Biometan z polskiego rolnictwa. Nowe źródło bezpieczeństwa energetycznego Polski

Komorowo pokazuje, że gospodarstwo rolne może być nie tylko miejscem produkcji żywności, ale także źródłem paliwa dla krajowej sieci gazowej.

”To pierwsza biometanownia rolnicza przyłączona do sieci dystrybucyjnej gazu przez Polską Spółkę Gazownictwa. Fenomenalne w tej inwestycji jest to, że wszystko jest bilansowane lokalnie. Potrzebujemy takich dobrych przykładów, szczególnie w sektorze biometanowym i biogazowym” – mówił podczas otwarcia minister energii Miłosz Motyka.

Z gospodarstwa do biometanowni

Biometanownia w Komorowie jest inwestycją rodzinną. Spółkę Agro-Biogas założyli dwaj bracia i ich szwagier. Prowadzą gospodarstwa o łącznej powierzchni około 450 hektarów, w których hodowanych jest około 1600 krów mlecznych.

Podstawowym surowcem dla instalacji są obornik i gnojowica. W ciągu roku gospodarstwa dostarczają około 60 tys. ton substratu

W procesie fermentacji powstaje biogaz zawierający przede wszystkim metan i dwutlenek węgla. Metan jest następnie oddzielany i oczyszczany do parametrów umożliwiających wtłoczenie go do sieci gazowej.

Po procesie pozostaje również poferment, który może być wykorzystywany jako naturalny nawóz. Zawarte w nim składniki odżywcze mogą wrócić na pola i ponownie zostać wykorzystane w gospodarstwie.

Dla właścicieli gospodarstw inwestycja oznacza więc nie tylko sposób na zagospodarowanie produktów ubocznych hodowli, ale również możliwość dywersyfikacji działalności i uzyskania dodatkowego źródła dochodu.

Od gospodarstwa do sieci

Produkcja biometanu to pierwszy etap całego procesu. Aby mógł on trafić do odbiorców, konieczne było przygotowanie infrastruktury umożliwiającej jego wtłoczenie do sieci dystrybucyjnej.

W Komorowie Polska Spółka Gazownictwa wybudowała przyłącze wysokiego ciśnienia wraz z niezbędną infrastrukturą. Ma ono przepustowość 250 m³/h i pozwala na wprowadzenie do sieci nawet 2,1 mln m³ biometanu rocznie.

Dzięki temu biometan wyprodukowany w gospodarstwie może być transportowany istniejącą siecią dystrybucyjną do odbiorców.

”Produkcja biometanu z krajowego substratu to nie tylko budowanie gospodarki obiegu zamkniętego i dbanie o środowisko. Głęboko wierzymy, że jest to również budowanie i wzmacnianie jednego z filarów bezpieczeństwa energetycznego Polski” – mówił podczas otwarcia biometanowni dr Szymon Paweł Moś, prezes zarządu Polskiej Spółki Gazownictwa.

Z punktu widzenia sieci dystrybucyjnej Polskiej Spółki Gazownictwa molekuła metanu wyprodukowana w biometanowni i molekuła metanu pochodząca z wydobycia nie różnią się. To ta sama molekuła. Innymi słowy – oznacza to, że wraz z biometanem otrzymujemy kolejne, krajowe źródło paliwa gazowego. Gaz jest paliwem stabilizującym, bez którego transformacja energetyczna się nie odbędzie
dr Szymon Paweł Moś, prezes zarządu Polskiej Spółki Gazownictwa

Lokalne źródła, krajowa sieć

Biometanownie mogą powstawać przede wszystkim w regionach, w których skoncentrowane są gospodarstwa hodowlane, zakłady przetwórstwa żywności oraz inne źródła biomasy.

Ich zaletą jest możliwość produkcji paliwa z substratów dostępnych lokalnie. Biometanownie mogą powstawać w różnych częściach kraju, tam, gdzie jest odpowiednia baza surowcowa i możliwość przyłączenia do istniejącej sieci.

