OZE ratują świat pogrążony w kryzysie? Nowy raport MAE

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) opublikowała raport „Renewables 2026”. Jak co roku przedstawiono w nim najnowsze prognozy i analizy oparte na ostatnich zmianach politycznych i rynkowych dotyczące sektora energetyki.

OZE = bezpieczeństwo?

„Dzięki dobrze opracowanym strategiom politycznym, odnawialne źródła energii mogą zaoferować krajom sposób na dywersyfikację koszyka energetycznego, zmniejszenie zależności od importowanych paliw i wysokich cen, obniżenie ogólnych kosztów dostaw energii elektrycznej oraz ograniczenie emisji” – czytamy w publikacji.

Wbrew wielu narracjom, odnawialne źródła energii mogą więc mieć pozytywny wpływ na bezpieczeństwo krajów, ale i na panujące w nich koszty życia. Według MAE, OZE już teraz „zapewniają znaczące korzyści w zakresie bezpieczeństwa energetycznego”.

Z analizy wynika, że gdyby od 2010 r. nie rozwijano OZE, globalne roczne zapotrzebowanie na paliwa kopalne byłoby w 2025 r. o ok. 8% wyższe, co odpowiadałoby całkowitemu zużyciu energii w Indiach. Jeśli chodzi o gaz ziemny, odnawialne źródła zastąpiły ok. 11% globalnego zapotrzebowania na ten surowiec.

Rozwój biopaliw i innych odnawialnych źródeł energii od 2010 r. pozwolił wyeliminować zużycie 2,4 mln baryłek ekwiwalentu ropy dziennie – to porównywalne z całkowitym zapotrzebowaniem na ropę w Kanadzie.
Renewables 2026

W obliczu wojny, jaką USA i Izrael wywołały w Iranie, która spowodowała blokadę cieśniny Ormuz i kryzys paliwowy na całym świecie, przyspieszył – szczególnie w gospodarkach wschodzących i rozwijających się – wzrost mocy zainstalowanych w odnawialnych źródłach energii.

Fotowoltaika ułatwia życie konsumentom

Jak czytamy: „Prognozuje się, że globalna moc zainstalowanych OZE wzrośnie o prawie 4,8 tys. GW w latach 2026-2031, czyli o 57% więcej niż w poprzednich sześciu latach”. Zaznaczono przy tym, że wzrost tych mocy w gospodarkach wschodzących i rozwijających się – poza Chinami – po raz pierwszy dorówna wzrostowi w gospodarkach rozwiniętych.

Zgodnie z tym scenariuszem, Indie staną się drugim po Chinach rynkiem wzrostowym na świecie. Co istotne – nowe ambicje spowodowały podwyższenie prognozy dla opisywanych gospodarek o prawie 20% w porównaniu do prognoz z zeszłorocznego raportu MAE.

Przyrost mocy odnawialnych w Azji Południowo-Wschodniej, na Bliskim Wschodzie i w Afryce wzrośnie niemal trzykrotnie w okresie prognozy (2026-2031 r. – przyp. red.).
Renewables 2026

Twórcy raportu zaznaczają, że choć wsparcie polityczne pozostaje kluczowym czynnikiem rozwoju OZE w gospodarkach rozwijających się, to „konsumenci w coraz większym stopniu napędzają jej wdrażanie”. Dzieje się tak, gdyż instalacje fotowoltaiczne, które są przystępne cenowo, „pomagają gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom uzyskać dostęp do bardziej niezawodnej energii elektrycznej”.

To właśnie zmiana zachowań konsumentów ma być jedną z najwyraźniejszych kwestii podczas ostatnich kryzysów energetycznych.

