Czy Węgry zerwą atomowy kontrakt z Rosją? Przyszłość elektrowni jądrowej Paks

Realizację projektu były wieloletni premier Węgier Viktor Orban powierzył Rosatomowi w 2014 r. bez przeprowadzenia przetargu – opisała agencja. Rozbudowa elektrowni Paks to obecnie największy projekt jądrowy Rosatomu w krajach UE.

Miliardowe koszty i unieważniona zgoda UE. Rząd Magyara zdecyduje o losie Paks II

Rząd premiera Petera Magyara ma podjąć ostateczną decyzję w sprawie rozbudowy Paksu w tym roku lub na początku przyszłego. Pierwotnie wartość projektu oszacowano na 12,5 mld euro, a do momentu wylania pierwszego betonu w lutym br. kosztował Węgry ponad 2 mld euro.

Rosatom oświadczył, że nadal realizuje projekt zgodnie z harmonogramem uzgodnionym z klientem. Jednocześnie trwa produkcja głównego wyposażenia przyszłych bloków energetycznych.

„Nie otrzymaliśmy od klienta żadnego formalnego zawiadomienia o zamiarze rozwiązania umowy, ani nie widzimy żadnych prawnie uzasadnionych podstaw do podjęcia takiej decyzji” – stwierdził rzecznik firmy w odpowiedzi przesłanej pocztą elektroniczną na zapytanie Reutersa.

Pierwotna umowa z Rosatomem była zmieniana jak dotąd pięć razy, a szósta poprawka została przygotowana, ale nie została podpisana. Zgodnie z orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 2025 r. zgoda Komisji Europejskiej na pomoc państwa dla projektu została unieważniona.

Pomimo kosztów i złożoności energetyki jądrowej węgierski rząd zdecydowanie opowiada się za energią jądrową, której potrzebuje, aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na energię. Jako rozwiązanie tymczasowe w oczekiwaniu na rozbudowę elektrowni w Paks, Budapeszt rozważa wystąpienie o zgodę na ⁠20-letnie przedłużenie koncesji na eksploatację czterech istniejących reaktorów rosyjskiej produkcji w Paks. Koncesje te wygasają w latach 2032-2037.

Unijna zależność od uranu z Rosji i letnia susza na Dunaju

Od początku rosyjskiej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 r. państwa członkowskie UE ograniczyły import rosyjskiej ropy i gazu. Rosatom uniknął jednak sankcji UE, a według danych Światowego Stowarzyszenia Energii Atomowej w 2025 r. Rosja dostarczyła około 23% wzbogaconego uranu do UE oraz 16% jej zapotrzebowania na uran naturalny.

Obecnie elektrownia Paks dysponuje czterema blokami jądrowymi, których łączna moc to ok. 2000 MW. Zaczęły pracować w latach 1982-1987, a ich eksploatacja ma zostać zakończona pomiędzy 2032 a 2037 r. – pisała niedawno red. Dominika Góra. Paks II ma składać się z kolejnych dwóch bloków. Każdy z nich ma mieć moc 1200 MW.

Pod koniec lipca susza dotykająca Dunaj doprowadziła do wyłączenia prawie 1 GW mocy w elektrowniach jądrowych w Rumunii i na Węgrzech. Rekordowo niski poziom wody wpływa na chłodzenie reaktorów. Ostatecznie w drugiej połowie sierpnia premier Magyar oświadczył, że elektrownia Paks uniknęła całkowitego wyłączenia.