Reklama
Reklama
  • WIADOMOŚCI

Ubóstwo energetyczne problemem coraz mniejszej liczby Polaków

idea-generation-and-saving-money-concepts-2026-09-24-22-15-22-utc
idea-generation-and-saving-money-concepts-2026-09-24-22-15-22-utc
Autor. OaklandImages/Envato

Ubóstwo energetyczne w 2025 r. było w Polsce na wyraźnie niższym poziomie niż w roku 2022. Przeciwdziałanie temu zjawisko jest jednym z elementów sprawiedliwej transformacji oraz jednym z priorytetowych celów określonych w Krajowym Planie na rzecz Energii i Klimatu (KPEiK).

Reklama

Wynika to z danych, które w raporcie „Cztery oblicza ubóstwa energetycznego – aktualizacja 2025” przedstawił Polski Instytut Ekonomiczny (PIE). W publikacji wskazano też wybrane działania, które mogą przysłużyć się zwalczaniu zjawiska.

Czynnik sprawiedliwości w transformacji

Jak tłumaczą twórcy raportu – Adam Juszczak i Wojciech Żelisko – ubóstwo energetyczne to sytuacja, w której „gospodarstwo domowe nie może spełnić swoich potrzeb energetycznych (ogrzewanie, chłodzenie, oświetlenie, użytkowanie urządzeń elektrycznych) i jest zmuszone do ograniczania zużycia energii ze względu na wysokie koszty jej zakupu”.

Udział comiesięcznych wydatków energetycznych w dochodach polskich gospodarstw domowych w latach 2022-2025
Udział comiesięcznych wydatków energetycznych w dochodach polskich gospodarstw domowych w latach 2022-2025
Autor. Polski Instytut Ekonomiczny, „Cztery oblicza ubóstwa energetycznego – aktualizacja 2025”

Ustawa Prawo energetyczne określa w tym kontekście konieczność spełnienia trzech warunków: osiąganie niskich dochodów, ponoszenie wysokich wydatków na cele energetyczne (min. 10% łącznych dochodów gospodarstwa) oraz zamieszkiwanie w lokalu o niskiej efektywności energetycznej (znajdującym się w 43% budynków o najniższej charakterystyce energetycznej).

Z kolei cztery rodzaje ubóstwa energetycznego to:

1.      Ubóstwo dochodowe (opałowe) – gdy wydatki energetyczne stanowią sporą część wydatków gospodarstwa domowego.

2.      Ubóstwo strukturalne – względne zubożenie spowodowane stosunkowo wysokimi rachunkami energetycznymi w porównaniu z dochodami.

3.      Ubóstwo komunalne – gdy gospodarstwo domowe nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb, ze względu na brak dostępu do odpowiedniej infrastruktury.

4.      Ubóstwo ukryte – gdy gospodarstwo domowe skrajnie ogranicza konsumpcję energii z przyczyn finansowych.

Sprawiedliwa transformacja musi przeciwdziałać ubóstwu energetycznemu. A jej sprawiedliwość powinna polegać m.in. na tym, że „w procesie odejścia od paliw kopalnych na rzecz OZE i energetyki jądrowej należy minimalizować jego negatywne skutki dla regionów szczególnie narażonych na tak głębokie zmiany”.

Wśród czynników zwiększających ryzyko wpadnięcia w określony rodzaj ubóstwa należy wymienić: status emeryta, jednoosobowe gospodarstwo domowe, bycie we względnym ubóstwie, (...) brak dostępu do centralnego ogrzewania, ciepłej wody z sieci i gazu z sieci, mieszkanie w budynku jednorodzinnym – zwłaszcza na terenach wiejskich.
Polski Instytut Ekonomiczny, „Cztery oblicza ubóstwa energetycznego – aktualizacja 2025”
Reklama

W 2025 r. w 12 z 14 analizowanych przez PIE wskaźników zauważono niższe wartości ubóstwa energetycznego niż w roku 2022. Ich poziom wahał się od 1 do 35% gospodarstw domowych, wobec 3-39% w 2022 r., a spadki wyniosły od 0,7 pkt. proc. do 4,4 pkt. proc.

Odsetek gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym w Polsce w latach 2006-2025
Odsetek gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym w Polsce w latach 2006-2025
Autor. Polski Instytut Ekonomiczny, „Cztery oblicza ubóstwa energetycznego – aktualizacja 2025”

Jednocześnie jednak, w porównaniu z 2024 r., sześć wskaźników nieznacznie wzrosło – wynika to z wyższego udziału wydatków na energię w budżetach gospodarstw domowych w I kwartałach wskazanych lat.

Co istotne, w 2025 r. spełniono określone w KPEiK’u cele redukcji ubóstwa energetycznego na 2030 r. – chodzi o zmniejszenie udziału gospodarstw domowych, które wydają co najmniej 10% dochodów na energię do 24-26% oraz tych, których dochody są poniżej minimum socjalnego po opłaceniu rachunków za energię do 10-11%.

Działania, które zdaniem PIE przysłużą się walce z ubóstwem energetycznym, to termomodernizacja budynków, modernizacja systemów grzewczych czy zmniejszenie końcowego zużycia energii na potrzeby ogrzewania. Ważne są jednak także edukacja oraz stałe monitorowanie poziomów zjawiska.

Reklama
Polecane
Czytaj także
Mogą Cię zainteresować