W ostatnim tygodniu w Polsce odnotowano rekordowo wysokie temperatury. Nowy historyczny rekord padł w Słubicach, gdzie termometry pokazały 40,5 st. C. Tym samym pobity został dotychczasowy rekord wynoszący 40,2 st. C, ustanowiony w Prószkowie w 1921 roku.

– W tym roku po 105 latach absolutny rekord temperatur został pobity – powiedział w rozmowie z PAP prof. Bogdan Chojnicki, klimatolog z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Jego zdaniem od samego rekordu bardziej niepokojące jest to, że ekstremalnie wysokie temperatury pojawiają się coraz częściej, a fale upałów trwają coraz dłużej.

Coraz więcej dni z temperaturą powyżej 30 stopni

Historia pomiarów temperatury w Polsce liczy już ponad 200 lat. Analiza tych danych pokazuje wyraźne przyspieszenie zmian klimatycznych. Jak zauważa Bogdan Chojnicki, jeszcze w latach 60. i 70. XX wieku w centralnej Polsce notowano od kilku do około 10 dni upalnych rocznie. Obecnie takich dni może być nawet 20–30.

– W bardzo krótkim czasie podwoiła się liczba dni z temperaturą powyżej 30 st. C. To naprawdę dramatyczna zmiana – ocenia klimatolog. Dodaje, że zmiana klimatu nie wyhamowuje, a globalne ocieplenie nadal postępuje. W tym kontekście ekspert zwraca uwagę na to, że jeszcze do niedawna noc tropikalna była w Polsce ewenementem. Przykładowo od połowy lat 60. do połowy lat 70. w Poznaniu nie zanotowano ani jednej takiej sytuacji.

– Mianem nocy tropikalnej określa się noc, w ciągu której temperatura nie spada poniżej 20 st. C. Tymczasem komfortowa regeneracja organizmu w czasie snu odbywa się mniej więcej w temperaturze 19 st. C.  – podkreśla klimatolog. W przypadku wyższej temperatury jego zdaniem budzimy się niewypoczęci, często bardzo zmęczeni i rozkojarzeni. Z tej perspektywy fale upałów wydają się szczególnie dolegliwe.

Upały napędzają popyt na klimatyzację

Rosnące temperatury przekładają się też na rosnące zapotrzebowanie na klimatyzację. Jak wskazuje Polski Instytut Ekonomiczny (PIE), zapotrzebowanie na chłodzenie budynków w Unii Europejskiej wzrosło w ostatnim czasie czterokrotnie. Na świecie działa obecnie około 2 mld klimatyzatorów, a wraz z coraz gorętszymi latami liczba ta systematycznie rośnie.

Wraz ze wzrostem liczby klimatyzatorów rośnie także zapotrzebowanie na energię. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej wynika, że już w 2018 roku klimatyzatory i wentylatory elektryczne odpowiadały za około 10 proc. światowego zużycia energii elektrycznej.

Obecnie najbardziej rozpowszechnione są one w Stanach Zjednoczonych i Japonii, gdzie klimatyzację posiada około 90 proc. gospodarstw.W Polsce urządzenia chłodzące wciąż należą jeszcze do rzadkości. Według danych PIE klimatyzację posiada mniej niż 5 proc. gospodarstw domowych.

150 mln mieszkańców doświadcza negatywnych skutków

Zdaniem ekspertów upały pozostaną z nami na dłużej. Raport Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) i unijnej agencji klimatycznej Copernicus podaje, że Europa ociepla się najszybciej spośród wszystkich kontynentów. Tempo wzrostu temperatur jest tutaj około dwukrotnie wyższe niż średnia globalna. Co ciekawe w dużej części Europy Zachodniej szczególnie szybko rosną temperatury w czerwcu, szybciej niż w jakimkolwiek innym miesiącu roku. Oznacza to, że wraz z postępującą zmianą klimatu coraz częściej i intensywniej mogą występować fale upałów już na początku lata.

Skutki tych zmian są katastrofalne dla zdrowia. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) obecnie blisko 150 mln mieszkańców Europy doświadcza negatywnych skutków wysokich temperatur. Tylko w okresie ostatnich tygodni w okresie od 21 czerwca 2026 roku, doszło na naszym kontynencie do ponad 1,3 tys. zgonów z tego powodu.

AZ/PAP