9,2 proc. ludności Unii Europejskiej, czyli 41 mln osób, miało problem z odpowiednim ogrzaniem swoich domów w 2024 r. Około 2/3 osób dotkniętych tak zdefiniowanym ubóstwem energetycznym mieszka w czterech największych gospodarkach UE. Najwyższy odsetek takich osób odnotowano w Bułgarii i Grecji (19 proc.), a najniższy w Finlandii (2,7 proc.). W Polsce w 2024 r. było to 3,3 proc. populacji.

Największe problemy na południu

Zgodnie z definicją Komisji Europejskiej ubóstwo energetyczne występuje wtedy, gdy gospodarstwo domowe musi ograniczyć zużycie energii w stopniu, który negatywnie wpływa na zdrowie i samopoczucie mieszkańców. Jego przyczyną są przede wszystkim wysoki udział wydatków gospodarstw domowych na energię, niskie dochody oraz niska efektywność energetyczna budynków i urządzeń.

Zgodnie z tą definicją do niechlubnej czołówki państw UE, których mieszkańcy nie byli w stanie ogrzać swoich domów na odpowiednim poziomie, w 2024 r. należały Bułgaria i Grecja (po 19 proc.), a następnie Litwa (18 proc.) i Hiszpania (17,5 proc.). Na samym końcu rankingu znalazła się Finlandia (2,7 proc.), a na drugim miejscu od końca, razem ze Słowenią – Polska (3,3 proc., około 1,2 mln osób).

Biorąc pod uwagę całą Unię Europejską, w 2024 r. średnio 9,2 proc. ludności , czyli 41 mln osób, miało problem z odpowiednim ogrzaniem swoich domów w 2024 r. Jest to spadek o 1,4 punktu procentowego w porównaniu z 2023 r. Od 2012 do 2019 r. poziom ubóstwa energetycznego w UE stale spadał. W 2020 r., ze względu na pandemię COVID-19, wskaźnik wzrósł, by w 2021 r. ponownie spaść do historycznie niskiego poziomu, podobnego do tego z 2019 r. Jednakże w 2022 r. rosyjska inwazja na Ukrainę i spowodowany nią szok cenowy na rynkach energii spowodował znaczący wzrost ubóstwa energetycznego UE, które dopiero teraz zaczyna ponownie maleć. Oprócz spadku cen energii elektrycznej i gazu, eksperci wskazują też na wpływ wdrażania działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej w państwach członkowskich.

Wpływ zimna na zdrowie

W niższej temperaturze organizm człowieka musi wykonać „więcej pracy”, aby utrzymać stałą temperaturę w ciele. Do mózgu dociera mniej krwi, a więc także mniej glukozy, co negatywnie wpływa na sprawność umysłową. W niskiej temperaturze trudniej jest się skupić. Zimno sprzyja także rozwojowi infekcji wirusowych, m.in. z powodu częstszego przebywania w zamkniętych, zatłoczonych pomieszczeniach.

W niskich temperaturach rośnie ciśnienie tętnicze, co nasila zaburzenia układu krążenia, zwłaszcza u osób, które już mają z nimi problem. Zwiększa się ryzyko powstania zakrzepów, wystąpienia udaru, zawału, napadów dusznicy bolesnej. Natomiast u astmatyków bardzo niskie temperatury mogą wywołać skurcz oskrzeli. Jak ocenił dr hab. Adam Janas, kardiolog Grupy American Heart of Poland, „ryzyko zimowych incydentów sercowo-naczyniowych jest najwyższe rano, gdy organizm przechodzi ze snu do aktywności, a ciśnienie krwi i tętno naturalnie wzrastają”.

Zimą, zwłaszcza podczas bardzo niskich temperatur, zwiększa się wydzielanie hormonów takich jak katecholaminy i aldosteron, co prowadzi do wzrostu ciśnienia tętniczego. Dochodzi także do zmian w aktywności płytek krwi oraz procesach krzepnięcia, co sprzyja powstawaniu zakrzepów. (...) U pacjentów z chorobą wieńcową może dochodzić do niedokrwienia mięśnia sercowego, nasilenia objawów, a nawet zawału. Dodatkowo w sezonie zimowym obserwuje się obniżenie poziomu hormonów tarczycy, co może pogarszać wydolność serca.
dr hab. Adam Janas, kardiolog Grupy American Heart of Poland w komunikacie nadesłanym do Polskiej Agencji Prasowej 02.02.2026