Konflikt na Bliskim Wschodzie doprowadził do gwałtownego wzrostu cen ropy naftowej i gazu w Europie. W efekcie jak wynika z unijnych danych od końca lutego zwiększyły się koszty importu ropy i gazu do UE o około 50 mld euro (57,11 mld dolarów).

W tej sytuacji receptą na zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego UE ma być przyspieszona elektryfikacja UE. KE argumentuje, że jest konieczne zarówno ze względów gospodarczych, jak i bezpieczeństwa energetycznego – wynika z projektu planu komisji, do którego dotarł Reuters.

Dokument zakłada m.in. szybsze zastępowanie samochodów spalinowych pojazdami elektrycznymi, a także wymianę kotłów gazowych w budynkach na pompy ciepła i elektryfikację procesów przemysłowych – na przykład poprzez przechodzenie z pieców zasilanych paliwami kopalnymi na urządzenia wykorzystujące energię elektryczną.

Bruksela szykuje też mechanizmy, które będą zachęcały przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe do takiej transformacji. W projekcie KE zwraca się uwagę, że obecnie jedną z przeszkód w tym procesie są wysokie koszty technologii elektrycznych. Dotyczy to między innymi aut elektrycznych, które mimo niższych kosztów eksploatacji są droższe w zakupie w porównaniu z autami benzynowymi i wymagają często większych inwestycji na początku użytkowania.

Niższy VAT i unijne wsparcie dla transformacji

Jednym z kluczowych elementów unijnej propozycji ma być wyznaczenie celu dotyczącego udziału energii elektrycznej w całkowitym zużyciu energii w gospodarce UE do 2040 roku. Projekt zakłada określenie minimalnego poziomu elektryfikacji, ale na obecnym etapie prac KE nie wskazuje jeszcze konkretnego odsetka.

KE rozważa też wprowadzenie obowiązku instalowania pomp ciepła w budynkach publicznych w ramach aktualizacji unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych. Analizuje też wprowadzenie bardziej ambitnych wymagań dotyczących udziału pojazdów elektrycznych w zamówieniach realizowanych przez sektor publiczny.

Kolejnym elementem planu ma być stworzenie ram prawnych umożliwiających państwom członkowskim obniżenie podatku VAT na wybrane technologie wspierające elektryfikację, w tym domowe magazyny energii, samochody elektryczne oraz pompy ciepła.

KE zamierza również uruchomić w tym roku aukcję unijnych funduszy dla projektów przemysłowych, które wykorzystują energię elektryczną i odnawialne źródła energii do produkcji ciepła.

Koniec preferencji dla paliw kopalnych

W tym roku KE ma także przedstawić propozycje stopniowego wycofywania subsydiów dla paliw kopalnych.  „W erze powtarzających się turbulencji geopolitycznych i niestabilnych światowych rynków niezależna energetycznie Unia, zasilana czystą, dostępną lokalnie, bezpieczną cyfrowo i przystępną cenowo energią, jest kwestią suwerenności” – napisano w projekcie planu KE, który ma być przedstawiony 17 lipca.

KE podkreśla jednocześnie, że konieczne jest radykalne przejście w kierunku efektywnej elektryfikacji popytu.

Propozycja KE wpisuje się w szerszą strategię ograniczania zależności UE od importowanych paliw kopalnych oraz zwiększania odporności europejskiego systemu energetycznego na przyszłe kryzysy geopolityczne.

Polska czeka na rewizję ETS

17 lipca KE przedstawi także prezentację reformy unijnego systemu handlu emisjami EU ETS. Na decyzje w tej sprawie czeka polski przemysł, który zmaga się dziś z wieloma wyzwaniami – m.in. kosztowną dekarbonizacją i rosnącą konkurencją. Sytuację polskich firm z energochłonnego sektora pogarszają dodatkowo ceny energii, które są wyższe niż m.in. np. we Francji i Hiszpanii oraz w Niemczech.

Polska od wielu miesięcy zabiega więc o rewizję unijnego systemu handlu emisjami. Podczas czerwcowego posiedzenia Rady Europejskiej rząd uzyskał deklarację Komisji Europejskiej dotyczącą przeglądu obowiązujących rozwiązań.

Postulaty Warszawy dotyczą przede wszystkim zwiększenia puli bezpłatnych uprawnień do emisji CO₂ dla przemysłu energochłonnego oraz wzmocnienia roli Funduszu Modernizacyjnego, który wspiera inwestycje ograniczające emisje w państwach o niższym poziomie dochodów.