Przełomowy wyrok NSA: samodzielne magazyny energii bez zasady dobrego sąsiedztwa

Wyrok NSA w sprawie II OSK 975/26 dotyczy samodzielnych magazynów energii, które nie są połączone z instalacją wytwórczą OZE. Sąd uznał, że mieszczą się one w szeroko rozumianej definicji infrastruktury technicznej.

Rozstrzygnięcie ma szczególne znaczenie dla dużych, wielkoskalowych magazynów energii. Jak wskazuje dr Aleksandra Błaszczyńska-Śmigielska, która prowadziła tę sprawę w imieniu kancelarii Kosiński Advisors, wyrok NSA może mieć przełomowe znaczenie dla rozwoju tego sektora.

Ustawodawca pominął samodzielne obiekty

To orzeczenie jest istotne i można je uznać za przełomowe, jeżeli chodzi o możliwość lokalizowania samodzielnych magazynów energii bez konieczności stosowania zasady dobrego sąsiedztwa. Do tej pory istniał bowiem spór, czy takie magazyny mogą być traktowane jako urządzenia infrastruktury technicznej, podobnie jak sieci energetyczne, gazociągi czy transformatory
dr Aleksandra Błaszczyńska-Śmigielska, Kosiński Advisors

Dr Aleksandra Błaszczyńska-Śmigielska przypomina, że przepisy przewidywały wyjątek od zasady dobrego sąsiedztwa dla urządzeń infrastruktury technicznej.

„Kilka lat temu ustawodawca rozszerzył je również na instalacje wytwórcze, czyli instalacje OZE, także takie, z którymi połączony jest magazyn energii. Problem polegał jednak na tym, że instalacja OZE jest instalacją wytwórczą. Samodzielny magazyn energii, który nie jest połączony z instalacją wytwórczą, nie mieścił się w tym wyłączeniu. W efekcie powstała luka – ustawodawca, ułatwiając lokalizowanie instalacji OZE, nie uwzględnił sytuacji, w której magazyn energii funkcjonuje jako niezależny obiekt” – wyjaśnia Aleksandra Błaszczyńska-Śmigielska w rozmowie z E24.

W tym kontekście jej zdaniem najnowsze orzeczenie NSA ma kluczowe znaczenie. Przesądza bowiem, że samodzielny magazyn energii może być traktowany jako urządzenie infrastruktury technicznej, a więc nie musi podlegać zasadzie dobrego sąsiedztwa w taki sam sposób jak standardowa inwestycja wymagająca określenia odpowiedniego sąsiedztwa.

Wyrok ważny dla dużych projektów

Orzeczenie dotyczy przede wszystkim dużych, wielkoskalowych magazynów energii, a nie mikroinstalacji prosumenckich. W przypadku dużych projektów może realnie ułatwić proces inwestycyjny i poszerzyć katalog lokalizacji, które będą brane pod uwagę.

„Z perspektywy inwestorów znaczenie tego rozstrzygnięcia jest więc ogromne. Mogą oni już powoływać się na to orzeczenie przy planowaniu i realizacji samodzielnych magazynów energii. Oczywiście pozostaje pytanie, czy przyjęta wykładnia się utrzyma i czy ustawodawca nie zdecyduje się w przyszłości na zmianę przepisów. Na ten moment jest to jednak bardzo istotny argument dla inwestorów planujących tego rodzaju projekty” – podsumowuje prawniczka.

Magazyny energii w fazie szybkiego wzrostu

Na razie potencjał działających w Polsce wielkoskalowych magazynów energii jest stosunkowo skromny. Z ostatniego raportu Agencji Rynku Energii wynika, że choć w ubiegłym roku było widać wyraźny wzrost inwestycji w magazyny energii, liczba takich urządzeń w krajowym systemie elektroenergetycznym wciąż pozostaje niewielka w porównaniu z europejskimi liderami.

Na koniec ubiegłego roku w Polsce do sieci przyłączonych było 114 tys. magazynów energii o łącznej mocy 2,34 GW i pojemności 8,85 GWh. Choć dane dotyczące mocy i pojemności mogą robić wrażenie, na te wyniki składają się w zdecydowanej większości wybudowane dekady temu elektrownie szczytowo-pompowe. Potencjał bateryjnych magazynów energii był na koniec 2025 r. znacznie mniejszy.

To jednak powinno zmienić się już w tym roku. W Polsce powstają pierwsze wielkoskalowe bateryjne magazyny energii, które po uruchomieniu będą należeć do największych instalacji tego typu w Europie.

Pokazują to dane brytyjskiego think-tanku Ember, który przeanalizował rozwój europejskiego portfela największych projektów magazynów energii.

Według danych Ember, Polska zajmuje 3. miejsce w Europie pod względem przygotowywanych inwestycji w wielkoskalowe magazyny energii w segmencie „utility”, z portfelem projektów w fazie realizacji i planowania szacowanym na ponad 10 GW. Ustępujemy w tym zakresie jedynie Niemcom i Włochom.