Przełomowy wyrok w Norwegii: plany wydobycia ropy i gazu bezprawne. Co ze złożami Orlenu?

Piątkowe orzeczenie oznacza zwycięstwo organizacji Greenpeace oraz Natur og Ungdom, które zaskarżyły rządowe rozstrzygnięcia dotyczące trzech złóż: Yggdrasil, Tyrving oraz Breidablikk. Sędziowie uznali, że państwo norweskie nie dopełniło ciążących na nim obowiązków podczas sporządzania ocen oddziaływania na środowisko – opisał korespondent PAP Mieszko Czarnecki.

Sąd przyznaje: zabrakło bilansu emisji

Kluczowym zarzutem, który podzielił Sąd Najwyższy, było zignorowanie klimatycznych skutków eksploatacji złóż. W rządowych raportach nie wzięto pod uwagę łącznych emisji powstających w wyniku późniejszego spalania ropy i gazu wydobywanych na norweskim szelfie.

Wyrok ma bezpośredni wymiar dla polskiego sektora energetycznego, ponieważ koncesje na objętych orzeczeniem obszarach posiada Orlen. Są to pole Tyrving – koncern ma w nim 11,9 proc. udziałów, a eksploatacja złoża rozpoczęła się w 2024 roku, oraz pole Yggdrasil – Orlen dysponuje 12 proc. udziałów, a start wydobycia zaplanowano na 2027 rok. Złoże Yggdrasil stanowi kluczowy element planów rozwojowych polskiej spółki.

Spór o skutki orzeczenia

Ogłoszenie wyroku natychmiast wywołało ostry spór prawny o to, czy przedsiębiorstwa naftowe mogą kontynuować prace. Jak opisała PAP, reprezentujący państwo norweskie mec. Fredrik Sejersted zaznaczył, że wyrok nie oznacza zakazu prowadzenia prac dla spółek wydobywczych, ponieważ nie były one formalnymi stronami postępowania. Władze mają jedynie obowiązek ponownego rozpatrzenia spraw administracyjnych.

„Nie oznacza to, że zezwolenia wygasają” – oświadczył mec. Sejersted.*

Przedstawiciele Greenpeace i Natur og Ungdom reprezentują odmienne stanowisko i wskazują, że koncerny nie mogą legalnie działać w oparciu o decyzje, które uznano za wadliwe.

„Wyrok jednoznacznie stwierdza, że te zezwolenia są niezgodne z prawem. Norwegia jest państwem prawa, w którym takie decyzje nie obowiązują. Koncesjonariusze od dziś nie posiadają ważnych pozwoleń na prowadzenie wydobycia na polach Yggdrasil, Tyrving i Breidablikk” – skomentowała dla PAP szefowa Greenpeace Norway Haldis Tjeldflaat Helle.

Organizacje zapowiedziały szczegółową analizę pisemnego uzasadnienia wyroku przed podjęciem dalszych kroków prawnych. Piątkowe orzeczenie Sądu Najwyższego jest ostateczne i zamyka wieloletni proces sądowy, który rozpoczął się w 2023 r. W styczniu 2024 r. sąd pierwszej instancji unieważnił rządowe decyzje. Następnie w 2025 r. po apelacji państwa sąd drugiej instancji podtrzymał korzystny dla ekologów wyrok.

Jak opisywała w sierpniu br. red. Magdalena Melke, w 2050 r. norweskie wydobycie ropynaftowej i gazu ziemnego może spaść niemal do zera. Bez odkrycia nowych dużych złóż gwałtowny spadek produkcji może rozpocząć się już po 2030 roku.

Jak skutecznie chronić infrastrukturę energetyczną i przygotować państwo na zagrożenia, które mogą zakłócić funkcjonowanie całego sektora? Jakie wnioski dla Polski płyną z doświadczeń państw mierzących się z bezpośrednimi atakami na infrastrukturę krytyczną? Odpowiedzi na te pytania padną podczas Kongresu Odporności Energetycznej – wydarzenia organizowanego przez Energetykę24 i Grupę Defence24, które odbędzie się 25-26 listopada 2026 r. w Warszawie.

Zapraszamy do udziału w Kongresie Odporności Energetycznej!

Szczegóły wydarzenia i rejestracja: https://www.koe24.pl/

KŁ/Mieszko Czarnecki – PAP