PSE, Gaz-System i PERN jednym głosem w Brukseli. Powstaje nowe stowarzyszenie

„Celem PEIH jest stworzenie lepiej słyszalnego, polskiego głosu w Brukseli” – zaznaczał sekretarz stanu w Ministerstwie Energii Wojciech Wrochna. „To projekt unikalny. Żadne państwo członkowskie nie zdecydowało się na wspólne i zintegrowane mówienie o infrastrukturze energetycznej” – dodał Jakub Przyborowicz, dyrektor PEIH.

Ropa, gaz i sieci

Jak podkreślili założyciele stowarzyszenia, UE staje przed wyzwaniem integracji sektorów. Zdaniem przedstawicieli PSE, Gaz-Systemu i PERN-u należy przestać traktować gaz, ropę i energię elektryczną jako odrębne silosy.

Powstanie PEIH ma być odpowiedzią na potrzebę łączenia głosów z różnych sektorów i wspólnego kształtowania nowej energetyki, w tym z uwzględnieniem bilansowania systemu gazem i w przyszłości wodorem.

„Zmiany postępują szybko i musimy znaleźć na nie odpowiedź na poziomie unijnym” – zaznacza Grzegorz Onichimowski, prezes zarządu PSE. „Nie stać nas na sytuację, w której inne kraje pokrywają opłaty sieciowe z budżetu, osłabiając naszą konkurencyjność”.

Pracę nad stworzeniem stowarzyszenia rozpoczęto ponad rok temu na drodze iteracyjnych uzgodnień między spółkami. Każda z nich wskazywała na inne aspekty z zakresu transformacji i bezpieczeństwa energetycznego. PERN przywołał przykład uzyskania wsparcia w ramach pakietów TEN-E dla rozbudowy systemu rurociągów NATO w Europie Środkowo-Wschodniej (CESU). Z kolei Gaz-System podkreślał problem konieczności budowy przez Polskę gazowych mocy dyspozycyjnych dla OZE – podczas gdy 90 proc. krajów UE ma ten etap za sobą.

To właśnie kwestia synergii i integracji różnych sektorów ma być kamieniem węgielnym działalności PEIH – a także przesunięcie unijnych akcentów z ograniczenia paliw kopalnych na budowanie bezpieczeństwa i odporności systemu energetycznego.

Spółki założycielskie chcą odejść od dotychczasowej praktyki „gaszenia pożarów”, gdy polskie poprawki w Brukseli zgłaszano za późno. Nowa organizacja ma myśleć perspektywicznie i przedstawiać połączone interesy operatorów sieci elektroenergetycznych, przesyłu gazu oraz ropy, których kluczowe projekty są ze sobą połączone. A wszystko to zbiega się w aspekcie fizycznej infrastruktury energetycznej i przesyłowej.

Polski głos w Brukseli

„Projekt PEIH jest pionierski w skali europejskiej – żadne inne państwo członkowskie UE nie powołało dotąd zintegrowanej reprezentacji operatorów infrastruktury” – podkreśla Jakub Przyborowicz, dyrektor nowo powstałego stowarzyszenia. „To właśnie od infrastruktury będzie zależał kształt transformacji energetycznej i biznesu z nią związanego”.

Założyciele PEIH wskazują, że poprzez działalność stowarzyszenia chcą „pokazywać polskie sukcesy we wdrażaniu prawa europejskiego”. Liczą na to, że polskie rozwiązania mogą stać się podstawą dla tworzonej europejskiej legislacji – i to m.in. na tym powinniśmy skupić się w naszych działaniach w Brukseli.

Minister Wrochna podkreśla, że aby być efektywnym w negocjacjach unijnych, należy być obecnym na miejscu, organizować wydarzenia i spotkania. „Chcemy tworzyć lepsze regulacje unijne z korzyścią dla Polski i całej Unii” – podkreśla minister. „Regulacje europejskie stanowią 80–90% tego, co dzieje się w energetyce w Polsce”.

