Reklama
Reklama
  • WIADOMOŚCI
  • OPINIA

Większa efektywność, niższe koszty. Rola pomp ciepła w polskim systemie

Konferencja prasowa „Polski rynek pomp ciepła wraca do wzrostów. Niedoceniany potencjał technologii w istniejących budynkach”
Konferencja prasowa „Polski rynek pomp ciepła wraca do wzrostów. Niedoceniany potencjał technologii w istniejących budynkach”
Autor. Dominika Góra E24

Polski rynek pomp ciepła rośnie. W trzech pierwszych kwartałach bieżącego roku sprzedaż tych urządzeń do centralnego ogrzewania wzrosła o 21% r/r, a samych gruntowych pomp ciepła – o 63%.

Reklama

Mimo niesprzyjającej narracji medialnej, badania Polskiego Alarmu Smogowego wykazały, że 60% użytkowników pomp ciepła jest zadowolonych z kosztów ogrzewania po mroźniej zimie 2025/2026, co stanowiło najwyższy wynik wśród wszystkich źródeł ciepła. Równocześnie – to w tej grupie znalazło najmniej osób niezadowolonych.

Pompa ciepła to najniższy koszt ogrzewania?

Wczoraj (16 listopada br.) w siedzibie Polskiej Agencji Prasowej w Warszawie odbyła się zorganizowana przez Polską Organizację Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC) konferencja prasowa pt. „Polski rynek pomp ciepła wraca do wzrostów. Niedoceniany potencjał technologii w istniejących budynkach”.

Prowadzący spotkanie red. Bartłomiej Derski (WysokieNapiecie.pl) zauważył, że pompy ciepła nie powinny być postrzegane wyłącznie przez pryzmat jednostkowych kart katalogowych czy bieżących taryf, ale przede wszystkim – jako jeden z istotnych elementów suwerenności energetycznej państwa i efektywnej elektryfikacji.

Derski podzielił się także własną analizą bilansu importu energii w gospodarstwie domowym, zależnego od zastosowanych technologii grzewczych i transportowych. Oparł się na modelu czteroosobowej rodziny. Obliczenia wykazały, że gdy taka rodzina korzysta z kotła na gaz ziemny i samochodu z silnikiem spalinowym, roczny import energii wynosi aż 21 tys. kWh. Z kolei rodzina, która korzysta z pompy ciepła i samochodu elektrycznego – import ten to zaledwie 1 tys. kWh.

Gigantyczna różnica związana jest przede wszystkim z efektywnością, ale także z tym, że po prostu nie mamy już za bardzo swoich węglowodorów. Natomiast prawie całą energię elektryczną produkujemy w Polsce – prawie cała pochodzi z krajowych źródeł.
red. Bartłomiej Derski
Reklama

Paweł Lachman, prezes PORT PC, zaznaczył, że fundamentem przewagi technologicznej pomp ciepła jest sposób, w jaki te wytwarzają ciepło. Urządzenia konwencjonalne opierają się na spalaniu, co ogranicza ich sprawność do poziomu poniżej 100%. Z kolei pompa ciepła, realizuje proces transportu ciepła z otoczenia – powietrza, gruntu, wody – zużywając energię elektryczną jedynie na potrzeby napędu sprężarki i układu sterowania.

Podkreślił również, że z analizy europejskiej bazy danych produktów EPREL, która objęła prawie 43 tys. modeli pomp ciepła, jasno wynika, że 80% urządzeń osiąga sezonowy współczynnik efektywności (SCOP) powyżej 4,4, a mediana to aż 4,7.

Zainstalowanie pompy ciepła w istniejącym już budynku, a w następstwie – korzystanie z niej, łączy się w ujęciu relatywnym z dwa razy niższymi kosztami niż w przypadku gazu oraz trzy razy niższymi niż w przypadku pelletu. Jeśli chodzi o nowe budynki, przy ogrzewaniu podłogowym, pompa ciepła ma być 2,5 razy tańsza od gazu i ponad 3,5 raza tańsza od pelletu.

Zadałem sobie pytanie: ile dni ciepłego domu można kupić za 500 zł w zależności od tego, jaką wybierzemy technologię? Widać duże różnice – prawie dwa tygodnie z pompą ciepła, dziesięć dni z kotłem gazowym i ciut ponad tydzień z pelletem.
Dr inż. Marek Miara, Heat Pumps Watch
Reklama

Dr inż. Marek miara, ekspert Heat Pumps Watch, pokazał obliczenia dla polskiego sezonu grzewczego od 25 września do 7 maja, czyli 225 dni. Zgodnie z wynikami – osoba, która dysponuje wyliczonym budżetem mającym pokryć koszty na funkcjonowanie pompy ciepła w tym okresie, przy przejściu na kocioł gazowy musiałaby spędzić 70 dni w zimnym domu, ponieważ środki by się wyczerpały

Konferencja prasowa „Polski rynek pomp ciepła wraca do wzrostów. Niedoceniany potencjał technologii w istniejących budynkach”
Konferencja prasowa „Polski rynek pomp ciepła wraca do wzrostów. Niedoceniany potencjał technologii w istniejących budynkach”
Autor. Dominika Góra E24

Miara przez ponad dwadzieścia lat kierował projektami badawczymi w niemieckim Instytucie Fraunhofera. Zaprezentował wyniki monitoringu ponad 400 instalacji pomp ciepła w ponad dziesięciu krajach – mowa o projektach badawczych, których łączny budżet wynosił 15 mln euro. Dzięki zdobytej wiedzy, ekspert rozprawił się z kilkoma funkcjonującymi w dyskursie społecznym mitami.

