- WIADOMOŚCI
Paliwa kopalne znikają z projektu porozumienia COP31. Rośnie rola technologii CCS
Autor. Envato
Projekt porozumienia z COP31 w Antalyi nie zawiera już odniesienia do odchodzenia od paliw kopalnych. Zamiast tego akcentuje rozwój technologii wychwytywania, wykorzystania i składowania dwutlenku węgla (CCUS). Zmiana wywołuje kontrowersje wśród negocjatorów i ekspertów klimatycznych, którzy obawiają się, że może osłabić presję na ograniczanie wydobycia i spalania ropy, gazu oraz węgla. O zmianie kierunku negocjacji pisze „Financial Times”.
Jak informuje brytyjski dziennik opublikowany w czwartek projekt tzw. porozumienia z Antalyi usuwa wcześniejsze odniesienia do odchodzenia od paliw kopalnych. Jednocześnie przewiduje „przyspieszenie wychwytywania, wykorzystania i składowania dwutlenku węgla” (CCUS).
To istotna zmiana w podejściu do negocjacji klimatycznych. Technologie wychwytywania CO₂ mają ograniczać emisje związane m.in. ze spalaniem paliw kopalnych i procesami przemysłowymi. Ich zastosowanie pozostaje jednak kosztowne, a dotychczasowe wdrożenia nie potwierdzają możliwości wykorzystania ich na skalę niezbędną do realizacji globalnych celów klimatycznych.
Eksperci cytowani przez FT obawiają się, że rozwój CCS może stać się argumentem za utrzymywaniem produkcji paliw kopalnych przez kolejne dekady, zamiast przyspieszać transformację energetyczną. Ich zdaniem technologie te mogą odwracać uwagę od konieczności bezpośredniego ograniczania emisji.
Turcja broni nowego podejścia
Według FT Murat Kurum, turecki przewodniczący COP31, określił wychwytywanie dwutlenku węgla jako „ważny priorytet”. Argumentował, że rozwiązania te mogą umożliwić przedsiębiorstwom kontynuowanie działalności przy jednoczesnym ograniczaniu wpływu na środowisko.
Podkreślił zwłaszcza znaczenie technologii dla sektorów przemysłu, w których redukcja emisji jest szczególnie trudna. Jak zaznaczył, wdrażane rozwiązania powinny być uzasadnione naukowo i możliwe do zastosowania w praktyce.
Kurum bronił też braku odniesienia do paliw kopalnych w projekcie porozumienia. Jego zdaniem kwestia odejścia od ropy, gazu i węgla została już rozstrzygnięta podczas COP28 w Dubaju i nie ma potrzeby ponownego otwierania tej dyskusji.
Według tureckiego przewodniczącego zwiększenie udziału energii elektrycznej w globalnym końcowym zużyciu energii z 23 proc. do 35 proc. do 2035 r. samo w sobie oznacza postęp w odchodzeniu od paliw kopalnych.
Cel: nawet 2,5 mld ton CO₂ rocznie
Projekt porozumienia zawiera również propozycję zwiększenia skali wychwytywania dwutlenku węgla do co najmniej 500 mln ton rocznie do 2035 r., z docelowym poziomem od 1,3 mld do 2,5 mld ton rocznie. Zapisy te pozostają jednak przedmiotem negocjacji.
Dla porównania globalne emisje CO₂ związane z sektorem energetycznym wynoszą około 38 mld ton rocznie. Oznacza to, że nawet realizacja ambitniejszego wariantu celu dotyczącego wychwytywania dwutlenku węgla obejmowałaby tylko część obecnej skali emisji.
Znaczenie CCUS podkreśla również Arabia Saudyjska. FT informuje, że Abdulrahman Al-Gwaiz, starszy doradca w saudyjskim Ministerstwie Energii, poinformował podczas wydarzenia towarzyszącego szczytowi, że kraj zamierza ograniczać, unikać lub usuwać 335 mln ton ekwiwalentu CO₂ rocznie do 2040 r.
Przedstawił także plany dotyczące flagowego ośrodka wychwytywania i składowania dwutlenku węgla, który ma osiągnąć zdolność wychwytywania i składowania 9 mln ton CO₂ rocznie. Jak stwierdził, zarządzanie emisjami wkracza obecnie w etap praktycznych zastosowań przemysłowych.
