ZBUD to jedna z siedmiu polskich firm współpracujących z Westinghouse nad spełnieniem amerykańskiego standardu dla dostawców dla energetyki jądrowej – NQA-1. Posiadanie tego standardu warunkuje udział w realizacji kluczowych komponentów jądrowych o najwyższych wymaganiach jakości i bezpieczeństwa. Jak przekazał Andrzej Wilk, wiceprezes ZBUD, firma chce ukończyć pierwszy etap tego procesu do końca roku.

Co produkuje ZBUD?

ZBUD to firma projektująca i produkująca sprzęt i urządzenia dla energetyki, hutnictwa i przemysłu ciężkiego, w tym suwnice, żurawie i wciągarki, a także instalacje do transportu ładunków o dużej masie. Obecnie stara się o standard NQA-1, czyli Nuclear Quality Assurance-1, opracowany przez Amerykańskie Towarzystwo Inżynierów Mechaników (ASME). Jest on zatwierdzony przez amerykański dozór jądrowy NRC i jest powszechnie stosowaną normą w przemyśle pracującym na potrzeby energetyki jądrowej. Obejmuje projektowanie, produkcję i inspekcję komponentów w instalacjach jądrowych. ASME oferuje Program Certyfikacji NQA-1.

Faza pierwsza jest przewidziana do końca tego roku. Obejmuje ona przygotowania do zapewnienia naszym procesom produkcyjnym oraz zakresowi wymaganej dokumentacji jakości wymaganej w przemyśle jądrowym.
wiceprezes ZBUD Andrzej Wilk

ZBUD rozpoczął proces w marcu. Spółka pracuje też nad spełnieniem wymogów ISO 19443 – międzynarodowej normy dla firm z łańcucha dostaw dla energetyki jądrowej.

Miejsce ZBUD w budowie elektrowni jądrowej

Zdaniem wiceprezesa Andrzeja Wilka jedyne ryzyko wynikające z rozpoczęcia przez ZBUD przygotowań do procesu standaryzacji jest takie, że firma NQA-1 nie zdobędzie. Wyzwaniem będą natomiast dalsze etapy kwalifikacji, kiedy spółka będzie musiała wyprodukować próbną makietę (tzw. mock-up) urządzenia, która zostanie poddana audytowi Westinghouse, i przygotować potrzebną dokumentację. „Więcej ryzyk dla firmy nie widzimy, a szansą jest to, że kiedy dostaniemy się do łańcucha dostaw w przemyśle jądrowym, to będziemy mogli z Westinghouse pracować również przy innych projektach. Rynkiem dla nas będzie nie tylko Polska, ale cała Europa a może nawet świat” – podkreślił Andrzej Wilk.

ZBUD zaplanował 47,2 mln zł wydatków inwestycyjnych na lata 2025-2027. Przeznaczy te środki między innymi na budowę nowej hali, w której będą powstawać wielkogabarytowe urządzenia – m.in. na potrzeby elektrowni jądrowej. Technologie ZBUD mogą znaleźć zastosowanie np. przy wykonaniu suwnicy typu Polar Crane – elementu infrastruktury budynku reaktora AP1000, wykorzystywanego do transportu i obsługi najcięższych komponentów systemu jądrowego, o czym pisała red. Magdalena Melke.

„Każda kolejna polska firma, która rozpoczyna proces wdrażania standardu NQA‑1, realnie wzmacnia krajowy łańcuch dostaw dla energetyki jądrowej. Dlatego aktywnie zabiegamy o to, by krajowe podmioty mogły ubiegać się o zamówienia także w części jądrowej naszej inwestycji” – mówił w kwietniu Marek Woszczyk, prezes zarządu Polskich Elektrowni Jądrowych, zaraz po tym, gdy ZBUD zaczał ubiegać się o standard NQA-1. Mirosław Kowalik, prezes Westinghouse Polska zaznaczył wówczas, że amerykańskie przedsiębiorstwo od początku zakładało wysoki potencjał polskich firm i kompetencje krajowej kadry.

Pozostali dostawcy

Wśród polskich firm, które również pracują nad spełnieniem wymagań NQA-1 są Zakład Konstrukcji Spawanych Ferrum, Famak, Energomontaż-Północ Gdynia, Mostostal Siedlce, Mostostal Kraków oraz Mostostal Kielce. Westinghouse rozpoczął z nimi współpracę już w 2024 r. – potencjalnie mogą stać się jego dostawcami.

Wymienieni dostawcy są na etapie ukończenia drugiej fazy procesu kwalifikacji na spełnienie wymagań NQA-1, związanej z dokumentacją procesu. Przygotowujemy się z nimi do wejścia w fazę trzecią, czyli produkcyjną – tak naprawdę kluczową. Plan jest taki, żeby zakończyć fazę trzecią jak najszybciej, nie później niż do końca tego roku.
Karina Cierocka, główny kierownik projektu ds. zakupów w Westinghouse

Jak przekazała Karina Cierocka, Westinghouse planuje pozyskać w Polsce więcej dostawców, choć nie wskazała, ilu dokładnie. Nie wszyscy będą musieli spełnić wymagania standardu NQA-1.

AJ/PAP