Rząd przyjął projekt ustawy. Ma pomóc poszkodowanym w programie Czyste Powietrze

O przyjęciu projektu poinformowała we wtorek minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska. „Osoby oszukane będą mogły zawiesić spłatę długu, który powstał wskutek oszustwa, państwo wesprze ich w ściganiu sprawców i będzie dochodzić spłaty zobowiązań od oszustów” – napisała na platformie X.

Projekt Ministerstwa Klimatu i Środowiska ma pomóc właścicielom domów jednorodzinnych, którzy wpłacili wykonawcom zaliczki na termomodernizację, ale prace nie zostały wykonane z winy firmy i nie zostały też prawidłowo rozliczone.

Problem z nierzetelnymi wykonawcami

Obecnie wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej są zobowiązane do dochodzenia zwrotu wypłaconych zaliczek bezpośrednio od beneficjentów, również w sytuacji, gdy to wykonawca odpowiada za powstałe nieprawidłowości.

W praktyce oznacza to, że osoba, która padła ofiarą nierzetelnej firmy, może zostać zobowiązana do zwrotu środków otrzymanych w ramach programu.

Rozwiązania zaproponowane w przyjętej ustawie mają zmienić ten mechanizm. Poszkodowani będą mogli ubiegać się o zawieszenie spłaty zobowiązania, a w określonych sytuacjach również o umorzenie.

Jednocześnie fundusze ochrony środowiska zyskają możliwość kierowania roszczeń bezpośrednio przeciwko nierzetelnym wykonawcom. Ma to przenieść ciężar dochodzenia należności z poszkodowanych beneficjentów na podmioty odpowiedzialne za nieprawidłowości.

Wniosek do prokuratury i funduszu

Zgodnie z projektem zawieszenie spłaty wierzytelności będzie możliwe po złożeniu odpowiedniego zawiadomienia do prokuratury oraz wniosku do właściwego wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska.

Beneficjent będzie mógł w ten sposób wstrzymać spłatę zobowiązania do czasu wyjaśnienia sprawy. W określonych przypadkach należność będzie mogła zostać następnie umorzona.

Nawet 280 mln zł w umowach

Według danych przedstawionych pod koniec lipca przez wiceministra klimatu Krzysztofa Bolestę wartość umów, w których mogło dojść do oszustw, wynosi maksymalnie 280 mln zł brutto. Kwota ta obejmuje odsetki. Łączna wartość netto umów, w których mogło dojść do nieprawidłowości, to około 200 mln zł.

Resort klimatu posiada informacje o ponad 600 postępowaniach prowadzonych przez organy ścigania w związku z potencjalnymi oszustwami.

Liczba postępowań nie odpowiada jednak liczbie poszkodowanych beneficjentów. Jedno postępowanie może obejmować kilku właścicieli domów, a jedna sprawa może dotyczyć wykonawcy, który realizował wiele umów.

Według Bolesty liczba poszkodowanych właścicieli domów jest więc zdecydowanie większa niż 600.

Kolejne zmiany w Czystym Powietrzu

Projekt ustawy dotyczący poszkodowanych przez wykonawców jest jednym z elementów zmian w programie „Czyste Powietrze”. 20 lipca weszły w życie kolejne modyfikacje jego zasad.

Zmiany mają m.in. ułatwić części właścicieli domów dostęp do dofinansowania, wydłużyć czas przeznaczony na rozliczenie inwestycji oraz ograniczyć część formalności. To kolejny etap przebudowy programu po reformie przeprowadzonej w marcu 2025 r.

Od uruchomienia programu podpisano ponad 971 tys. umów o dofinansowanie, zakończono ponad 645 tys. Inwestycji i wypłacono niemal 22 mld zł, z czego ponad połowę w ciągu ostatnich dwóch lat.