Rozprawić się z dezinformacją

Pierwszym z nich jest przekonanie, że pompy ciepła nadają się wyłącznie do nowych budynków, które przeszły głęboką termomodernizację. Jednak pomiary terenowe jednoznacznie obalają ten przekaz – w rekordowym dla niemieckiego rynku roku 2023, sprzedano blisko 360 tys. pomp ciepła c.o. Aż 85% z nich zainstalowano w budynkach istniejących – tylko 15% trafiło do nowego budownictwa.

Miara przedstawił także dane, z których wynika, że ok. 95% budynków jednorodzinnych bez głębokiej termomodernizacji można skutecznie i ekonomicznie ogrzać pompą ciepła. Dzieje się tak dlatego, że zastosowanie propanu pozwala nowoczesnym urządzeniom osiągać temperatury zasilania do 75-80oC, co może zaspokoić potrzeby starych instalacji grzejnikowych.

Reklama

Nieprawdziwe ma być też przekonanie, jakoby grzałki elektrycznie drastycznie podnosiły koszty ogrzewania podczas mrozów. Pomiary rzeczywiste opomiarowanych instalacji wykazały bowiem, że roczny udział energii pobieranej przez grzałki elektryczne wynosi mniej niż 2% całkowitego zużycia energii przez system – to ilość mniejsza niż energia zużywana przez samą automatykę i sterowniki pompy ciepła.

Podczas dwutygodniowych fal ekstremalnych mrozów (było zimniej niż wynosiła pięćdziesięcioletnia średnia w Niemczech), spośród 17 analizowanych pomp ciepła w starych domach z grzejnikami, aż 13 pomp pracowało wyłącznie na sprężarce, a tylko cztery włączyły grzałkę wspomagającą.

Lachman podkreślał, że zastosowanie pomp ciepła jasno wpisuje się w unijną i globalną strategię integracji sektora energii, czyli sector coupling. Co istotne, według struktury zużycia energii w Polsce, ciepło i chłód stanowią główny obszar wymagający dekarbonizacji. Polska cechuje się przy tym bardzo niskim stopniem elektryfikacji, co należy zmienić w kontekście założeń unijnych. A kluczową zaletą pomp ciepła jest to, że nawet gdy generacja prądu odbywa się w elektrowniach konwencjonalnych, gdy „nie świeci i nie wieje”, wysoka sprawność transportu ciepła sprawia, że zużycie gazu/węgla w ujęciu systemowym spada o co najmniej 50% w porównaniu do indywidualnego kotła gazowego.

Na spotkaniu pojawił się także Bartłomiej Orzeł, były pełnomocnik premiera ds. programu „Czyste Powietrze”, który aktualnie jest ekspertem think-tanku Project Tempo.

Program „Czyste Powietrze" jest w tej chwili martwy. (...) On w 10% składa się z regulacji i z pieniędzy, a w 90% – z zaufania do państwa. I to zaufanie zostało po prostu mocno nadwyrężone.
Bartłomiej Orzeł, Project Tempo

Zapaść programu ma różne przyczyny. Podczas wydarzenia wskazano niektóre z nich. Po pierwsze, w 2023 r. wprowadzono nieszczelne dotacje 100%, co przyciągnęło nieuczciwych akwizytorów, nakładających na instalacje zawyżone marże. Po drugie – zmieniono regulamin, znosząc tym samum obowiązek wyboru gazu lub pompy ciepła przy dostępie do sieci gazowej. Otworzyło to drogę do masowego montażu kotłów na pellet. A po trzecie – próbowano wstecznie obniżać przyznane dotacje oraz dodatkowo skomplikowano procedury formalne.

Reklama

Lachman pokazał również, że w mediach dochodzi do zorganizowanej wojny informacyjnej, wymierzonej właśnie w pompy ciepła. Jak mówił, portal Lega Artis, który cechuje jawna prorosyjskość, tylko w 2023 r. opublikował 560 artykułów uderzających w te urządzenia, wywołując tym samym nieuzasadniony lęk u potencjalnych inwestorów.

W Polsce ulokowane są potężne zakłady produkcyjne, zarządzane jednak przez międzynarodowe koncerny. Rodzimy przemysł oparty na polskim kapitale ma wytwarzać zaledwie kilka tysięcy pomp rocznie. Zdaniem Lachmana, bez państwowych programów wsparcie ukierunkowanych na masowe skalowanie i eksport na rynki UE, polscy producenci nie będą mieli szans w rywalizacji o konkurencyjność z gigantami branżowymi.

Technologiczna i ekonomiczna przewaga pomp ciepła zdaje się znajdować potwierdzenie w twardych danych, które przytaczali eksperci. W Polsce wciąż ma jednak brakować symetrii w rządowej polityce cenowej paliw. Zbyt dobrze trzyma się też w mediach dezinformacja. W rozwoju technologii nie pomaga również kryzys zaufania do rządzących.

Reklama