Szybsza droga do polskiego atomu. Nowelizacja czeka teraz na podpis prezydenta

W środę późnym wieczorem w Senacie odbyło się glosowanie za przyjęciem nowelizacji ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących, a także niektórych innych ustaw. Zagłosowało 86 senatorów, jeden był przeciw, natomiast nikt nie wstrzymał się od głosu. Ostatecznie dokument już po zakończeniu procedur parlamentarnych zostanie przekazany prezydentowi.

Prezydent będzie miał 21 dni od dnia przedstawienia mu ustawy na jej podpisanie, przy czym może również skierować dokument do Trybunału Konstytucyjnego albo odmówić jego podpisania i przekazać ustawę Sejmowi do ponownego rozpatrzenia, natomiast w przypadku podpisania nowe przepisy wejdą w życie po upływie 14 dni od ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Projekt został przygotowany przez Pełnomocnika Rządu do spraw Strategicznej Infrastruktury Energetycznej i trafił do Sejmu w kwietniu 2026 roku, po czym został skierowany do Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych, która przeprowadziła pierwsze czytanie. Drugie czytanie projektu odbyło się 1 lipca, kiedy zgłoszono dwie poprawki dotyczące przepisów przejściowych, natomiast 3 lipca Sejm uchwalił ustawę większością 425 głosów, przy jednym głosie przeciw i dwóch głosach wstrzymujących się, a następnie dokument został przekazany do Senatu.

Inwestor wcześniej rozpocznie prace na placu budowy

Podstawowym rozwiązaniem przewidzianym w ustawie jest wprowadzenie nowego rodzaju decyzji, czyli pozwolenia na budowę obejmującego wstępne roboty budowlane przy obiekcie energetyki jądrowej, dzięki czemu inwestor będzie mógł rozpocząć część prac jeszcze przed uzyskaniem pełnego pozwolenia na budowę całej elektrowni oraz przed zatwierdzeniem kompletnej dokumentacji inwestycyjnej.

Pozwolenie na wstępne roboty będzie wydawał wojewoda, jednak inwestor będzie musiał wcześniej posiadać między innymi decyzję środowiskową, decyzję lokalizacyjną, projekt zagospodarowania terenu, projekt architektoniczno budowlany dotyczący danego etapu, a także prawo do dysponowania nieruchomością i wymagane zgody dotyczące gospodarki wodnej.

Pierwsza grupa robót, które będzie można rozpocząć na podstawie pozwolenia wojewody, obejmie m.in.  wykonywanie wykopów i nasypów, wzmacnianie skarp, odwadnianie terenu, budowę zbiorników przeciwpożarowych i zbiorników na wody opadowe, a także przygotowanie placów montażowych, magazynów, warsztatów zbrojeniowych, dróg, bocznic kolejowych oraz zaplecza potrzebnego do prowadzenia inwestycji. Ustawa przewiduje również kategorię kwalifikowanych wstępnych robót budowlanych, które ze względu na możliwy wpływ na bezpieczeństwo jądrowe będą wymagały dodatkowego zezwolenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, a do tej grupy zaliczono między innymi wzmacnianie i stabilizację podłoża, wykonywanie izolacji, przygotowanie betonu podkładowego, montaż konstrukcji oporowych fundamentów, klatek zbrojeniowych oraz elementów związanych z posadowieniem przyszłych obiektów.

Prezes PAA będzie oceniał zdolność inwestora do zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, sposób finansowania robót, kwalifikacje wykonawców, warunki lokalizacyjne oraz wpływ planowanych prac na późniejszą eksploatację elektrowni, przy czym przed wydaniem decyzji konieczne będzie również uzyskanie opinii Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego dotyczącej systemu ochrony fizycznej.

Opłata za rozpatrzenie wniosku przez PAA wyniesie 1,5 mln zł, a Agencja będzie miała dziewięć miesięcy na przeprowadzenie postępowania od dnia złożenia kompletnego wniosku, podczas gdy Szef ABW otrzyma 30 dni na wydanie swojej opinii, zaś w trakcie procedury opublikowany zostanie skrócony raport bezpieczeństwa, do którego zainteresowani będą mogli zgłaszać uwagi przez 14 dni.

Nowelizacja pozwoli prowadzić równolegle postępowanie dotyczące wstępnych robót oraz procedurę zmierzającą do uzyskania pozwolenia na budowę całego obiektu, a zakres prac zatwierdzony we wcześniejszej decyzji nie będzie ponownie obejmowany późniejszym pozwoleniem, co ma ograniczyć powtarzanie tych samych czynności administracyjnych.

Przepisy umożliwią również wydawanie pozwoleń na użytkowanie poszczególnych części inwestycji, w tym elementów powstałych w ramach robót wstępnych, natomiast decyzje wojewody i Prezesa PAA będą podlegały natychmiastowemu wykonaniu, choć prowadzone prace pozostaną objęte kontrolą organów nadzoru budowlanego oraz PAA.