Apel o szybszą elektryfikację. „Nie możemy zostać w tyle”

Unijny plan zakłada wzrost udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii do 32 proc. w 2030 r. i 46 proc. w 2040 r. Tymczasem w Polsce wskaźnik ten wynosi dziś ok. 17 proc., a projekt Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) przewiduje wzrost jedynie do 20 proc. w 2030 r. i 26 proc. dekadę później.

Potrzebny mierzalny cel

Zdaniem PORT PC oznacza to pogłębianie dystansu wobec średniej unijnej i najbardziej konkurencyjnych gospodarek.

Dlatego organizacja apeluje o wyznaczenie krajowego celu – co najmniej 35-procentowego udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii do 2035 r. – oraz przygotowanie planu dalszej elektryfikacji.

 „Startujemy z poziomu wyraźnie niższego niż średnia UE, dlatego potrzebujemy ambitnego planu dojścia do minimum 35 proc. udziału energii elektrycznej w 2035 r. i wyraźnego przyspieszenia elektryfikacji. Bez jasnego celu dystans do najbardziej konkurencyjnych gospodarek będzie się tylko powiększał” – komentuje Paweł Lachman, prezes PORT PC.

Zdaniem PORT PC sama rozbudowa odnawialnych źródeł energii i przyszłej energetyki jądrowej już nie wystarczy. Równolegle trzeba tworzyć warunki do wykorzystania czystej energii elektrycznej w sektorach, które nadal opierają się na bezpośrednim spalaniu paliw kopalnych.

Organizacja postuluje w związku z tym wpisanie do KPEiK oraz przyszłej polityki energetycznej państwa mierzalnego wskaźnika elektryfikacji.

„Polska polityka energetyczna wciąż koncentruje się głównie na tym, z czego będziemy produkować energię elektryczną. Zbyt mało uwagi poświęca temu, gdzie i w jaki sposób będziemy ją wykorzystywać. Bez pomp ciepła, samochodów elektrycznych, elektryfikacji przemysłu, magazynowania energii i elastycznego popytu nie wykorzystamy w pełni potencjału OZE i energetyki jądrowej” – ocenia Paweł Lachman.

Elektryfikacja wymaga koordynacji

Elektryfikacja w praktyce obejmuje kompetencje wielu resortów odpowiedzialnych m.in. za energię, klimat, przemysł, budownictwo, transport, finanse, fundusze europejskie i aktywa państwowe. Brak skutecznej koordynacji pomiędzy nimi może sprawić, że regulacje, taryfy, programy wsparcia oraz inwestycje sieciowe będą wdrażane w różnym tempie, a nawet wzajemnie się blokować.

PORT PC proponuje więc powołanie pełnomocnika rządu ds. elektryfikacji gospodarki oraz międzyresortowego zespołu odpowiedzialnego za przygotowanie krajowego planu elektryfikacji, uzgodnienie celów sektorowych, politykę taryfową i podatkową oraz koordynację rozwoju sieci elektroenergetycznych.

„Elektryfikacja nie jest zadaniem jednego departamentu ani jednego ministerstwa. Dotyczy całego modelu funkcjonowania gospodarki. Polska potrzebuje ośrodka odpowiedzialnego za koordynację tego procesu i rozliczanego z osiągania konkretnych, mierzalnych wskaźników”– podkreśla Paweł Lachman.

Elektryfikacja wymaga spójnej polityki

Ogrzewanie i chłodzenie odpowiada dziś za około połowę końcowego zużycia energii w Unii Europejskiej, dlatego stanowią jeden z najważniejszych obszarów elektryfikacji.

Jednym z kluczowych narzędzi transformacji są pompy ciepła, których rozwój – jak podkreśla PORT PC – zależy jednak od odpowiedniego otoczenia systemowego. Obejmuje ono m.in. relacje cen energii, jakość programów wsparcia, dostępność sieci elektroenergetycznych, odpowiednie taryfy oraz możliwość elastycznego zarządzania zużyciem energii.

Zdaniem PORT PC skuteczna elektryfikacja ogrzewania i chłodzenia wymaga skoordynowanej polityki obejmującej całą gospodarkę. Jest to szczególnie ważne w Polsce, gdzie nadal użytkowanych jest około 2,5 mln pozaklasowych kotłów na paliwa stałe.

Od unijnego planu do krajowej strategii

PORT PC postuluje też, aby krajowemu planowi elektryfikacji towarzyszyły cele sektorowe dotyczące ogrzewania i chłodzenia budynków, transportu, przemysłu, ciepłownictwa systemowego, wykorzystania ciepła odpadowego i magazynowania energii.

Organizacja wskazuje też na konieczność równoległego rozwoju sieci elektroenergetycznych oraz lepszej koordynacji polityki energetycznej, przemysłowej, transportowej i budynkowej.

Plan Elektryfikacji UE może stać się dla Polski dużą szansą rozwojową: wzmocnić konkurencyjność polskiego przemysłu i tworzyć nowe miejsca pracy. Warunkiem jest potraktowanie go jako strategicznego projektu modernizacji gospodarki, a nie kolejnego unijnego obowiązku. Polska powinna aktywnie kształtować tę zmianę, zamiast być jej spóźnionym odbiorcą.
Paweł Lachman, prezes PORT PC.

Plan działania UE na rzecz elektryfikacji obejmuje rozwój elektryfikacji budynków, transportu i przemysłu, rozbudowę sieci elektroenergetycznych i magazynów energii oraz usuwanie barier cenowych, podatkowych i administracyjnych.

Według Komisji Europejskiej osiągnięcie orientacyjnego poziomu 46 proc. udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii do 2040 r. mogłoby ograniczyć wydatki Unii na import paliw kopalnych nawet o 260 mld euro rocznie. Elektryfikacja ma zwiększyć konkurencyjność gospodarki, bezpieczeństwo energetyczne i odporność ekonomiczną Europy.