„Część urzędników KE w Brukseli nie ma świadomości wielu spraw, o których rozmawiamy w Polsce na co dzień – trzeba im je tłumaczyć od podstaw” – dodaje Wrochna. Jako przykład podaje dyskusje o systemie EU ETS. „Dopóki nie zaczęliśmy pokazywać skali udziału ETS w polskich kosztach wytwarzania energii, w Brukseli nikt nie zdawał sobie z tego sprawy” – podkreślił.

Jak zaznaczyli założyciele stowarzyszenia, zadaniem PEIH będzie m.in. opiniowanie propozycji KE dotyczących infrastruktury przesyłowej, proponowanie rozwiązań uwzględniających m.in. rozwój wytwarzania energii (również z jednostek gazowych), a także przeprowadzanie debaty o taryfach przesyłowych i dystrybucyjnych.

Podkreślono, że obok spraw bieżących – takich jak pakiety TEN-E czy pakiet sieciowy (ang. Grids Package) – kluczowym obszarem działalności PEIH będzie ochrona i zapewnienie odporności infrastruktury przesyłowej (nie wykluczając ropy, gazu i paliw), a także jej finansowanie.

Wieloletnie doświadczenie

Dyrektorem PEIH został Jakub Przyborowicz, który od wielu lat pracuje w Brukseli jako szef przedstawicielstwa Gaz-Systemu. Odpowiada tam m.in. za monitorowanie europejskiej legislacji i nawiązywanie bezpośrednich relacji z unijnymi decydentami. Przykładem jego zaangażowania może być pełnienie funkcji współprzewodniczącego grupy roboczej ds. polityki i regulacji w ramach organizacji Gas Infrastructure Europe (GIE).

Przyborowicz nie rezygnuje ze stanowiska w Gaz-Systemie. Pytany o swoje stanowisko w PEIH odpowiada, że na ten moment będzie pełnił rolę „osoby koncyliacyjnej”, łączącej wszystkie spółki i na co dzień prowadzącej „działania związane z twardym lobbingiem”.

Dyrektor PEIH zaznacza, że najbliższym celem stowarzyszenia będzie skonsolidowanie wiedzy spółek oraz jej praktyczne wykorzystanie w Brukseli: „Obecna koncepcja zakłada unikanie zbędnych kosztów – niestety, koszty zatrudnienia są ogromne. Stowarzyszenie powstaje także po to, aby wzmocnić zaangażowane w nie spółki oraz polską narrację, jaką przedstawiamy razem z sektorem elektroenergetycznym”.

Stowarzyszenie ma otrzymać wsparcie merytoryczne Narodowego Centrum Analiz Energetycznych (NCAE) tak, aby przedstawiane na forum unijnym raporty i inicjatywy miały swoje oparcie w twardych danych ekonomicznych i inżynieryjnych, promując pragmatyczne i racjonalne podejście do transformacji energetycznej.

PEIH zarejestrowano jako stowarzyszenie non-profit według prawa belgijskiego. Jak zaznaczył Przyborowicz w odpowiedzi na pytanie E24 dotyczące liczby pracowników na miejscu, zgodnie ze statutem "każda ze spółek członkowskich ma możliwość zatrudnienia pracownika w przedstawicielstwie w Brukseli, delegowania pracownika lub zapewnienia wsparcia merytorycznego z Warszawy".

„Formuła stowarzyszenia non-profit pozwala PEIH uczestniczyć w forach negocjacyjnych i konsultacjach Komisji Europejskiej w sytuacjach, gdy udział pojedynczych komercyjnych operatorów jest wykluczany” – podkreślił Przyborowicz.

„Europejska polityka energetyczna coraz częściej musi patrzeć na energię elektryczną, gaz i paliwa jako elementy jednego, wzajemnie powiązanego systemu. Decyzje podejmowane dziś w Brukseli będą miały bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo dostaw, odporność infrastruktury i konkurencyjność europejskiej gospodarki przez kolejne dekady. Dlatego chcemy, aby w tej debacie silniej wybrzmiewał głos operatorów infrastruktury oraz polskie doświadczenia” – mówi dyrektor PEIH.