Instalacja może zwiększyć produkcję

Obecnie instalacja w Komorowie pracuje z mocą około 500 kW. Po uprawomocnieniu wydanej już decyzji środowiskowej będzie mogła osiągnąć docelową moc około 1 MW.

Docelowa produkcja instalacji wyniesie około 2 mln m³ biometanu rocznie. Energia zawarta w tej ilości gazu odpowiada ponad 2 tys. ton węgla kamiennego i – według danych przedstawianych podczas prezentacji – rocznemu zapotrzebowaniu na ciepło około 800 gospodarstw domowych.

PSG gotowe na biometan

Komorowo nie jest jedynym projektem biometanowym, który ma zostać przyłączony do sieci PSG. Spółka ma obecnie 23 zawarte umowy dotyczące przyłączenia kolejnych biometanowni, a dwie instalacje zostały już zrealizowane.

Wcześniej do sieci dystrybucyjnej PSG przyłączono instalację produkującą biometan w Cukrowni Strzelin na Dolnym Śląsku.

PSG ma w swoim budżecie zabezpieczone środki na kolejne realizowane projekty biometanowe. W przypadku Komorowa konieczne było wybudowanie przyłącza oraz infrastruktury umożliwiającej wtłaczanie biometanu do sieci.

Po oczyszczeniu do wymaganych parametrów gaz może być transportowany istniejącymi gazociągami do odbiorców.

Możliwości produkcji biometanu w Polsce są znacznie większe niż skala pojedynczej instalacji. Według szacunków krajowy potencjał wynosi około 3,2 mld m³ biometanu rocznie.

Biometan potrzebuje rynku

Minister energii Miłosz Motyka wskazywał, że biogaz i biometan będą odgrywać coraz większą rolę w krajowej energetyce.

Dla inwestorów ważna jest także możliwość zagwarantowania odbioru wyprodukowanego paliwa. W przypadku Komorowa do projektu dołączyła spółka Axpo Polska, która jako mniejszościowy udziałowiec i partner handlowy zagwarantowała odbiór biometanu przez 20 lat. Axpo rozwija działalność w sektorze biogazu i biometanu także na innych rynkach. W Polsce działa w tym obszarze od końca 2024 r. i jest właścicielem oraz operatorem biogazowni w Starych Ślepcach w województwie zachodniopomorskim.

”Polska dysponuje zasobami pozwalającymi rozwijać tego typu biometanownie. Potencjał biometanu może odpowiadać znaczącej części krajowego zużycia gazu. Szkoda byłoby zaprzepaścić tę szansę – zarówno z punktu widzenia środowiska, jak i bezpieczeństwa energetycznego. Ta inwestycja nie jest również naszym ostatnim słowem. Możliwości przyłączeniowe i chłonność sieci na tym terenie pozwalają myśleć o kolejnych etapach. W planach mamy jeszcze dwa” – zapowiedział Marek Dzwonkowski, prezes zarządu Agro-Biogas.

Komorowo pokazuje, jak działa ten model

Komorowo pokazuje, jak produkcja biometanu może łączyć się z działalnością rolniczą i istniejącą siecią gazową. Gospodarstwo dostarcza substrat, biometanownia produkuje paliwo, a po jego oczyszczeniu gaz trafia do sieci PSG i może być dostarczany odbiorcom tak jak gaz ziemny.

Dla rolników oznacza to możliwość lepszego wykorzystania produktów ubocznych hodowli i dywersyfikacji działalności. Dla odbiorców – dostęp do paliwa produkowanego z krajowych surowców. Dla systemu gazowego – dodatkowe, rozproszone źródło gazu.

”Nie sposób w kontekście przyłączanej dziś biometanowni nie zauważyć, że polska wieś, polska produkcja rolna, polski rolnik – w tym nowoczesnym, energetycznym wymiarze odpowiadającym wyzwaniom naszych czasów – stają się jednym z fundamentów krajowego bezpieczeństwa” – podsumował prezes PSG.