Lachman: Elektryfikacja ciepłownictwa przesądzi o sukcesie transformacji

„Plan Elektryfikacji bez ogrzewania i chłodzenia nie miałby sensu. Dlatego Komisja Europejska przygotowuje jeden spójny pakiet. To właśnie sektor ciepła może zdecydować o powodzeniu całej elektryfikacji Europy” – mówi Paweł Lachman w rozmowie z E24.

Największy potencjał zmian jest w budynkach

Z dokumentów poprzedzających publikację KE wynika, że Unia Europejska chce zwiększyć udział energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii do około 32 proc. do 2030 roku. Zdaniem Pawła Lachmana, aby osiągnąć ten cel, konieczne będzie przyspieszenie elektryfikacji przede wszystkim w dwóch sektorach – transporcie oraz budynkach.

”To największy obszar do elektryfikacji. Nie chodzi wyłącznie o ogrzewanie domów jednorodzinnych, ale również o budynki wielorodzinne i całe systemy ciepłownicze” – zaznacza ekspert.

Wyjaśnia, że właśnie ogrzewanie i chłodzenie pozostają największym obszarem zużycia energii. Około 50 proc. energii końcowej w Europie przypada na ogrzewanie i chłodzenie, a w budynkach mieszkalnych ogrzewanie, chłodzenie i przygotowanie ciepłej wody odpowiadają łącznie za blisko 80 proc. zużycia energii.

Pompy ciepła kluczową technologią

Według prezesa PORT PC podstawą dekarbonizacji ogrzewania będą elektryczne pompy ciepła. Jego zdaniem ich znaczenie nie ogranicza się do budynków jednorodzinnych – mają znaleźć zastosowanie również w budynkach wielorodzinnych, obiektach komercyjnych, przemyśle oraz ciepłownictwie systemowym.

”Pompy ciepła są wyjątkową technologią, ponieważ z jednej jednostki energii elektrycznej mogą dostarczyć trzy, cztery, a nawet pięć jednostek użytecznego ciepła w skali roku. Około dwie trzecie do trzech czwartych energii pozyskują z otoczenia” – wyjaśnia.

Takie rozwiązanie pozwala jego zdaniem znacząco ograniczyć zużycie paliw kopalnych. W nowych, dobrze zaprojektowanych budynkach połączenie wysokiej efektywności energetycznej, pomp ciepła oraz energii ze źródeł odnawialnych może zmniejszyć systemowe zużycie paliw kopalnych o 65–90 proc. W budynkach istniejących, po termomodernizacji i wymianie źródła ciepła, redukcja może wynieść 50–70 proc.

Elektryfikacja także w ciepłownictwie

Planowana strategia UE ma objąć nie tylko indywidualne ogrzewanie budynków, ale również ciepłownictwo systemowe. Dużą rolę mają odegrać wielkoskalowe pompy ciepła oraz wykorzystanie ciepła odpadowego pochodzącego z przemysłu, centrów danych, oczyszczalni ścieków czy kanalizacji.

Pakiet ma także promować rozwój magazynów ciepła i chłodu, taryf dynamicznych oraz inteligentnego zarządzania energią. Dzięki temu pompy ciepła mogłyby nie tylko ogrzewać i chłodzić budynki, ale również wspierać bilansowanie systemu elektroenergetycznego.

Potrzebne zmiany w systemie wsparcia

Zdaniem prezesa PORT PC sama technologia jednak nie wystarczy. Równie ważne będzie usunięcie barier utrudniających elektryfikację ogrzewania.

Plan Elektryfikacji powinien poprawić relację cen energii elektrycznej do gazu, ograniczyć nadmierne obciążenia prądu, rozwijać sieci elektroenergetyczne oraz wynagradzać elastyczne zużycie energii
Paweł Lachman, prezes Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła

Pawł Lachman zwraca również uwagę na potrzebę bardziej kompleksowego podejścia do programów wsparcia.

”Pompy ciepła są dziś jedyną technologią transformacji, która nie ma dedykowanego krajowego porozumienia sektorowego. Tymczasem powinny być traktowane razem z magazynami energii i systemami zarządzania energią, bo te technologie wzajemnie się wzmacniają” – ocenia.

Prezes PORT PC jednocześnie pozytywnie ocenia zapowiedź zmian w programie Czyste Powietrze. Przypomnijmy wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Robert Gajda poinformował niedawno, że fundusz będzie stopniowo odchodził od dofinansowania bezpośredniego ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła. Okres przejściowy ma obowiązywać do końca 2026 roku.

”To dobra decyzja, choć szkoda, że została podjęta tak późno. Zwykłe ogrzewanie elektryczne oznacza najwyższe koszty eksploatacji. Elektryfikacja musi być jednocześnie efektywna i elastyczna” – podsumowuje Lachman.

W ostatnim sprzedaż ciepła rośnie. W pierwszym kwartale tego roku sprzedaż tych wzrosła o około 20 proc. rok do roku – wynika z danych PORT PC.  Dla porównania w 2025 r. sprzedaż pomp ciepła spadła w Polsce o 11 proc. rok do roku – do około 72 tys. urządzeń.