Odporność klimatyczna warunkiem bezpieczeństwa Europy. KE zaprezentowała nowe ramy

Tegoroczne lato charakteryzowało się długotrwałymi falami upałów i suszami, które doprowadziły do niebezpiecznych pożarów lasów i historycznie niskiego poziomu wody w niektórych z największych rzek kontynentu. W ostatnich latach widzieliśmy też niszczycielskie powodzie.

Systemowe zmiany

Jak czytamy w komunikacie KE, „zjawiska te uwypukliły poważne konsekwencje, jakie zmiana klimatu może nieść obywatelom, przedsiębiorstwom i infrastrukturze”. Budowanie odporności klimatycznej ma być więc strategiczną inwestycją w „konkurencyjność, bezpieczeństwo, zdrowie i dobrobyt Europy”.

Szacowane straty gospodarcze, wynikające ze szkód klimatycznych w latach 2022-2025, wyniosły około 200 mld euro – czyli 50 mld euro rocznie.
Komisja Europejska

Jak mówiła Ursula von der Leyen, przewodnicząca KE, „Europa ociepla się dwukrotnie szybciej niż wynosi średnia globalna. Aby stać się prawdziwie odpornymi na zmianę klimatu, musimy dostosowywać się i uczyć się w trakcie tego procesu”. Zaznaczyła, że reprezentowany przez nią unijny organ dba o to, by odporność na zmianę klimatu została uwzględniona w politykach krajów na całym kontynencie.

W komunikacie ramowym, jak czytamy na stronie KE, zaproponowano zmianę systemową: włączenie odporności klimatycznej do wszystkich głównych obszarów polityki – tak krajowej, jak i międzynarodowej. Zaznaczono, że władzom lokalnym i regionalnym zostanie zapewnione wsparcie „w zakresie adaptacji poprzez projekty pilotażowe i usługi doradcze”.

Duża inwestycja, jeszcze większy zwrot

Kluczową rolę w rozbudowie europejskiego sektora odporności klimatycznej mają odgrywać przedsiębiorstwa. Dostosowanie infrastruktury i gospodarki do przyszłych warunków, które podyktuje klimat, może wymagać inwestycji rzędu 70 mld euro rocznie. Jednak szacowany zwrot może przekroczyć dziesięciokrotność ich wartości w postaci unikniętych szkód i strat.

Przewiduje się, że do 2050 r. globalny rynek rozwiązań w zakresie dostosowania do zmiany klimatu wzrośnie czterokrotnie, osiągając wartość 3,5 bln euro, co stanowi dla europejskich przedsiębiorstw znaczącą szansę na wprowadzanie innowacji, prosperowanie i zdobycie pozycji lidera technologicznego w dziedzinie rozwiązań na rzecz odporności klimatycznej.
Komisja Europejska

W proponowanej ustawie o odporności klimatycznej określono wspólną trajektorię odniesienia dla globalnego ocieplenia. Jak przekazała KE, aktualne dane naukowe wskazują, że świat zmierza ku ociepleniu o 1,5 °C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej do 2030 r., o 2 °C do 2050 r. oraz o 3 °C do 2100 r. Trajektoria ta stanowi wspólne założenie bazowe, w oparciu o które państwa członkowskie mogą oceniać przyszłe zagrożenia klimatyczne przy podejmowaniu decyzji.

KE uważa, że przedstawione założenia zwiększą efektywność oraz zmniejszą obciążenia administracyjne państw członkowskich. Jak czytamy: „Krajowe obowiązki i instrumenty w zakresie planowania zostaną uproszczone dzięki wprowadzeniu jednego krajowego planu strategicznego”.

Ulepszone i bardziej regularne oceny ryzyka klimatycznego zapewnią również spójność i porównywalność między unijnymi a krajowymi.
Komisja Europejska

Komisja przekonuje, że dzięki opublikowanym propozycjom, organy publiczne, przedsiębiorstwa i lokalne społeczności zyskają praktyczne narzędzia, które będą stanowić wsparcie w obliczu kolejnych zagrożeń klimatycznych.

Jak czytamy: Europejska platforma internetowa poświęcona odporności klimatycznej będzie zawierała następujące nowe narzędzia: European Climate Viewer, opracowany przez Europejskie Centrum Prognoz Pogody Średnioterminowych (ECMWF), który udostępni interaktywną mapę prognozowanych zagrożeń klimatycznych na całym kontynencie. Dzięki inicjatywie Komisji „Destination Earth” narzędzie to będzie ewoluować w kierunku integracji możliwości superkomputerowych. „Navigator of Climate Resilience Tools”, opracowany przez Europejską Agencję Środowiska (EEA), pomaga użytkownikom znaleźć odpowiednie narzędzia na rzecz odporności klimatycznej w oparciu o ich lokalizację, sektor oraz konkretne zagrożenia, przed którymi stoją. „Solutions Explorer” prezentuje praktyczne rozwiązania adaptacyjne opracowane i przetestowane w ramach misji UE dotyczącej adaptacji do zmiany klimatu.

Komisja ma niezwłocznie rozpocząć wdrażanie regulacji; ma też dalej wzmacniać zdolność Europy do „przygotowywania się na ekstremalne zjawiska klimatyczne i reagowania na nie poprzez europejski plan dotyczący fal upałów, sojusz na rzecz ubezpieczeń oraz europejską inicjatywę wodną”.

Uruchomiona ma zostać także grupa doradcza PreparEU ds. gotowości na wypadek klęsk żywiołowych. W planach jest także stworzenie inicjatywy, której celem będzie zidentyfikowanie 100 najbardziej narażonych na skutki zmiany klimatu europejskich terytoriów.

Z kolei w 2028 r. KE ma zaproponować „strategiczny plan UE dotyczący odporności na zmianę klimatu”, dzięki któremu możliwe będzie podejmowanie wczesnych i zdecydowanych działań na szczeblu unijnym.