Materiał sponsorowany

Warsztaty dla ponad 300 osób

25 lutego w ramach Forum Czystego Powietrza odbyły się specjalne warsztaty dla osób odpowiedzialnych za działania na rzecz poprawy jakości powietrza. Wzięło w nich udział ponad 300 urzędników, ekodoradców, energetyków gminnych, strażników miejskich. Podczas 15 tematycznych warsztatów omawiano takie kwestie jak m.in. szacowanie energochłonności budynków, ekodoradztwo w praktyce, wyzwania związane z tworzeniem gminnych programów dotacyjnych czy komunikowanie polityki antysmogowej przez samorządy lokalne. Ponadto równolegle odbywały się warsztaty dla pracowników urzędów marszałkowskich z całej Polski. Dzień warsztatowy zakończyły warsztaty dla włodarzy gmin pod przewodnictwem Adama Struzika, marszałka województwa.

Ochrona powietrza to ochrona zdrowia

Drugiego dnia (26 lutego) Forum oficjalnie otworzyła Janina Ewa Orzełowska, członkini zarządu województwa mazowieckiego. W trakcie swojego wystąpienia podkreśliła, że dyskusje o jakości powietrza to rozmowa o zdrowiu mieszkańców i przyszłości regionu. Wskazała również na konieczność wyznaczania kolejnych kroków, które pozwolą skuteczniej walczyć ze smogiem.

Następnie głos zabrał prezydent m.st. Warszawy Rafał Trzaskowski. Wskazał, że czyste powietrze to nie tylko wyzwanie środowiskowe, ale także kwestia zdrowia publicznego i społecznego zaufania. Apelował, by w komunikacji dotyczącej transformacji energetycznej używać prostych, zrozumiałych pojęć i konsekwentnie przeciwdziałać dezinformacji.

O dostępnych instrumentach wsparcia dla samorządów opowiedział natomiast Bartosz Dubiński, prezes Mazowieckiej Agencji Energetycznej (MAE), prezentując m.in. programy ELENA, EUCF i ENERCOM, które są ukierunkowane na poprawę efektywności energetycznej i wspieranie energetyki obywatelskiej.

Podczas Forum wystąpił także Piotr Łyczko z Ministerstwa Klimatu i Środowiska, który mówił o wdrażaniu dyrektywy w sprawie jakości powietrza (AAQD). Nowe przepisy obniżają dopuszczalne poziomy zanieczyszczeń nawet o połowę i mają przyczynić się do uniknięcia około 30 tys. przedwczesnych zgonów rocznie w Polsce. Dyrektywa wprowadza także obowiązek przygotowania Planów Działania na rzecz Jakości Powietrza (PDJP) i zwiększa udział mieszkańców w procesach decyzyjnych. O kontrolach wdrażania uchwał antysmogowych mówił także Mariusz Gorczyca z Najwyższej Izby Kontroli (NIK), wskazując na postępy gmin, ale również na obszary wymagające poprawy. Podsumowanie pierwszego dnia przedstawił Marcin Grądzki, dyrektor Biura Ochrony Powietrza m.st. Warszawy, apelując do samorządowców, aby mieli odwagę działać na rzecz poprawy jakości powietrza.

Samorządowe decyzje wymagają odwagi

Pierwsza debata była poświęcona lokalnym strategiom ochrony powietrza. W dyskusji moderowanej przez Marcina Podgórskiego, dyrektora Departamentu Gospodarki Odpadami, Emisji i Pozwoleń Zintegrowanych w urzędzie marszałkowskim, wzięli udział przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego, ekodoradcy i eksperci branżowi. Paneliści podkreślali, że najważniejsze decyzje – takie jak tworzenie stref czystego transportu, wdrażanie kontroli źródeł ciepła czy inwestowanie w efektywność energetyczną – mimo braku dotacji w wielu przypadkach wymagają odwagi i konsekwencji. Eksperci zwracali uwagę na konieczność lepszej współpracy między poziomem lokalnym a centralnym oraz potrzebę silniejszego wsparcia rządowego. Ekodoradcy wskazywali natomiast, że w ich pracy kluczowe są poczucie sprawczości i stały kontakt z mieszkańcami, którzy zmagają się z barierami finansowymi i informacyjnymi.

