130 wniosków o małe elektrownie wodne. Wody Polskie stawiają na istniejące zapory

Do Wód Polskich wpłynęło 130 wniosków od potencjalnych inwestorów dotyczących budowy małych elektrowni wodnych na terenach dzierżawionych od instytucji – przekazał prezes Mateusz Balcerowicz podczas konferencji prasowej 2 listopada. W Polsce dostępnych jest około 3,5 tys. miejsc wskazanych przez Wody Polskie, w których mogłyby postać małe siłownie. Obecnie w trakcie budowy lub realizacji jest pięć inwestycji o łącznej mocy zainstalowanej prawie 6 MW.

Wykorzystanie infrastruktury

Podczas konferencji prasowej na stopniu wodnym Janowice na rzece Odrze prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz podkreślił, że pod koniec 2025 r. państwowe przedsiębiorstwo wskazało 4 tys. obiektów piętrzących – stopni wodnych lub jazów – które obecnie nie są wykorzystywane do produkcji energii elektrycznej, ale mają taki potencjał. Po przeprowadzonej weryfikacji potwierdzono, że w kraju istnieje 3,5 tys. takich miejsc.

Jednym z obiektów, który wykorzystuje istniejący stopień wodny, jest mała elektrownia wodna w Janowicach o mocy 1 MW otwarta w tym roku. Dzięki temu jej budowa nie wymagała realizacji nowych obiektów piętrzących, a dodatkowo obiekt wyposażono w przepławkę dla ryb, która umożliwia migrację, oraz inne rozwiązania techniczne mające ograniczać oddziaływanie jej pracy na ichtiofaunę. Inwestycja została zrealizowana przez prywatnego inwestora na gruncie dzierżawionym od Wód Polskich.

Nasze konsekwentne działania udowadniają, że istniejącą infrastrukturę hydrotechniczną można wykorzystać do produkcji energii odnawialnej bez konieczności budowy nowych zapór i bez wywierania dodatkowej presji na środowisko. To przykład nowoczesnego podejścia do zarządzania majątkiem państwa, które jednocześnie wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne kraju, tworzy nowe możliwości dla samorządów i społeczności energetycznych oraz pozwala lepiej wykorzystywać potencjał już istniejących obiektów.
Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich

Rozbudowa elektrowni wodnych

W tym roku do Wód Polskich trafiło 130 wniosków od różnych podmiotów potencjalnie zainteresowanych budową małych elektrowni wodnych w lokalizacjach wskazanych przez instytucję. Z tej puli około 40 dotyczy decyzji środowiskowych, a więc pierwszego etapu potencjalnej inwestycji, ponad 50 – pozwolenia wodnoprawnego, a ponad 30 – umowy dzierżawy. „W tym ostatnim przypadku oznacza to właściwie początek inwestycji” – dodał prezes Balcerowicz. Najwięcej wniosków – ponad 40 – dotyczy obiektów położonych na Dolnym Śląsku.

Jednocześnie Wody Polskie prowadzą pięć projektów hydroenergetycznych dotyczących realizacji lub modernizacji następujących elektrowni: elektrowni Jeziorsko oraz małych elektrowni wodnych Mylof, Rogów Opolski, Czersko Polskie i Maziarnia. Łączna planowana moc tych instalacji wynosi 5,703 MW, a koszt – ponad 111 ml zł. „Nie tylko korzystamy z naszych piętrzeń, żeby oddawać je inwestorom zewnętrznym czy jednostkom samorządu terytorialnego, ale tam, gdzie historycznie mamy te piętrzenia, również je modernizujemy i wykorzystujemy” – zaznaczył Mateusz Balcerowicz. Dodał, że celem Wód Polskich jest osiągnięcie samowystarczalności energetycznej ze źródeł wodnych.

Podkreślił, że Wody Polskie współpracują również z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz funduszami wojewódzkimi, które finansują rozwój spółdzielni energetycznych. „Chcemy, by te spółdzielnie energetyczne przy udziale lokalnych samorządów również przeanalizowały wykorzystanie energetyki wodnej” – powiedział Balcerowicz, wskazując, że na Dolnym Śląsku jest pięć takich pilotażowych przedsięwzięć.

Kolejnym ważnym partnerem jest Europejski Bank Inwestycyjny. W ramach zawartego porozumienia prowadzone są prace nad przygotowaniem projektów hydroenergetycznych, analizą potencjału inwestycyjnego wybranych lokalizacji oraz przygotowaniem postępowania dotyczącego usług doradztwa technicznego.

Stabilizacja sieci

Energetyka wodna może być stabilnym uzupełnieniem energetyki słonecznej i ważnym elementem lokalnego bezpieczeństwa energetycznego. Dla samorządów, społeczności energetycznych i spółdzielni energetycznych oznacza to większe możliwości dywersyfikacji źródeł energii, budowania lokalnej samowystarczalności oraz ograniczania zależności od zmiennych warunków pogodowych. Przykład Janowic pokazuje, że taki model współpracy ma potencjał do rozwoju również w innych częściach kraju.
Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich

Mateusz Balcerowicz zwrócił uwagę, że elektrownie wodne są stabilnym źródłem energii. „To element, który stabilizuje sieć elektroenergetyczną. Te elektrownie nie muszą pracować szczytowo przez cały czas, mogą pracować z częścią mocy, która wynika z przepływu wody w danym momencie. Ale kiedy dochodzi do sytuacji, w której trzeba utrzymać energię elektryczną w sieci, to takie elektrownie są niezbędne” – zaznaczył.

Obecnie około 1 proc. energii elektrycznej w Polsce pochodzi z hydroelektrowni.

AJ/PAP