- WIADOMOŚCI
Rekordowy budżet NFOŚiGW: 37 mld zł na 2026 rok
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zamierza przeznaczyć ok. 85 proc. środków budżetu na transformację klimatyczną i energetyczną Polski, rozumianą jak najszerzej i obejmującą również sektor przemysłowy czy budownictwa.
Cztery kluczowe programy na najbliższy rok to: poprawa jakości powietrza (ponad 18 mld zł), transformacja energetyczna (13,37 mld zł), adaptacja do zmian klimatu (520 mln zł) oraz ochrona różnorodności biologicznej i funkcji ekosystemów (300 mln zł).
37 mln zł na 37 lat
W 2026 roku NFOŚiGW uruchomi 48 programów, w tym najwięcej w zakresie transformacji energetycznej (20, gospodarki o obiegu zamkniętym (10) i poprawy jakości powietrza (7). Pozostałe projekty obejmują ekspertyzy środowiskowe, monitoring środowiska, edukację ekologiczną, adaptację do zmian klimatu i ochronę różnorodności biologicznej i funkcji ekosystemów.
”W 2026 roku obchodzimy 37-lecie NFOŚiGW, a nasz rekordowy budżet do wydatkowania wynosi 37 mld zł” - mówiła podczas spotkania z dziennikarzami Dorota Zawadzka-Stępniak, prezeska Narodowego Funduszu.
Wśród nowych inicjatyw wspieranych przez NFOŚiGW znajduje się m.in. rozwój biogazu i biometanu z biomasy. Na projekty wysokiej kogeneracji z biogazu Narodowy Fundusz przeznaczy 1 mld zł, a na poprawę bezpieczeństwa energetycznego Polski przez biometan - 800 mln zł.
W czwartek 12 lutego Fundusz złoży również nowe wnioski do Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) na sześć programów finansowanych z Funduszu Modernizacyjnego, opiewające na 6 mld zł.
Jak wskazała prezes Zawadzka-Stępniak, trzy z nich dotyczą poprawy efektywności energetycznej budynków szpitalnych i edukacyjnych oraz budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich (tzw. popegeerowskich). Trzy kolejne programy obejmują przydomowe magazyny energii, magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym i wykorzystanie niebezpiecznych odpadów w wysokosprawnej kogeneracji.
Prezeska NFOŚiGW podkreśliła, że aby programy zostały uruchomione, EBI musi wyrazić na nie zgodę, co nastąpi najpewniej około kwietnia bieżącego roku.
Reformy programu "Czyste Powietrze"
Podczas spotkania wiceprezes NFOŚiGW Robert Gajda omówił sytuację flagowego programu „Czyste Powietrze”, zaznaczając, że Fundusz zidentyfikował „ogromną skalę nieprawidłowości”.
Złożono ponad 5800 zawiadomień do prokuratury dotyczących wyłudzeń na kwotę ponad 600 mln zł. Dodatkowo problemem jest 13 tysięcy nierozliczonych zaliczek na kwotę 736 mln zł.
Było to jednym z powodów spadku liczby wniosków do programu, co dodatkowo zostało wzmocnione wycofaniem dofinansowania na kotły gazowe (co było wymogiem dyrektywy EPBD) oraz wprowadzeniem obowiązkowych audytów.
NFOŚiGW planuje wprowadzić zmiany do „Czystego Powietrza”. W pierwszym kwartale bieżącego roku Fundusz zamierza skrócić wymagany okres własności budynku z 3 lat do roku (przy czym należy być właścicielem przynajmniej 50 proc. danego lokalu).
Uwzględniono także możliwość sfinansowania audytu energetycznego przez operatorów gminnych, co zdejmuje ryzyko finansowe z beneficjenta. Dodatkową zmianą będzie przedłużenie czasu na rozliczenie prefinansowania ze 120 na 180 dni.
Część zmian będzie mogła być wprowadzona dopiero po akceptacji EBI. Należy do nich m.in. dopuszczenie częściowej termomodernizacji, wprowadzenie wykonawcy jako strony umowy czy stworzenie listy sprawdzonych firm aby ułatwić wybór beneficjentom.