prowadzą z Rosjanam_i”. Wyraził nadzieję, że Witkoff i Kushner wrócą od Putina „_z konkretami”. „Uważam, że dla Amerykanów – dla tego zespołu negocjacyjnego – osiągnięcie rezultatu jeszcze w tym roku jest bardzo ważne. Wnioskuję to na podstawie tego, co obserwujemy. Wydaje mi się, że bardzo im na tym zależy” – powiedział Zełenski w środę w Dublinie.

Rozmowy w Abu Zabi

11 listopada w stolicy ZAE – Abu Zabi – zakończyły się dwudniowe rozmowy przedstawicieli Ukrainy, Rosji i USA. Były to pierwsze trójstronne negocjacje od lutego tego roku.

Nie przyniosły one przełomu w sprawie zakończenia wojny, ale uzgodniono dużą wymianę jeńców wojennych. Według Jareda Kushnera może ona objąć ponad tysiąc osób z każdej strony. Zięć Donalda Trumpa przyznał, że strony nadal dzieli głęboki brak zaufania, ale ocenił, że w niektórych kwestiach możliwe jest znalezienie kompromisu.

W rozmowach uczestniczyli także przedstawiciele Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Włoch, Unii Europejskiej i NATO. Ich obecność miała zapewnić Europejczykom udział w dyskusjach o przyszłym systemie bezpieczeństwa na kontynencie, co było jednym z głównych tematów negocjacji. Europejscy przywódcy wielokrotnie podkreślali, że decyzje dotyczące bezpieczeństwa Europy nie mogą zapadać bez ich udziału. Do bezpośrednich rozmów delegacji rosyjskiej z przedstawicielami państw europejskich nie doszło, a rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow oświadczył, że takich spotkań nie planowano.

Bezpośrednie rozmowy ukraińsko-rosyjskie z udziałem USA trwały natomiast cztery godziny we wtorek i niecałe dwie godziny w środę. Ukraina zabiega o gwarancje pomocy ze strony sojuszników na wypadek kolejnej rosyjskiej agresji. Rosja domaga się natomiast szerszych zmian w europejskim systemie bezpieczeństwa, m.in. od lat żąda ograniczenia obecności NATO w Europie Wschodniej. Chce również wycofania ukraińskich wojsk z obwodów donieckiego, ługańskiego, zaporoskiego i chersońskiego w Ukrainie – w tym z terenów, których armia rosyjska nie zdołała zająć.

Główny rosyjski negocjator Władimir Medinski ocenił, że porozumienie pokojowe jest bliższe, choć wiele zależy od Ukrainy, USA i tego, czy „Europa się opamięta”. Wykluczył możliwość wymiany terytoriów w ramach przyszłej ugody. Jeden z negocjatorów ukraińskich, Dawyd Arachamija, powiedział, że Rosjanie przybyli z bardzo sztywnymi instrukcjami i przyznał, że były to jedne z najtrudniejszych rozmów, w jakich uczestniczył od 2022 r.

W czasie negocjacji Ukraina zaproponowała Rosji także własną wersję rozejmu energetycznego i zawieszenia broni na Morzu Czarnym w celu zapewnienia globalnego bezpieczeństwa żywnościowego.

AJ / PAP / Łukasz Osiński