W obliczu wysokich cen paliw i zawodności dostaw energii z sieci, gospodarstwa domowe i małe przedsiębiorstwa coraz częściej sięgają po przystępne cenowo instalacje fotowoltaiczne, aby poprawić niezawodność dostaw energii elektrycznej i obniżyć rachunki.
Renewables 2026

Dodatkowa moc w fotowoltaice na dachach miała poprawić dostęp do energii elektrycznej i jakość usług u co najmniej 70 mln gospodarstw domowych od 2022 r. Dodatkowo MAE prognozuje, że moc instalacji fotowoltaicznych poza siecią wzrośnie 2,5-krotnie do 2031 r. Osiągnie ok. 80 GW, a wiodącą rolę odegrają: Pakistan, Afryka Subsaharyjska i Azja Południowo-Wschodnia.

Wzrost cen ropy naftowej oraz obawy o bezpieczeństwo energetyczne w obliczu wielokrotnie wspominanego kryzysu w rejonie Lewantu, skłoniły MAE do podniesienia prognozy wzrostu produkcji płynnych biopaliw o 40% w porównaniu z ubiegłorocznym raportem.

Bowiem wiele krajów, zwłaszcza w Azji Południowo-Wschodniej oraz Ameryce Łacińskiej, przyspiesza wdrażanie nowych lub wcześniej zapowiadanych wymogów dotyczących stosowania płynnych biopaliw, dążąc do zmniejszenia zależności od importowanych paliw kopalnych.

Najsilniejszy efekt obserwujemy w Azji Południowo-Wschodniej, gdzie przewiduje się, że w latach 2025-2026 zużycie biopaliw wzrośnie o 11% – co znacząco przewyższa prognozowany globalny średni wzrost na poziomie 7%. Oczekuje się, że do 2031 r. światowy popyt na płynne biopaliwa wzrośnie o blisko 30%, napędzany przede wszystkim dążeniem do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego.
Renewables 2026

Kluczowe znaczenie mają mieć solidne ramy zrównoważonego rozwoju. Ważne są mechanizmy, które zapewnią przejrzyste i weryfikowalne rozliczanie emisji gazów cieplarnianych, a także „jasne kryteria dotyczące użytkowania gruntów oraz rodzaju wykorzystywanych surowców”.

Konieczność elastyczności

MAE szacuje, że w latach 2025-2031 całkowita światowa moc zainstalowana w OZE wzrośnie o blisko 85%. Ponad ¾ tego wzrostu przypadnie – w tym scenariuszu – na fotowoltaikę. Łączna moc lądowych elektrowni wiatrowych zwiększy się z kolei o ponad 70%, osiągając do 2031 r. poziom 2040 GW.

Niezwykle istotnym wyzwaniem, ale zarazem szansą, staje się konieczność uelastycznienia systemu elektroenergetycznego.

Prognozuje się, że do 2031 r. OZE będą odpowiadać za wytwarzanie prawie 45% globalnej energii elektrycznej – wobec 33% w 2025 r. Łączny udział energii z wiatru i słońca w skali globalnej wzrośnie ponad dwukrotnie, osiągając do 2031 r. ponad 28% całkowitej produkcji energii elektrycznej.
Renewables 2026

Rosnące tempo rozwoju OZE wymusza rozbudowę sieci i połączeń międzysystemowych, zapewnienie przystępnych cenowo technologii, zwiększenie dostępności źródeł sterowalnych oraz poprawę elastyczności po stronie popytu.

Z pomocą mogą przyjść magazyny energii – przewiduje się, że do 2031 r. pojemność magazynów instalowanych po stronie odbiorcy wzrośnie niemal sześciokrotnie, przekraczając 670 GW.

Uzupełniającą się rolę w zwiększaniu wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych w transporcie odgrywają pojazdy elektryczne i biopaliwa. Zgodnie z głównym scenariuszem MAE, przewiduje się, że w analizowanym okresie zużycie energii odnawialnej w transporcie wzrośnie o 60%, co zwiększy jej udział w globalnym zapotrzebowaniu na energię w tym sektorze do 6%.

Warto zaznaczyć, że choć biogaz jest wykorzystywany w obszarze transportu drogowego, to jego zastosowanie wykracza poza tę dziedzinę. Wzmacnia on bezpieczeństwo energetyczne i tworzy nowe możliwości w zakresie paliw niskoemisyjnych.