Droga energia uderza w chemię. „Stawką jest bezpieczeństwo”

„Producenci w innych częściach świata ponoszą niższe koszty niż przedsiębiorstwa europejskie, co przekłada się na ich większą konkurencyjność” – mówi Artur Chołody, wiceprezes Grupy Azoty w rozmowie z E24.

Jednym ze sposobów na ograniczenie tej presji jest poprawa efektywności energetycznej. To jeden z elementów strategii Grupy Azoty do 2030 r. Spółka stawia m.in. na centralizację zarządzania energią i kosztami w całej grupie.

W grupie powołano zespół specjalistów ds. energetyki. Ma on identyfikować rozwiązania, które mogą być wdrażane w kolejnych zakładach.

Jednym z przykładów tego typu działań są Zakłady Azotowe Kędzierzyn, gdzie rozwijane są technologie odzysku ciepła odpadowego. Dzięki temu latem zakład może czasowo ograniczać wykorzystanie źródeł gazowych.

– Skala potencjalnych oszczędności jest znacząca. To są oszczędności liczone w dziesiątkach milionów złotych” – wskazuje wiceprezes. Podobne rozwiązanie jest wdrażane w Tarnowie.

Nie zmienność cen, ale ich poziom

W ostatnich latach przemysłowych odbiorców energii szczególnie dotkliwie obciążała także zmienność cen energii.

„Nawet jeśli kilka lub kilkanaście dni w roku ceny energii w konkretnych godzinach spadają do zera albo poniżej zera, nie zmienia to rocznej średniej. A ta jest po prostu bardzo wysoka” – zauważa Artur Chołody.

Na końcowy koszt energii wpływają również wydatki związane z emisją CO₂. Zdaniem wiceprezesa udział kosztów ETS w rachunku przedsiębiorstw będzie miał coraz większe znaczenie. Jednocześnie rosnące koszty polityki klimatycznej zwiększają presję na europejski przemysł.

Problemem nie jest sam kierunek zmian, ale znalezienie równowagi pomiędzy redukcją emisji a konkurencyjnością europejskiej gospodarki. Dlatego Grupa Azoty postuluje, by większą część wpływów z systemu ETS przeznaczać na modernizację przemysłu.

Jeżeli mamy się dekarbonizować i prowadzić inwestycje, środki wpływające z ETS powinny być przeznaczone na dekarbonizację” – przekonuje Chołody.

Chodzi o finansowanie nowych technologii, modernizację instalacji oraz źródła energii, które pozwolą jednocześnie ograniczyć emisje i koszty produkcji.

Chemia to także bezpieczeństwo

Do kosztów energii i transformacji dochodzi także czynnik geopolityczny. Ostatnie zakłócenia łańcuchów dostaw, związane m.in. z sytuacją w Cieśninie Ormuz, pokazały, że uzależnienie od dostaw zewnętrznych może stać się istotnym ryzykiem dla gospodarki.

„Świat już nie jest jednolity. Nie jest miejscem, w którym zawsze mamy wolny przepływ towarów, kapitału i wszystkich pozostałych elementów. W pewnym momencie trzeba liczyć na siebie” – mówi Chołody.

Jego zdaniem Europa przez lata zakładała, że strategiczne produkty i surowce zawsze będzie można sprowadzić z zagranicy.

„Nie zachowaliśmy instalacji strategicznych, licząc, że z Chin zawsze będzie taniej. A teraz okazuje się, że z Chin czasami towar może nie dopłynąć” – zauważa.

Dlatego europejska polityka przemysłowa powinna uwzględniać nie tylko cele klimatyczne i konkurencyjność przedsiębiorstw, ale także bezpieczeństwo gospodarcze.

„Europa musi zadbać o swoje strategiczne instalacje” – przekonuje wiceprezes Grupy Azoty.

Cła ograniczyły presję na wzrost cen

Sytuację europejskich producentów nawozów poprawiło wprowadzenie ceł na nawozy importowane z Rosji i Białorusi. Wcześniej mieli poważne problemy z konkurencją ze strony dostawców korzystających z taniego rosyjskiego gazu.

Wprowadzenie ceł na nawozy z wschodnich kierunków, zdaniem Artura Chołody uratowało Grupę Azoty.

Jednak na rynku jeszcze przez kilka miesięcy pozostawały zapasy sprowadzonych wcześniej nawozów.

„Dopiero w grudniu ubiegłego roku zauważyliśmy, że zaczynają się one kurczyć, a sprzedaż Grupy Azoty rośnie.” – wskazuje wiceprezes.

Jak dodaje, dostawcy spoza UE oferowali produkty po cenach niższych niż koszty ich wytworzenia przez europejskich producentów.

Cła ograniczyły konkurencję z Rosji i Białorusi, ale europejscy producenci wciąż muszą konkurować z dostawcami z innych części świata.

Dzisiaj ceny gazu są największym problemem” – ocenia wiceprezes.

Niższe ceny błękitnego paliwa dałyby europejskim producentom większą przestrzeń do zwiększania produkcji i poprawy konkurencyjności. Barierą pozostaje jednak możliwość podnoszenia cen nawozów. Możliwość przenoszenia wyższych kosztów na odbiorców jest jednak ograniczona.

Jest wyraźna granica, w której rolnik może powiedzieć: te nawozy są tak drogie, że nie opłaca się już produkować
Artur Chołody, wiceprezes Grupy Azoty

Od chemii do zastosowań obronnych

Jednym ze strategicznych kierunków działalności Grupy Azoty jest także kooperacja z przemysłem obronnym. Spółka od lat współpracuje ze spółkami Polskiej Grupy Zbrojeniowej, wykorzystując swoje instalacje i kompetencje chemiczne.

Potencjał współpracy obejmuje m.in. dostarczanie kwasu siarkowego i specjalistycznych tworzyw, które mogą znaleźć zastosowanie w sektorze obronnym. Grupa pracuje też nad odzyskiwaniem produktu ubocznego powstającego po stronie odbiorcy i ponownym wykorzystaniem go w procesie produkcyjnym.

„To może być także idealny model gospodarki o obiegu zamkniętym” – przekonuje Artur Chołody.

Tańsza energia kluczem do przyszłości

Rozwój nowych obszarów działalności i utrzymanie konkurencyjności istniejącej produkcji wymagają jednak stabilnych i konkurencyjnych źródeł energii. Dlatego w najbliższych latach jednym z najważniejszych zadań Grupy Azoty będzie ograniczenie kosztów energii przy jednoczesnym dostosowaniu produkcji do wymogów transformacji klimatycznej.

Chołody wskazuje, że środki przeznaczone na rozwój własnej energetyki mogłyby zasadniczo zmienić sytuację grupy.

Gdybyśmy środki przeznaczone na inwestycję Polimery Police zainwestowali w rozwój energetyki w Grupie Azoty, bylibyśmy już samowystarczalni energetycznie
Artur Chołody, wiceprezes Grupy Azoty

Dla Grupy Azoty transformacja energetyczna to zatem nie tylko kwestia ograniczania emisji, ale także warunek utrzymania konkurencyjności i bezpieczeństwa produkcji.