Harmony Link staje się faktem. Polska i Litwa zabezpieczają system przed Rosją

Jak podano w komunikacie PSE, Harmony Link będzie realizowany głównie w technologii kablowej, choć część połączenia powstanie również jako linia napowietrzna 220 kV.

Polsko-litewska współpraca

Umowa określa wzajemne obowiązki i podział odpowiedzialności za budowę elementu drugiego interkonektora łączącego Polskę i Litwę. Obejmuje również prace przygotowawcze, projektowe, budowlane i montażowe w rejonie punktu połączenia polskiej i litewskiej części linii.

Ponadto umowa określa zasady współpracy PSE i Litgrid oraz ich wykonawców, a także ustala organizację i kolejność realizacji poszczególnych etapów przedsięwzięcia. Opisuje szczegóły techniczne dotyczące m.in. sposobu zapewnienia kompatybilności obu systemów kablowych, które mogą pochodzić od różnych producentów, oraz przeprowadzenia badań i testów pomontażowych.

Jak poinformowano, linie kablowe zlokalizowane na terytorium Polski i Litwy zostaną połączone za pomocą tzw. muf granicznych w punkcie połączenia na pograniczu polsko-litewskim. Umowa wskazuje także na sposób usuwania ewentualnych usterek w okresie gwarancji.

Połączenie Harmony Link będzie miało strategiczne znaczenie dla systemów elektroenergetycznych i funkcjonowania rynku w naszym regionie Europy. Kwestie związane z bezpieczeństwem mają priorytet przy realizacji tego projektu.
Grzegorz Onichimowski, prezes PSE

Andrius Šemeškevičius, prezes Litgrid zaznaczył, że porozumienie jest wynikiem wielomiesięcznej współpracy między litewskimi i polskimi operatorami systemów. „Cieszę się, że uzgodniliśmy kluczowe dla obu stron kwestie, co pozwoli nam sprawnie kontynuować realizację projektu” – dodał.

PSE zaznaczają, że pierwsze połączenie międzysystemowe Polski i Litwy to LitPol Link, czyli napowietrzna linia o napięciu 400 kV Ełk Bis-Alytus. Harmony Link to projekt drugiego połączenia elektroenergetycznego, którego celem jest zwiększenie bezpieczeństwa pracy systemów elektroenergetycznych regionu oraz rozwój wymiany energii między państwami bałtyckimi a Europą kontynentalną.

Interkonektor między stacjami elektroenergetycznymi Ełk Bis w Polsce i Gižai na Litwie powstanie jako połączenie 220 kV wykorzystujące zarówno technologię kablową, jak i napowietrzną. Polska część połączenia wykonana w technologii kablowej liczyć będzie ok. 100 km. Zgodnie z harmonogramem Harmony Link ma zostać uruchomiony do końca 2030 roku. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach instrumentu „Łącząc Europę" (CEF).

Informację o kolejnych etapach tworzenia Harmony Link należy odczytywać w kontekście pełnoskalowej wojny na Ukrainie oraz uniezależniania się państw bałtyckich od rosyjskich wpływów energetycznych.

Na początku lutego ubiegłego roku państwa bałtyckie ostatecznie zsynchronizowały swoje systemy elektroenergetyczne z obszarem Europy kontynentalnej (CESA), co było równoznaczne z fizycznym, całkowitym odcięciem się od postsowieckiego pierścienia BRELL (Białoruś, Rosja, Estonia, Litwa, Łotwa).

Jak wskazuje Joanna Hyndle-Hussein z Ośrodka Studiów Wschodnich (OSW), obecność sieci elektroenergetycznej państw bałtyckich w BRELL zapewniała Rosji potężny lewar wpływów i nacisków (również politycznych) oraz dawała możliwość celowego wywołania blackoutu na ich terenie. Uruchomienie interkonektorów i udana synchronizacja odebrała Kremlowi to narzędzie.

Początkowo Harmony Link miał przebiegać po dnie Bałtyku i być podmorskim kablem prądu stałego, jednak po wielokrotnych przypadkach sabotaży zdecydowano się na zmianę koncepcji inżynieryjnej – infrastrukturę krytyczną łatwiej chronić i naprawiać na lądzie.