Rachunki za prąd: co trzeci Polak obawia się problemów z płatnościami

Jedna trzecia odbiorców w Polsce obawia się, że w ciągu najbliższego roku może mieć problemy z zapłaceniem rachunku za energię elektryczną. 21 proc. konsumentów przeznacza na koszty energii ponad 10 proc. swoich dochodów – wynika z badania EY Global Energy Consumer Research 2026.

Polacy deklarują problem z opłaceniem rachunków

W Polsce już 34 proc. odbiorców spodziewa się problemów z uregulowaniem rachunków za prąd w ciągu najbliższego roku. Podobne zjawisko jest obserwowane w skali globalnej – na świecie to około 32 proc. konsumentów. Jedna piąta odbiorców w Polsce i niemal ¼ (23 proc.) na świecie przeznacza co najmniej 10 proc. swojego wynagrodzenia na energię. W definicji EY jest to próg ubóstwa energetycznego. Tylko 45 proc. konsumentów w Polsce i na świecie ocenia swoją sytuację energetyczną jako bezpieczną.

Niepewność konsumentów dotyczy dziś nie tylko wysokości rachunków, lecz także tego, jak będą się one kształtować w kolejnych miesiącach. Utrudnia to planowanie domowego budżetu i sprawia, że poczucie bezpieczeństwa energetycznego coraz silniej wiąże się z przewidywalnością kosztów w dłuższej perspektywie.
Jarosław Wajer, Lider Działu Energetyki, Partner EY Polska

Choć konsumenci aktywnie poszukują sposobów na zmniejszenie wydatków na energię, to już trzy czwarte z nich deklaruje, że robi już wszystko, co może, by zmniejszyć wydatki na energię. Globalnie uważa tak 79 proc. odbiorców. Wśród konsumentów rośnie poczucie bezsilności. Najczęściej deklarowane działania na rzecz oszczędności energii to większe zainteresowanie monitorowaniem zużycia energii (74 proc. odbiorców w Polsce, 76 proc. globalnie), analizą rachunków (73 proc. w Polsce, 75 proc. globalnie). Jednocześnie w kraju zainteresowanych rozwiązaniami obniżającymi koszty energii jest 68 proc. odbiorców – to istotnie mniej niż średnia globalna wynosząca 77 proc.

Kto powinien wspierać Polaków w kryzysie energetycznym?

Polscy konsumenci – aż 65 proc. – oczekują wsparcia w tym zakresie ze strony firm energetycznych. Jednocześnie tylko 9 proc. z nich ocenia, że je otrzymuje. W skali globalnej twierdzi tak 31 proc. odbiorców.

Konsumenci oczekują od dostawców przede wszystkim rekomendacji taryf mogących obniżyć rachunek za prąd. Chcą, by zalecenia uwzlędniały warunki mieszkaniowe i zużycie energii (43 proc. konsumentów), a także, by dostawcy energii oferowali większe korzyści za ograniczenie zużycia energii lub zmianę pory jej wykorzystania (37 proc.). Zmiana pory wykorzystania energii pomaga w bilansowaniu systemu, borykającego się z nadpodażą w ciągu dnia, gdy pracuje fotowoltaika, i niedoborem wieczorem, gdy zapotrzebowanie wzrasta. Stosunkowo liczna grupa odbiorców (37 proc.) oczekuje, by ich dostawca przedstawiał koszty energii na rachunku w bardziej zrozumiały sposób. To rozwiązanie jest częścią ustawy dotyczącej deregulacji rynku energii, którą prezydent Karol Nawrocki podpisał w lipcu tego roku. Niewielu odbiorców (16 proc.) jest natomiast zainteresowanych porównaniami własnego zużycia energii z np. sąsiadami.

Największym wyzwaniem dla sektora energetycznego staje się obecnie luka między oczekiwaniami klientów a rzeczywistym doświadczeniem. Konsumenci oczekują nie tylko sprzedaży energii, ale również wsparcia w podejmowaniu decyzji, doradztwa oraz pomocy w odnalezieniu się w coraz bardziej złożonym świecie taryf, technologii i programów wsparcia. Z perspektywy klientów dostawca energii powinien stać się przewodnikiem po procesie transformacji energetycznej.
Jarosław Wajer, Lider Działu Energetyki, Partner EY Polska

Polacy oczekują także wsparcia w obniżaniu kosztów energii od rządu (63 proc.) oraz samorządów (47 proc.).

Skąd zdaniem Polaków wynikają wysokie koszty energii?

Polscy konsumenci oceniają sytuację na rynku energii przede wszystkim przez pryzmat czynników, które bezpośrednio przekładają się na ich rachunki. Jednocześnie rzadziej dostrzegają wpływ zjawisk, które w dłuższej perspektywie mogą w coraz większym stopniu kształtować koszty i stabilność dostaw – od ekstremalnych warunków pogodowych po rosnące zapotrzebowanie na energię. Pokazuje to, jak ważne jest wyjaśnianie nie tylko kosztów transformacji, lecz także budowanie społecznej świadomości na temat zasadności poszczególnych działań.
Marcin Witkowski, Dyrektor EY, zespół Business Consulting

Jedynie 17 proc. badanych z Polski wskazuje na ekstremalne zjawiska pogodowe i klęski żywiołowe jako czynnik wpływający na wzrost cen energii. Na świecie jest to 27 proc. respondentów. Również mniej Polaków ocenia jako istotną wagę wpływu rosnącego zapotrzebowania na energię ze strony centrów danych – 16 proc. wobec 23 proc. w skali globalnej.

Wśród najczęściej wymienianych czynników wśród polskich konsumentów pojawia się inflacja (71 proc., globalnie 69 proc.), marże dostawców energii (49 proc., globalnie 48 proc.). Jako jeden z kluczowych czynników wpływających na wyższe rachunki za prąd Polacy wskazują także polityki wspierające rozwój OZE – jest to aż 46 proc. respondentów. Globalnie jest to 34 proc. badanych. Jest to największa różnica widoczna między Polską a średnią globalną.