Morskie fale upałów na całym świecie. El Niño i zmiana klimatu rozgrzewają oceany

Morskie fale upałów obejmują już cały świat. Największa i najpoważniejsza występuje na Pacyfiku, gdzie panuje właśnie zjawisko El Niño. Niezwykle wysokie temperatury notowane są też na Morzu Śródziemnym, a niedawna analiza naukowców z World Weather Attribution wykazała, że w świecie bez zmiany klimatu byłyby właściwie niemożliwe. Amerykańska agencja National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) klasyfikuje je jako morskie fale upałów najwyższej, piątej kategorii – ponadekstremalne (beyond extreme).

Rozgrzany Pacyfik

W lipcu i sierpniu 2026 r. morskie fale upałów były i są na świecie powszechne. Według danych Copernicus Climate Change Service (C3S) w lipcu tego roku średnia temperatura powierzchni morza poza obszarami podbiegunowymi (SST) była najwyższa w historii pomiarów, bijąc rekord z 2023 r., ustanowiony podczas poprzedniego zjawiska El Niño. SST w lipcu 2026 r. wyniosła 20,96°C. W lipcu 2023 r. była o 0,07°C niższa. Każdy miesiąc pierwszego półrocza tego roku charakteryzował się stale podwyższoną temperaturą powierzchni morza.

Największa na świecie fala morskich upałów występuje na Pacyfiku, gdzie powstaje El Niño. Według informacji portalu Climate Central obejmuje obecnie 63 mln km2, czyli około 17 proc. powierzchni ziemskich oceanów. To więcej, niż Ameryka Północna, Południowa i Europa razem wzięte.

Od stycznia około 94 proc. obszaru Pacyfiku doświadczyło fali upałów morskich. Niektóre obszary doświadczały ich nawet przez 180 kolejnych dni
.

Fale upałów w Europie

Fale morskich upałów występują także w morzach Europy. Badacze z World Weather Attribution, którzy zajmują się atrybucją ekstremalnych zjawisk pogodowych, czyli badaniem, czy i jak bardzo zmiana klimatu wywołana przez człowieka wpłynęła na prawdopodobieństwo wystąpienia i intensywność danego zjawiska, udowodnili, że bez zmiany klimatu byłyby one właściwie niemożliwe.

W zachodniej części Morza Śródziemnego średnia temperatura powierzchni wód była o 3,1°C wyższa niż zazwyczaj, a w jego wschodniej części – o 2,6°C niż zazwyczaj. 2°C z tego ocieplenia można przypisać antropogenicznej zmianie klimatu, w obu częściach Morza Śródziemnego.

Według informacji Climate Central niemal 83 proc. obszaru Morza Śródziemnego doświadcza obecnie morskiej fali upałów. Na dużych jego obszarach temperatura powierzchni wód jest o 5-6°C wyższa od normy.

#PHOTO[ id: 1854434 | desc: Morskie fale upałów w ciągu ostatnich 30 dni poza obszarami podbiegunowymi (23 lipca – 21 sierpnia 2026 r.) Wartości odpowiadają 30-dniowej średniej dziennych anomalii temperatury powierzchni morza w odniesieniu do okresu 1991–2020 ]

Poza ekstremum

Według amerykańskiej agencji NOAA zajmującej się prognozowaniem pogody, badaniami atmosfery i oceanu, obecnie występujące na Morzu Śródziemnym i Pacyfiku fale upałów można zaliczyć do kategorii 5 (beyond extreme). Według definicji NOAA morskie fale upałów to okresy utrzymujących się, odbiegających od normy wysokich temperatur oceanicznych, które mogą mieć znaczący wpływ zarówno na życie morskie, jak i na społeczności nadbrzeżne oraz gospodarkę, czy też przedłużające się okresy anomalnie wysokiej temperatury powierzchni morza (SST). W rzeczywistości są one kategoryzowanymi anomaliami SST w porównaniu z długoterminowym, dziennym progiem SST. Metodologia obliczania kategorii dostępna jest tutaj.

Wysokie temperatury wód powodują stres cieplny dla ekosystemów morskich prowadzący m.in. do bielenia i wymierania raf koralowych. Jak wyjaśnił Derek Manzello, koordynator programu zajmującego się obserwacją raf koralowych w NOAA (NOAA’s Coral Reef Watch Program) morska fala upałów kategorii 5 oznacza, że „około 80 proc. lub więcej koralowców na danej rafie może obumrzeć” – powiedział. „Można to porównać do huraganu lub cyklonu 5. kategorii” – tłumaczył dla NBC News.

#PHOTO[ id: 1854445 | desc: Morskie fale upałów – podział na kategorie (dane na 19 sierpnia 2026 r.) Codzienny globalny monitoring satelitarny na obszarze 5 km (Wersja 1.0.1, wydana 21 września 2021 r.) ]

Morskie fale upałów na świecie

Fale upałów występują także w innych akwenach świata. Na Oceanie Atlantyckim dotyczą obecnie około 23 proc. jego powierzchni. Znaczne obszary są obecnie cieplejsze o 1-3°C niż w latach 1991-2020. Zmiana klimatu jest przyczyną ponad 80 proc. fal upałów występujących w tym zbiorniku wodnym.

Niemal 40 proc. południowej części Zatoki Meksykańskiej i północno-zachodniego regionu Karaibów doświadcza teraz fal upałów, a zmiana klimatu wywołana przez człowieka wywołała 98 proc. z nich. Najcieplejsze są wody u wybrzeży Florydy, gdzie temperatury sięgają nawet 32°C.

33 proc. powierzchni Oceanu Indyjskiego dotykają fale upałów, a 95 proc. z nich nie wystąpiłoby bez antropogenicznej zmiany klimatu – wynika z danych podanych przez Climate Central.