Szczyt V4 w Bratysławie. Wspólna deklaracja w sprawie EU ETS i cen energii

W Bratysławie w czwartek i piątek odbywa się spotkanie szefów parlamentów państw Grupy Wyszehradzkiej. Uczestniczą w nim marszałkowie Sejmu i Senatu Włodzimierz Czarzasty i Małgorzata Kidawa-Błońska. Tematami rozmów są m.in. wyzwania stojące przed UE w zakresie konkurencyjności, w tym ceny energii, system ETS2, a także kwestie rozszerzenia Unii Europejskiej.

Co osiągnięto pierwszego dnia?

Podczas dwóch sesji tematycznych w czwartek 12 listopada w Bratysławie rozmawiano m.in o europejskiej gospodarce, energetyce i rozszerzeniu Unii Europejskiej. Przewodniczący parlamentów Grupy Wyszehradzkiej przyjęli wspólną deklarację, w której zaznaczyli, że „energia w przystępnych cenach i bezpieczeństwo jej dostaw są niezbędne dla konkurencyjności Europy, inwestycji przemysłowych i dobrobytu naszych obywateli”. Wezwali także do „kompleksowego przeglądu unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji z poszanowaniem zasad solidarności i neutralności technologicznej”. Zwrócili także uwagę, że rozszerzanie UE to „strategiczna inwestycja w bezpieczeństwo, stabilność i dobrobyt Europy”. „Dla Grupy V4 proces przystąpienia krajów Bałkanów Zachodnich pozostaje szczególnym priorytetem. Zwracamy również uwagę na niedawne rozpoczęcie negocjacji z Ukrainą i Mołdawią” – podkreślono w deklaracji.

Podczas wspólnej konferencji prasowej marszałek polskiego Sejmu Włodzimierz Czarzasty przekazał, że „współpraca wyszehradzka odżyła i mamy świadomość potencjału tej współpracy” oraz podkreślił, że „rozszerzenie UE to nie tylko polityczna debata, to kwestia nowej architektury bezpieczeństwa, która się obecnie kształtuje”. Poinformował, że rozmowy dotyczyły konkurencyjności UE i wzmacniania potencjału gospodarek państw członkowskich, w tym także tego, co zrobić, żeby „przeszkształcić się z montowni w centrum innowacji”. Zwrócił w tym kontekście uwagę na znaczenie rozwijania własnych marek. Dodał, że dyskutowano także o koordynacji stanowisk w celu rozwiązywania problemów energetycznych.

Małgorzata Kidawa-Błońska, marszałkini Senatu, również uczestnicząca w spotkaniu, podkreśliła podczas konferencji prasowej, że grupa V4 może być bardzo silnym graczem w UE, a jej głos bardziej słyszalny w Europie i na świecie. Dodała, że Polska pamięta własne marzenia o byciu członkiem UE i będzie wspierać kraje kandydujące – z Bałkan Zachodnich, ale szczególnie Ukrainę i Mołdawię.

Co mówili inni przywódcy?

Przewodniczący Rady Narodowej Republiki Słowackiej Richard Rasi przyznał, że cieszy się, że grupa V4 znowu działa w pełni mocy. Opowiedział się za procesem rozszerzenia UE i dodał, że w Bratysławie poruszono także temat energetyki jądrowej, przemysłu motoryzacyjnego oraz bezpieczeństwa.

Przewodniczącym Senatu Republiki Czeskiej Milos Vystrcil zaznaczył, że między krajami V4 są różnice, ale udało się ustalić wspólne stanowisko dotyczące konkurencyjności Europy i polityki rozszerzenia UE. Zwrócił uwagę na znaczenie cen energii i odroczenie systemu ETS2 w tym kontekście. Z kolei przewodniczący Izby Poselskiej czeskiego parlamentu Tomio Okamura alarmował, że spada konkurencyjność europejskiej gospodarki m.in. przez wysokie ceny energii. Mówił o konieczności stwarzania sprzyjających warunków produkcji w Europie, usuwaniu przeszkód i zmniejszeniu biurokracji. Dodał, że Czechy popierają odroczenie systemu ETS2 do 2030 r., a docelowo – jego zniesienie. Dodał, że państwa powinny też móc same decydować o swoim miksie energetycznym.

Przewodnicząca Zgromadzenia Narodowego Węgier Agnes Forsthoffer również podkreśliła, że kraje V4 doszły do zgody w wielu kwestiach. Mówiła, że Europa potrzebuje dywersyfikacji źródeł energii, z udziałem energii jądrowej i energii odnawialnej. Dodała, że wszyscy zgodzili się, że Rosja jest agresorem, a Ukraina ofiarą. Zaznaczyła też, że trzeba rozmawiać o celach klimatycznych tak, by nie niszczyły gospodarek, ale dodała, że ważne jest dotrzymanie dyrektyw i innych przepisów prawnych. Zadeklarowała poparcie dla rozszerzenia Unii Europejskiej, ale podkreśliła, że proces musi być sprawiedliwy i bazować na zasługach – każdy kraj musi spełniać takie same warunki. Mówiła także o znaczeniu zagwarantowania praw mniejszości.

Spotkanie w Bratysławie

W piątek rano zaplanowano obrady na temat negocjacji Wieloletnich Ram Finansowych 2028–2034. Przed wylotem do Bratysławy Małgorzata Kidawa-Błońska mówiła, że dla krajów naszego regionu ważne jest m.in., aby polityka spójności dalej funkcjonowała sprawiedliwie, dostęp do Europejskiego Funduszu Konkurencyjności również był sprawiedliwy oraz było dofinansowane rolnictwo. Podkreśliła także, że szczyt państw Grupy Wyszehradzkiej w Bratysławie to pierwsze od długiego czasu spotkanie wszystkich głów parlamentów krajów V4. „Jest to możliwe, dzięki zmianom, które zaszły na Węgrzech” – dodała.

W rozmowach w Bratysławie będą uczestniczyć też przedstawiciele innych państw współpracujących w ramach danych inicjatyw z Grupą Wyszehradzką – to tzw. format V4+.

Słowacja od 1 lipca br. sprawuje roczne przewodnictwo w Grupie Wyszehradzkiej. Program prezydencji na lata 2026–2027 jest realizowany pod hasłem „V4 a Stronger Europe”. Zgodnie z jego głównym założeniem, państwa V4 mają wspólnie wzmacniać Europę poprzez koordynację stanowisk w UE i NATO, wsparcie dla Ukrainy, rozwój partnerstwa transatlantyckiego oraz bardziej aktywną współpracę z partnerami zewnętrznymi w formule V4+ (m.in. z Niemcami, Francją, USA, Wielką Brytanią, Bałkanami Zachodnimi i Turcją).

AJ/PAP