- WIADOMOŚCI
PAA uczy się od Kanady. Wiedza pomoże nadzorować polskie SMR-y
Państwowa Agencja Atomistyki podpisała porozumienie o współpracy z Kanadyjską Komisją Bezpieczeństwa Jądrowego. Dokument ma usprawnić nadzór nad pokojowym wykorzystaniem energii jądrowej. Polscy eksperci uczestniczą już w inspekcji budowy pierwszego reaktora BWRX-300 w Kanadzie.
Porozumienie zawarte przez PAA i Canadian Nuclear Safety Commission (CNSC) określa zasady praktycznej realizacji umowy między Polską a Kanadą o współpracy w zakresie pokojowego wykorzystania energii jądrowej, którą premierzy obu państw podpisali w Warszawie w styczniu 2025 roku, a która weszła w życie pod koniec tego samego roku. Umowa stworzyła ramy prawne dla wymiany technologii i informacji, współpracy przemysłowej, prowadzenia szkoleń oraz korzystania z pomocy ekspertów, natomiast podpisane obecnie porozumienie administracyjne ma ułatwić wykonywanie tych postanowień, a także regulować sposób przekazywania technologii jądrowych, ochrony informacji poufnych i potwierdzania ich pokojowego przeznaczenia.
PAA przygląda się budowie kanadyjskiego SMR
Współpraca PAA i CNSC obejmuje również wymianę wiedzy oraz doświadczeń związanych z bezpieczeństwem jądrowym i prowadzeniem postępowań licencyjnych, dlatego trzech pracowników polskiego dozoru uczestniczy obecnie w inspekcji prowadzonej przez kanadyjskich regulatorów na terenie Darlington New Nuclear Project w prowincji Ontario.
W Darlington powstaje pierwszy reaktor BWRX-300, który ma stać się obiektem referencyjnym dla kolejnych inwestycji wykorzystujących tę technologię, w tym projektów przygotowywanych w Polsce przez Orlen Synthos Green Energy. Kanadyjski dozór wydał zezwolenie na budowę jednostki w kwietniu 2025 roku, natomiast zasadnicze prace rozpoczęły się po uzyskaniu zgody władz Ontario miesiąc później. W marcu 2026 roku CNSC zezwoliła inwestorowi na rozpoczęcie prac przy fundamencie budynku reaktora, ponieważ operator Ontario Power Generation przedstawił wymagane analizy dotyczące bezpieczeństwa konstrukcji, a równocześnie złożył już wniosek o zezwolenie na przyszłą eksploatację jednostki. Uruchomienie reaktora planowane jest około 2030 roku, a docelowo w Darlington mają powstać cztery bloki BWRX-300.
Doświadczenia z Kanady dla polskiego dozoru
Udział przedstawicieli PAA w inspekcji pozwala im obserwować sposób kontrolowania jakości prac budowlanych, zgodności wykonanych elementów z projektem oraz dokumentacji przedstawianej regulatorowi przed rozpoczęciem kolejnych etapów inwestycji. Zdobywane doświadczenia mają zostać wykorzystane podczas prowadzenia polskich postępowań, chociaż każdy projekt będzie oceniany niezależnie na podstawie krajowego prawa.
Współpraca dozorów rozpoczęła się przed podpisaniem obecnego dokumentu, ponieważ PAA i CNSC zawarły pierwsze porozumienie o wymianie informacji w 2014 roku, a w 2023 roku rozszerzyły je o zagadnienia związane z zaawansowanymi reaktorami i SMR, ze szczególnym uwzględnieniem technologii BWRX-300.
OSGE planuje docelowo budowę 26 takich jednostek w Polsce, przy czym wniosek dotyczący przygotowania systemu wsparcia w formie kontraktu różnicowego obejmuje obecnie 14 reaktorów we Włocławku, Stawach Monowskich i Stalowej Woli. Orlen zakłada, że do 2035 roku będzie posiadał dwa bloki BWRX-300, które mają powstać w pobliżu zakładów Anwilu we Włocławku.
