„Zupełnie nowe zjawisko”. Fiński prawnik o tajemniczych tankowcach i… ich kotwicach

Pytany o to, czy sprawa Fitburga zakończy się tak jak Eagle S prof. Hyttinen stwierdził, że nie jest to wcale przesądzone, a sama kwestia Eagle S nie została jeszcze ostatecznie rozstrzygnięta. Przypomnijmy, że w Boże Narodzenie 2024 r. płynący z Petersburga tankowiec Eagle S uszkodził podmorskie kable telekomunikacyjne oraz energetyczny między Estonią a Finlandią, ciągnąc za sobą kotwicę.

Kolejne tajemnicze uszkodzenia

Jednostka została zatrzymana przez fińskie służby a oficerom statku postawiono zarzuty. Sąd w Helsinkach umorzył jednak postępowanie, stwierdzając że Finlandia nie ma jurysdykcji w tej sprawie, ponieważ podejrzewane przestępstwa miały miejsce w strefie ekonomicznej Finlandii, poza fińskimi wodami terytorialnymi.

Jak wytłumaczył prof. Hyttinen, sprawa Eagle S nie jest prawnie wiążąca – teraz to sądy wyższej instancji ocenią, czy Finlandia ma jurysdykcję w sprawie. Rok po incydencie z kotwicą Eagle S, doszło do bardzo podobnej sytuacji z udziałem statku Fitburg, który również wypłynął z Petersburga – w noc sylwestrową, 31 grudnia 2025 r. Załoga tej jednostki towarowej składa się z obywateli Rosji, Kazachstanu, Azerbejdżanu i Gruzji, statek pływa pod banderą Saint Vincent i Grenadyny. Również ten statek ciągnął za sobą kotwicę, uszkadzając kabel należący do fińskiego operatora Elisa. Jak przekazała PAP, doszło do tego w strefie ekonomicznej Estonii. Statek został sprowadzony w stronę południowego wybrzeża Finlandii, w pobliże Helsinek.

Dwóch członków załogi Fitburga zostało aresztowanych przez fińskie władze, a dwóm innym zakazano podróżowania. Dochodzenie jest prowadzone we współpracy z Estonią.

Ale to nie koniec tajemniczych usterek infrastruktury na Morzu Bałtyckim w ostatnich dniach. W niedzielę 4 stycznia władze Łotwy poinformowały o uszkodzeniu światłowodu na Bałtyku należącego do prywatnego operatora i biegnącego do Litwy. Kabel między łotewską Lipawą a litewską Połągą mógł uszkodzić statek, który według danych sił zbrojnych minął infrastrukturę, a następnie zmienił kurs – przekazali łotewscy śledczy. Statek jak i załoga nie została jak dotąd zatrzymana, ale policja nie wyklucza żadnego scenariusza, badając sprawę również pod kątem umyślnego zniszczenia lub uszkodzenia publicznej sieci telekomunikacyjnej, jak poinformowała PAP.

Zupełnie nowe zjawisko

W sprawie Fitburga organy ścigania muszą najpierw dokładnie zbadać, gdzie popełniono zarzucane czyny. I tym, na przykład, ta sprawa może różnić się od sprawy Eagle S. Innymi słowy, każda z nich jest wyjątkowa i nie można na podstawie samej sprawy Eagle S wywnioskować, jak należy rozstrzygnąć sprawę Fitburga.
Tatu Hyttinen

„W obu przypadkach mamy do czynienia z kwestią prawa karnego (np. poważne uszkodzenie mienia), a nie z operacją wojskową. Innymi słowy, sprawa jest badana jako zwykła sprawa karna, mimo że sam czyn jest nietypowy” – dodał fiński prawnik.

Pytany o to, jak władze Finlandii i innych krajów nadbałtyckich powinny reagować na incydenty, które można powiązać z wojną hybrydową, stwierdził, że „przynajmniej na wodach międzynarodowych trudniej jest interweniować w sprawach karnych (a zatem państwa niekoniecznie mają prawo do np. zajęcia statku)”. Jak dodał, jest rzeczą oczywistą, że mamy obecnie do czynienia z zupełnie nowym zjawiskiem, czyli zrzucaniem kotwic.

Zakładając, że nie jest to kwestia uszkodzenia mienia, a chodzi raczej o jakiś rodzaj operacji hybrydowej, prawo karne mogłoby odegrać pewną rolę. Być może jednak uzasadnione jest podjęcie działań zapobiegawczych z wyprzedzeniem. I oczywiście, w celu zapobiegania, uzasadnione może być zaangażowanie się we współpracę między państwami (krajami bałtyckimi, Polską, Finlandią, Szwecją, Danią itd.), co najwyraźniej już ma miejsce.
Tatu Hyttinen