Kopalnia Turów znów hałasuje. Kilka przekroczeń norm po stronie czeskiej

Wyniki pierwszego w tym roku pomiaru wynikającego z pracy Kopalni Węgla Brunatnego Turów są gorsze od ubiegłorocznych – pisze portal zgorzelec.info na podstawie informacji przekazanych przez czeski Urząd Wojewódzki Kraju Libereckiego. Strona czeska oczekuje wdrożenia środków zapobiegawczych.

Niebezpieczny hałas

Ministerstwo Środowiska Czech udostępniło protokół protokół pierwszego w tym roku pomiaru poziomu hałasu w ramach trwającego monitoringu związanego z przedsięwzięciem „Kontynuacja wydobycia złoża węgla brunatnego Turów”. Pomiary trwały w dniach 20–27 kwietnia 2026 r. w godzinach nocnych między 22 a 6 rano. Przeprowadzał je Instytut Zdrowia z siedzibą w Ostrawie, a konkretnie Krajowe Laboratorium Referencyjne ds. Hałasu Komunalnego (NRL) w lokalizacjach w gminach Uhelná i Oldřichov na Hranicích. To obszary położone tuż przy granicy z Polską.

Przeprowadzono także pomiary w jednym miejscu pomiarowym w Polsce. Pomaga to w lepszej identyfikacji hałasów pochodzących z kopalni i odróżnieniu ich od hałasów tła. W 2023 r. ciągłe pomiary w tym punkcie przeprowadza strona polska, a czeskie laboratorium ma do nich dostęp online.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, aby średni roczny poziom hałasu dochodzącego z zewnątrz w nocy nie przekraczał poziomu 40 dBA, by uniknąć negatywnych skutków dla zdrowia. W Polsce normy dopuszczalnego hałasu w nocy wynosi 40 dB w uzdrowiskach i na terenie osiedli domów jednorodzinnych oraz 45 dB na terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, mieszkaniowo-usługowej i rekreacyjno-wypoczynkowej i w centrum miast powyżej 100 tys. mieszkańców.

Wyniki pomiarów

W kwietniu w miejscowości Uhelná – jednej z położonych najbliżej kopalni Turów – po raz pierwszy od rozpoczęcia tych pomiarów przekroczono wartość graniczną dla całodobowego obciążenia hałasem wynoszącą w Czechach 40 dB. Średni poziom ciśnienia akustycznego wyniósł tam 41,1 dB. Ostatni pomiar z zeszłego roku wyniósł 35,9 dB. W drugim punkcie pomiarowym w miejscowości Oldřichov na Hranicích odnotowano średni poziom ciśnienia akustycznego wynoszący 36,8 dB – podczas ostatniego pomiaru w ubiegłym roku było to 33,5 dB. Niepewność pomiarowa wynosiła 1,8 dB.

Poziom ciśnienia akustycznego jest wyrażony w skali logarytmicznej i opisuje stosunek średniego kwadratu ciśnienia akustycznego (wyrażonego w paskalach) do ciśnienia odniesienia. Nie uwzględnia różnej czułości ucha na dźwięki o różnych wysokościach.

W czasie pomiarów odnotowano także osiem przypadków przekroczenia normy higienicznej L Aeq, 1h, czyli równoważnego poziomu dźwięku ciągłego, ważonego krzywą A, zmierzonego w czasie jednej godziny (wrażony w dBA). Poziom dźwięku uwzględnia już właściwości ludzkiego słuchu i zmienną czułość ucha na dźwięki o różnych wysokościach, jest więc lepszym wyznacznikiem głośności. Zależnie od warunków, używa się różnych krzywych, by najlepiej oddać środowisko, w jakim funkcjonowałoby ludzkie ucho. Krzywa A tłumi niskie częstotliwości, aby naśladować charakterystykę słuchu przy niskich poziomach głośności.

Tak więc w kwietniu odnotowano pięć przypadków przekroczenia normy (po odjęciu niepewności) w punkcie pomiarowym w miejscowości Uhelná:

• w nocy 21 kwietnia 2026 r. (40,2 dBA),
• w nocy 22 kwietnia 2026 r. (45,6 dBA), 
• w nocy 23 kwietnia 2026 r. (44,7 dBA), 
• w nocy 24 kwietnia 2026 r. (44,5 dBA),
• w nocy 26 kwietnia 2026 r. (43,0 dBA). 

Oraz trzy przypadki w punkcie pomiarowym w miejscowości Oldřichov na Hranicích: 

• w nocy 22 kwietnia 2026 r. (40,6 dBA), 
• w nocy 23 kwietnia 2026 r. (40,1 dBA),
• w nocy 27 kwietnia 2026 r. (40,8 dBA).

Hałaśliwa kopalnia

Z technicznej analizy danych i kierunku dźwięku wynika, że źródłem tego hałasu była kopalnia Turów. Czeskie Ministerstwo Środowiska wezwało więc stronę polską, by podjęła działania w celu zmniejszenia obciążenia hałasem.

To nie pierwszy raz, gdy kopalnia zakłóca ciszę nocną w Czechach. Tego problemu dotyczyło spotkanie, które odbyło się w lipcu zeszłego roku. Pomiary prowadzone wówczas po stronie czeskiej wykazały, że hałas z kopalni od 2021 r. do maja 2022 r. w 22 przypadkach przekraczał nocny limit 40 dB.

Jak mówił wówczas Martin Puta, szef samorządu w kraju libereckim, „występują krótkotrwałe przekroczenia, co w dłuższej perspektywie jest nie do zaakceptowania”. Proponował tymczasowe rozwiązania problemu: „na przykład w nocy w części kopalni nie będą funkcjonowały transportery taśmowe i inne maszyny wydobywcze, o ile nie zostaną znalezione rozwiązania techniczne, które obniżą poziom hałasu”.

Jak dotąd strona polska zainwestowała już wmontaż ekranów akustycznych i osłon dźwiękochłonnych oraz nowe, cichsze urządzenia, a także wycofała część sprzętu z pracy na nocnych zmianach. Łączna wartość tych i innych inwestycji w zmiany w kopalni Turów przekroczyła 14 mln zł.

Co teraz zrobią Polacy?

Strona polska przekazała czeskiemu Ministerstwu Środowiska, że podjęła decyzję o całkowitym wyłączeniu w godzinach nocnych najgłośniejszej koparki K-22. Pracowała ona tuż przy granicy z Republiką Czeską. Jak przekazał portal zgorzelec.info, „Ministerstwo Środowiska z dużym zadowoleniem przyjmuje ten środek organizacyjny, który może mieć bezpośredni pozytywny wpływ na sytuację na dotkniętym tym problemem terytorium czeskim”. Polacy przeprowadzają obecnie także testy systemu monitorowania poziomu hałasu w bezpośredniej okolicy kopalni Turów. Powinien on pomóc w zapobieganiu powstawania nadmiernego hałasu pochodzącego z kopalni.

Czeski resort środowiska otrzymał z krajowego laboratorium już wyniki drugiego pomiaru hałasu, przeprowadzonego w dniach 11-18 maja w godzinach nocnych. Nie odnotowano już  przekroczenia długoterminowego poziomu hałasu. Przekroczenie normy higienicznej  L Aeq, 1h odnotowano raz – w miejscowości Uhelná. Ministerstwo planuje dalszy monitoring na badanym obszarze.