Spór o bezpieczeństwo energetyczne i interes przemysłu
Krytycy COP31 wskazują, że tegoroczne negocjacje coraz mocniej koncentrują się na bezpieczeństwie energetycznym i możliwościach utrzymania działalności przemysłu, a nie na przyspieszeniu redukcji emisji.
Minister klimatu Panamy Juan Carlos Navarro zapowiedział w liście otwartym, że jego kraj nie zaakceptuje porozumienia, które nie będzie obejmowało m.in. ograniczeń dotyczących produkcji ropy naftowej.
Z kolei unijny komisarz ds. klimatu Wopke Hoekstra zwrócił uwagę na deklarację Chin, USA i Rosji dotyczącą zwiększenia podaży rafinowanych produktów naftowych, przedstawioną tego samego dnia podczas szczytu w Shenzhen. Określił ją jako element rzeczywistości kryzysu klimatycznego, z którym muszą mierzyć się negocjatorzy.
Ostrzejsze stanowisko zaprezentował niemiecki minister środowiska Carsten Schneider. Określił transformację w kierunku odnawialnych źródeł energii jako „deklarację niepodległości” i skrytykował próby unikania określenia „paliwa kopalne” podczas negocjacji.
Jego zdaniem interesy podmiotów zarabiających na produkcji paliw kopalnych pozostają jedną z głównych przeszkód w skutecznej polityce klimatycznej.
Kompromis w sprawie CCS? Negocjatorzy stawiają warunki
Jak wynika z relacji FT, część zachodnich negocjatorów byłaby gotowa zaakceptować mocniejsze odniesienie do wychwytywania dwutlenku węgla w końcowym porozumieniu, ale pod warunkiem uwzględnienia również kwestii przekroczenia progu ocieplenia o 1,5°C, elektryfikacji oraz potwierdzenia znaczenia ustaleń naukowych dotyczących klimatu.
Jeden z zachodnich negocjatorów miał stwierdzić, że wprowadzenie zapisów dotyczących usuwania CO₂ może być elementem kompromisu z Arabią Saudyjską.
Debata nabiera znaczenia w kontekście prognoz klimatycznych. Najnowszy raport Programu Środowiskowego ONZ wskazuje, że w najbliższych latach globalne ocieplenie prawdopodobnie przekroczy poziom 1,5°C względem epoki przedindustrialnej. Naukowcy ostrzegają przed poważnymi konsekwencjami takiego scenariusza.
Elektryfikacja ważniejsza niż wychwytywanie CO₂?
Nie wszyscy uczestnicy debaty podzielają optymizm dotyczący technologii CCS. Raport think tanku Energy Transitions Commission wskazuje, że czysta elektryfikacja jest najważniejszym dostępnym obecnie działaniem umożliwiającym ograniczenie globalnego ocieplenia.
Tymczasem rosnąca rola wychwytywania dwutlenku węgla znajduje odzwierciedlenie także w obecności przedstawicieli branży na szczycie. Według wyliczeń organizacji Center for International Environmental Law (CIEL) firmy energetyczne i grupy lobbingowe działające na rzecz technologii CCS zarejestrowały na COP31 około 700 delegatów. Część z nich, w tym przedstawiciele Rosji, Kataru, Kuwejtu i Indonezji, uzyskała dostęp do pomieszczeń, w których odbywają się negocjacje.
Rachel Kennerley z CIEL zwraca uwagę, że rozwój sztucznej inteligencji i rosnące zapotrzebowanie na energię ze strony centrów danych są wykorzystywane jako argument na rzecz wychwytywania dwutlenku węgla, zamiast przyspieszenia transformacji energetycznej.
W ocenie krytyków takie podejście może stać się kolejnym argumentem pozwalającym przemysłowi utrzymywać dotychczasowy model działalności. Spór o rolę CCS na COP31 pokazuje więc szerszy problem: czy technologie usuwania CO₂ będą uzupełnieniem dekarbonizacji, czy też staną się alternatywą dla ograniczania wykorzystania paliw kopalnych.




