Nowy wniosek do KE w sprawie polskiego górnictwa. Jakie wsparcie dostaną kopalnie?

Dokument, który następnie trafi do Komisji Europejskiej, bazuje na znowelizowanej ustawie górniczej obowiązującej od 1 stycznia 2026 roku. Proces zatwierdzania pomocy publicznej został podzielony na dwa odrębne wnioski formalne.

Dwa odrębne wnioski do Brukseli

Ze względu na specyfikę poszczególnych mechanizmów pomocowych oraz prowadzony dialog z Komisją Europejską, resort energii podjął decyzję o rozdzieleniu procesu notyfikacji na dwa etapy. Pierwszy wniosek obejmuje rozwiązania wynikające ze znowelizowanej ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, która weszła w życie 1 stycznia 2026 roku. Reguluje on m.in. ramy prawne dla wygaszania kopalń ze wsparciem publicznym oraz nowe zasady naprawiania szkód górniczych, w tym po zakończeniu eksploatacji.

W poniedziałkowej informacji ME zaznaczyło, że w 2026 r. z przewidzianych ustawą rozwiązań osłonowych skorzystało dotąd blisko 6,8 tys. osób.

Skala wykorzystania świadczeń potwierdza znaczenie sprawnie funkcjonującego systemu wsparcia społecznego w okresie transformacji górnictwa. Odpowiednio przygotowane rozwiązania osłonowe pomagają ograniczać społeczne i ekonomiczne konsekwencje zmian oraz wspierają ich uporządkowany przebieg.
Ministerstwo Energii

Drugi wniosek dotyczy mechanizmu tzw. dopłat do redukcji zdolności produkcyjnych, opartych na nowelizacji ustawy z 17 grudnia 2021 roku – wyjaśnia PAP. W tym przypadku trwają jeszcze prace nad weryfikacją i analizą przyjętych rozwiązań.

Polska strona zabiega o pozytywną decyzję Komisji Europejskiej, która umożliwi legalne stosowanie instrumentów osłonowych i finansowych zgodnie z unijnymi zasadami pomocy publicznej.

Skuteczność osłon społecznych

Nowelizacja przepisów dostosowała system wsparcia do bieżących potrzeb sektora oraz założeń umowy społecznej z maja 2021 roku, przewidującej transformację branży do 2049 roku. W ramach finansowanych z budżetu państwa instrumentów osłonowych dla odchodzących pracowników przewidziano jednorazowe odprawy pieniężne i urlopy górnicze oraz przeróbkarskie.

Z danych Ministerstwa Energii wynika, że w 2026 roku z programu świadczeń skorzystało dotąd blisko 6,8 tys. osób. Resort podkreśla, że sprawnie funkcjonujące wsparcie społeczne pozwala ograniczać ekonomiczne skutki zmian i zapewnia ich uporządkowany przebieg.

Miliardowe budżety i niższa dotacja dla PGG

Szczegóły finansowe funkcjonowania sektora przedstawił wiceminister aktywów państwowych Grzegorz Wrona. Dopłaty do redukcji zdolności produkcyjnych: w 2026 roku wynoszą 4,5 mld zł, natomiast w 2027 roku zaplanowano na ten cel 3,1 mld zł.

Na świadczenia osłonowe w tym roku przeznaczono 960 mln zł, zaś w 2027 roku kwota ta wzrośnie do 1,2 mld zł (w tym 500 mln zł trafi do Jastrzębskiej Spółki Węglowej).

Dla porównania, wstępne zapotrzebowanie zgłoszone wcześniej przez sektor górniczy na 2027 rok opiewało na kwotę 10,85 mld zł.

Mniejszemu zapotrzebowaniu na dopłaty budżetowe sprzyja sytuacja rynkowa oraz rosnący popyt na węgiel energetyczny. Jak poinformował prezes Polskiej Grupy Górniczej (PGG) Łukasz Deja, spółka planuje w tym roku wyprodukować o 1 mln ton węgla więcej i sprzedać o 3 mln ton więcej. Dzięki temu, przy jednoczesnym wzroście efektywności o 10% r/r oraz redukcji kosztów o 8%, tegoroczna dotacja rządowa do redukcji zdolności wydobywczych PGG będzie o ponad 1,5 mld zł niższa od pierwotnie zakładanej.

KŁ/PAP