Rząd sięga po zyski z paliw. Rachunek dla Orlenu wyniesie 6 mld zł?

Rząd chce w drugim kwartale 2026 przyjąć projekt ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków z tytułu wytwarzania niektórych paliw ciekłych i ich obrotu osiągniętych w 2026 r.

Nieprecyzyjne przepisy

”Zwracamy uwagę, że zapisy są nieprecyzyjne, ale na ten moment nasz wstępny szacunek wskazuje, że przy utrzymaniu obecnego makro do końca roku, WFT w Orlenie mógłby wynieść 6 mld zł (5,2 zł na akcję), a w Unimot 60-200 mln zł (7-24 zł na akcję)” - napisał Michał Kozak w raporcie dziennym Trigon DM.

Dodał, że teoretycznie górną granicą WFT w sektorze w 2026 r. może być kwota 14,4 mld zł, jako łączny ubytek przychodów budżetowych z tytułu obniżonego podatku VAT i akcyzy w paliwach w okresie marzec-grudzień 2026 roku (1,6 mld zł miesięcznie).

W ocenie analityka Trigon DM formuła podatku windfall tax (WFT) jest na ten moment nieprecyzyjna.

”Wydaje się jednak, że rząd zdecydował się na opodatkowanie produkcji i handlu paliwami płynnymi w Polsce, zamiast upstreamu. Oznaczałoby to wpływ na obszar rafinacji i handlu paliwami w Orlenie, oraz paliw płynnych i LPG w Unimot” - napisał Michał Kozak.

Analityk przypomniał, że w latach 2022/2023 WFT obejmował obszar upstreamu w Orlenie (bez wpływu na Unimot).

”W Unimocie nie zakładaliśmy WFT, a w Orlenie przyjęliśmy podatek 5,1 mld zł, ale prognozując normalizację marż w kolejnych kwartałach. Uważamy, że rynek zdyskontował WFT w Orlenie (jako rząd wielkości 4-5 mld zł), natomiast nie uwzględniał go w wycenie Unimotu” - napisał Michał Kozak.

”Rynek powinien w coraz mniejszym stopniu uwzględniać in plus w kursie obecne świetne makro w paliwach, ponieważ nadwyżkowa marża będzie konsumowana przez WFT” - dodał.

Rządowy projekt zawiera propozycję ustanowienia nowej, epizodycznej daniny publicznej – podatku od nadzwyczajnych zysków (tzw. windfall tax) – skierowanej do przedsiębiorców prowadzących działalność w obszarze rynku ropy naftowej, tj. podmiotów będących producentami lub dokonujących z obrotu zagranicą niektórymi paliwami ciekłymi.

Podstawę opodatkowania podatkiem od nadzwyczajnych zysków stanowić będzie nadwyżka osiągniętych przez podatnika przychodów ze sprzedaży paliw ciekłych ponad kwotę przychodów z tego tytułu, jaka zostałaby osiągnięta przez tego podatnika przy zastosowaniu jego średniej marży sprzedaży paliw ciekłych z roku 2025 powiększonej o 20 proc.

Proponuje się, aby stawka podatku wynosiła 75 proc. tak określonej podstawy opodatkowania, co proporcjonalnie odzwierciedla skalę nieoczekiwanych korzyści, przy jednoczesnym pozostawieniu podatnikowi możliwości dysponowania pozostałą częścią nadzwyczajnego zysku.

System poboru daniny zostanie oparty na mechanizmie samoobliczenia, obejmującym miesięczne zaliczki oraz roczne rozliczenie za sprawą dedykowanej temu deklaracji podatkowej, co zapewnia bieżące zasilanie budżetu bez generowania nadmiernych obciążeń administracyjnych po stronie podatnika, jak i organów podatkowych.

Podatnikami podatku od nadzwyczajnych zysków będą przedsiębiorcy prowadzący, w okresie od 1 marca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu, działalność w zakresie wytwarzania paliw ciekłych lub importu/nabycia wewnątrzwspólnotowego paliw ciekłych.

W tym celu przewiduje się ustanowienie mechanizmu porównywania bieżącej dochodowości przedsiębiorstw z historycznie osiąganymi wynikami. I tak, w myśl proponowanych rozwiązań podatek obejmie tylko tę część przychodów, która przekracza poziom referencyjny, stanowiąc tym samym zysk nadzwyczajny, niezwiązany ze wzrostem produktywności po stronie podatnika czy też wcześniejszymi inwestycjami.