Transformacja energetyczna a walka z ubóstwem energetycznym

Druga debata moderowana przez Magdalenę Śladowską, kierowniczkę Wydziału Emisji i Ochrony Powietrza w urzędzie marszałkowskim koncentrowała się na finansowaniu transformacji energetycznej, szczególnie w kontekście osób dotkniętych ubóstwem energetycznym. Głos zabrali przedstawiciele samorządów, organizacji branżowych, banków i instytucji publicznych. Prelegenci zgodnie podkreślali, że obecna forma programu „Czyste Powietrze” nie odpowiada na potrzeby najuboższych gospodarstw domowych. Potrzebne są rozwiązania systemowe, w których mieszkańcy otrzymują realne wsparcie finansowe i organizacyjne, tak aby inwestycje w wymianę źródeł ciepła i termomodernizację nie wymagały od nich dużych nakładów własnych.

Wśród rekomendacji dla rządu znalazły się m.in. wprowadzenie 100% finansowania dla najuboższych gmin, uproszczenie procedur, stabilne regulacje i jasne wytyczne, zwiększenie dostępności audytów energetycznych czy intensyfikacja działań informacyjnych i edukacyjnych.

Jak mówić o smogu, żeby mieszkańcy chcieli słuchać?

Kolejna debata w trakcie Forum była poświęcona komunikacji społecznej i poprowadziła ją Maria Wiśnicka, zastępczyni dyrektora z m.st. Warszawy. Eksperci wskazywali, że skuteczne przekazy muszą być proste i oparte na kwestiach bliskich mieszkańcom: zdrowiu, kosztach życia, bezpieczeństwie. Podkreślono, że brak aktywnej komunikacji oddaje pole do dezinformacji. Wskazano także, że działania informacyjne samorządów powinny być stałe, przejrzyste i oparte na rzetelnych danych po to, aby mieszkańcy mogli łatwo odnaleźć potrzebne informacje o lokalnych programach i postępach w ochronie powietrza.

Rekomendacje dla samorządów – energetyka rozproszona i lokalna współpraca

Ostatnia debata dotyczyła roli samorządów jako prosumentów i uczestników rynku energii i była moderowana przez Cezarego Molskiego z MAE. Eksperci wskazali na konieczność dywersyfikacji źródeł energii, w tym wykorzystania biometanu i zasobów lokalnych; lepszego rozpoznania potrzeb energetycznych gmin; współpracy między jednostkami samorządu terytorialnego a spółdzielniami energetycznymi; integrowania inwestycji energetycznych z projektami komunalnymi; rzetelnego gromadzenia i analizy danych; inwestowania w kadry oraz edukację pracowników samorządowych czy konsekwentnej komunikacji korzyści dla mieszkańców.

Ambasadorzy Europejskiego Paktu na rzecz Klimatu

Forum odbyło się przy wsparciu Europejskiego Paktu na rzecz Klimatu, a w wydarzeniu aktywnie uczestniczyli ambasadorzy Paktu, pierwszego dnia – marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik, a drugiego –  prezydent m.st. Warszawy Rafał Trzaskowski oraz Jakub Wiech, który był prelegentem panelu poświęconego skutecznej komunikacji o smogu.

Patronat honorowy

Forum Czystego Powietrza odbyło się pod patronatem Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce, Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego.

Podsumowanie

Forum Czystego Powietrza pokazało, że kluczem do poprawy jakości powietrza w Polsce jest współpraca, odwaga decydentów i realne wsparcie dla mieszkańców. Samorządy, eksperci i instytucje apelują o szybkie, stabilne i systemowe działania – tak aby każdy mógł oddychać czystym, bezpiecznym powietrzem.