Mały atom w Polsce z nowym otwarciem. Orlen i Synthos zawarły porozumienie

Jak podaje Bartłomiej Sawicki, dziennikarz Rzeczpospolitej, porozumienie ma rozstrzygać najważniejsze kwestie, które w ostatnich miesiącach budziły wątpliwości we współpracy Orlenu ze spółką Michała Sołowowa. Uzgodnienia obejmują zarówno zasady udziału partnerów w poszczególnych projektach, jak i sposób podejmowania decyzji dotyczących budowy reaktorów.

Orlen i Synthos uzgodniły zasady współpracy

Nowe ustalenia mają uporządkować współpracę Orlenu z Synthos Green Energy i ułatwić realizację planowanych inwestycji.

Uzgodnienia dotyczą m.in. utworzenia spółek celowych odpowiedzialnych za projekty we Włocławku i Stawach Monowskich, a także kwestii organizacyjnych związanych z funkcjonowaniem OSGE. To właśnie te lokalizacje wskazywane są jako jedne z pierwszych miejsc planowanego rozwoju technologii SMR w Polsce.

Zgodnie z przyjętym modelem pierwszeństwo w realizacji otrzyma projekt we Włocławku. Inwestycja ma być prowadzona etapami przez spółkę BWRX-300 Włocławek sp. z o.o., kontrolowaną przez Orlen. Według informacji Rzeczpospolitej koncern ma objąć 70 proc. udziałów w spółce, natomiast na Synthos Green Energy przypadnie pozostałe 30 proc. Orlen ma też uzyskać pełną kontrolę operacyjną nad podmiotem i odpowiadać za kluczowe decyzje związane z prowadzeniem inwestycji.

Podobny podział udziałów przewidziano dla projektu w Stawach Monowskich koło Oświęcimia, jednak w tym przypadku inwestorem wiodącym będzie Synthos Green Energy. Dla kolejnych etapów obu przedsięwzięć mają zostać określone odrębne harmonogramy, budżety i zakresy prac. Finansowanie następnych faz będzie uzależnione od realizacji wcześniej przyjętych założeń.

Nowe zasady jasno określają podział obowiązków między partnerami, a jednocześnie pozwalają Synthos Green Energy wykorzystać swoje doświadczenie w rozwoju floty reaktorów. Porozumienie precyzuje również udział Orlenu w realizacji najważniejszych projektów OSGE.

Wyjaśniono sporne kwestie

Jednym z tematów wymagających uzgodnienia były opłaty licencyjne oraz sposób przekazywania środków właścicielowi technologii BWRX-300. Jak wynika z informacji przytaczanych przez Rzeczpospolitą, również te kwestie zostały wyjaśnione.

Zawarte porozumienie kończy kolejny etap rozmów i rozwiewa wątpliwości dotyczące dalszego udziału Orlenu w programie małych reaktorów jądrowych. Oznacza to, że koncern zamierza kontynuować współpracę z Synthosem przy projekcie/

Nie oznacza to jednak całkowitego wykluczenia alternatywnych rozwiązań technologicznych. Nadal rozważana jest możliwość budowy reaktora średniej wielkości w technologii CANDU, o mocy około 500 MW. Takie rozwiązanie mogłoby stanowić alternatywę w przypadku pojawienia się kolejnych trudności we współpracy przy obecnym programie.

Jak zaznacza Rzeczpospolita, rozmowy dotyczące technologii CANDU pozostają jednak na wstępnym etapie i nie ma podstaw, by traktować ten projekt jako konkurencyjny wobec programu BWRX-300.

Kolejne umowy w 2026 roku

Przed partnerami pozostają następne etapy przygotowań. Obejmują one badania środowiskowe i lokalizacyjne, prace nad modelem wsparcia we współpracy z Ministerstwem Energii, a także przygotowanie i złożenie wniosku o zezwolenie na budowę do Państwowej Agencji Atomistyki.

Orlen i Synthos chcą jeszcze w 2026 r. uzupełnić porozumienie ramowe o szczegółowe postanowienia w umowach wykonawczych. Dopiero te dokumenty mają precyzyjnie określić zasady realizacji poszczególnych przedsięwzięć.

OSGE planuje rozwój floty reaktorów

Porozumienie jest kolejnym etapem współpracy przy projekcie Orlen Synthos Green Energy, spółki powołanej do realizacji inwestycji w małe reaktory jądrowe. W sierpniu 2025 r. Orlen i Synthos uzgodniły nowy model funkcjonowania OSGE, w której obie firmy mają po 50 proc. udziałów. Ustalono wówczas m.in. zasady rotacji na stanowiskach prezesa zarządu i przewodniczącego rady nadzorczej co trzy lata oraz zapewniono spółce pełny dostęp do technologii BWRX-300.

OSGE zakłada budowę w Polsce floty reaktorów opracowanych przez GE Vernova Hitachi. Spółka dysponuje decyzjami zasadniczymi dotyczącymi 24 bloków w sześciu lokalizacjach. Wśród pierwszych wskazywanych miejsc inwestycji znajdują się Włocławek, Stawy Monowskie oraz Stalowa Wola.

Strategia Orlenu przewiduje uruchomienie co najmniej dwóch bloków SMR do 2035 r.